FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Të martën, më 5 nëntor, 244 milionë amerikanë shkojnë në kutitë e votimit për të zgjedhur presidentin e ardhshëm të Shteteve të Bashkuara, duke zgjedhur midis kandidates demokrate Kamala Harris dhe kandidatit republikan dhe ish-presidentit, Donald Trump.
Prej tyre, 150 milionë vlerësohet në fund të votojnë, duke i dhënë fund një beteje të ashpër parazgjedhore midis dy kandidatëve pasi Joe Biden u largua nga gara dhe u zëvendësua nga Harris.
Kur hapen qendrat e votimit dhe kur shpallet rezultati?
Vendvotimet do të janë të hapura nga ora 7:00 deri në orën 19:00 të mbrëmjes së 5 Nëntorit në tre zona të ndryshme kohore dhe përgjegjësia për mbarëvajtjen e votimit është e shteteve.
Diferenca kohore do të thotë se ndërsa në disa shtete qendrat e votimit do të jenë mbyllur në të tjera votimi do të vazhdojë.
Rezultati përfundimtar bëhet i ditur disa orë pasi janë mbyllur të gjitha qendrat e votimit.
Qendrat e para të votimit në Indiana dhe Kentaki mbyllen në mesnatën me orën e Shqipërisë dhe të fundit në Alaskë në orën 7 të mëngjesit të së mërkurës.
Në garat e kaluara zgjedhore, ne e njihnim fituesin rreth orës 6 deri në 7 të mëngjesit të nesërm.
Megjithatë, ka raste kur shpallja e rezultatit vonohet, si në zgjedhjet e vitit 2020, të cilat u shpallën pas katër ditësh.
Megjithatë, askush nuk mund të përjashtojë me siguri një surprizë elektorale të minutës së fundit, e cila do të zbulojë fituesin në vetëm pak orë.
Presidenti merr detyrën në janar të vitit pas zgjedhjes së tij për t'i dhënë kohën e nevojshme për formimin e qeverisë së re.
Kush mund të kandidojë për president?
Sipas nenit të dytë të Kushtetutës së SHBA-së, që dikush të bëhet president, duhet të ketë lindur në SHBA, të jetë së paku 35 vjeç dhe të ketë qenë banor i vendit për të paktën 14 vjet.
Ai nuk mund të zgjidhet më shumë se dy mandate.
Zgjedhje indirekte, ku 538 zgjedhës zgjedhin presidentin
E veçanta e zgjedhjeve amerikane është se megjithëse amerikanët votojnë një president, ata në fakt zgjedhin nga çdo shtet 538 zgjedhësit që përbëjnë Kolegjin Zgjedhor.
Zgjedhësit janë ata që vendosin se kush është presidenti i ri.
Secilit kandidat i duhen të paktën 270 zgjedhës për të fituar presidencën.
Numri i zgjedhësve për shtet përcaktohet nga përfaqësimi i secilit shtet në Kongres, 100 senatorë (dy për shtet) dhe 435 anëtarë të Dhomës së Përfaqësuesve, ku shpërndarja është proporcionale me popullsinë.
Përveç kësaj, District of Columbia (Washingtoni) ka tre zgjedhës, pa përfaqësim përkatës në Kongres.
Çfarë ndodh në rast të barazimit në Kolegjin Zgjedhor?
Fakti që ka 538 zgjedhës do të thotë se mund të ketë një barazim.
Në këtë rast Dhoma e Përfaqësuesve zgjedh presidentin dhe Senati zgjedh zëvendëspresidentin.
Kjo ka ndodhur një herë në vitet 1800, megjithëse sistemi zgjedhor ishte i ndryshëm.
Republikanët aktualisht kontrollojnë Dhomën e Përfaqësuesve, megjithëse kjo mund të ndryshojë.
Cilido president që kontrollon Parlamentin mund të promovojë më lehtë politikat e tij.
Shtetet që zgjedhin një president
Shumica e shteteve amerikane votojnë republikanët ose demokratët.
Ndaj kandidatët për presidencën e SHBA-së po luftojnë për të fituar votat e shteteve ku mbështetja për njërën nga dy partitë nuk është e qartë. Në praktikë, kjo do të thotë se vota e pakicës së qytetarëve amerikanë është vendimtare për zgjedhjen e presidentit.
Shumica e shteteve kanë një sistem mazhoritar që i merr të gjitha.
Në këto zgjedhje janë shtatë shtete që do të vendosin rezultatin.
Shtetet blu janë: tre shtetet e perëndimit të Pensilvanisë, Miçiganit dhe Wisconsin-it – ku ka një numër të madh votuesish të punës manuale – që kanë votuar Demokratët në vitet e fundit duke ndryshuar anë.
Trump i fitoi të treja në 2016 dhe përkatësisht në 2020 Biden. Sondazhet parashikojnë një luftë të ngushtë me pjesëmarrjen kyçe për rezultatin.
Zakonisht këto shtete shkojnë tek i njëjti kandidat. Hera e fundit që nuk ndodhi ishte viti 1988. Gjithashtu, viti 2016 ishte viti i parë që nga viti 1988 që ata mbështetën një kandidat republikan, pikërisht Trump.
Ndërsa në kampin republikan janë: Arizona, Nevada, Karolina e Veriut dhe Georgia.
Arizona, Georgia dhe Karolina e Veriut kanë qenë tradicionalisht shumë republikane. Trump fitoi Karolinën e Veriut dy herë, ndërsa kandidati i fundit demokrat që e fitoi atë ishte Barack Obama në vitin 2008. Në vitin 2020, Biden u bë demokrati i parë që fitoi në Georgia që nga viti 1992 dhe Bill Clinton Arizonën që nga viti 1996.
"Humbësi" ende mund të fitojë Shtëpinë e Bardhë
Katër herë në historinë amerikane kandidati që mori më pak vota përfundoi duke u bërë president. Kjo sepse ka rëndësi elektorët dhe numri i tyre, përkatësisht 270 nga gjithsej 538.
Është karakteristikë se në vitin 2000, megjithëse George Bush Jr mori gjysmë milioni vota më pak se Al Gore, ai fitoi elektorët e kërkuar dhe Shtëpinë e Bardhë. Prandaj, Hillary Clinton në vitin 2016, megjithëse kishte më shumë vota, në fund nuk arriti të fitonte elektoratin dhe Trump u zgjodh president i SHBA-së.
Zgjedhjet e Kongresit
Zgjedhjet mbahen çdo dy vjet për 435 anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve dhe për 1/3 e gjithsej 100 senatorëve që kanë mandat 6-vjeçar, por çdo dy vjet mbahen zgjedhje për një të tretën e të gjithëve.
Kjo do të thotë se në të njëjtën ditë, më 5 nëntor, amerikanët do të votojnë për 435 anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve dhe 1/3 e 100 senatorëve, pra 34, përveç presidentit.
Kur mund të votohet?
Votimi nuk ndodh vetëm në të njëjtën ditë kur 47 shtete lejojnë votuesit të vijnë përpara kutive të votimit, por ka edhe votim me postë për ata që dëshirojnë.
Në këtë rast ka data specifike sipas shtetit ku duhet të dorëzohen votat me postë. Vetëm tre shtete, Alabama, Missouri dhe New Hampshire, nuk lejojnë votimin e parakohshëm.
Gjithashtu në shtetin e Nevadës qytetarët kanë mundësinë të votojnë "asnjë nga sa më sipër".
Ky opsion ka qenë i disponueshëm që nga viti 1976 dhe shumë e kanë përdorur këtë opsion.
Në Dakotën e Veriut përsëri mund të votohet pa qenë i regjistruar për të votuar.
Titujt zgjasin përgjithmonë
Nëse dikush në SHBA merr një zyrë, atëherë ai e mban atë për pjesën tjetër të jetës së tij. E njëjta gjë vlen edhe për presidentët amerikanë. Megjithëse presidenti është një, presidentët e gjallë referohen nga zyra e tyre, si George W. Bush, Bill Clinton dhe Barack Obama./ Pamfleti
Lini një Përgjigje