FLASH
Shkruar nga Irina Borogan & Andrei Soldatov
Agjencitë shtetërore të sigurisë forcojnë paralajmërimet ndaj armiqve të shtetit përmes gazetarëve pro-Kremlinit...
Kanali televiziv i kontrolluar nga Kremlini, Rossiya 1, transmetoi në fillim të shkurtit një dokumentar me titullin dramatik Predatelstvo (“Tradhti e Lartë”). Struktura e programit ishte mjaft e thjeshtë: një seri intervistash me të burgosur të akuzuar për sulme “terroriste”, të kryera sipas autoriteteve ruse me urdhër të shërbimeve ukrainase të inteligjencës, të ndërthurura me paralajmërime kërcënuese nga figura të lidhura me shërbimet ruse të sigurisë.
Programi u transmetua pak para atentatit të 6 shkurtit në Moskë ndaj zëvendësshefit të GRU-së, i qëlluar pranë banesës së tij, një tentativë vrasjeje që nënvizoi edhe një herë problemet serioze të Rusisë me sigurinë e brendshme.
Figura qendrore e dokumentarit është Daria Trepova, e dënuar me 27 vjet burg për terrorizëm për vrasjen e blogerit pro-Kremlinit Vladlen Tatarsky, një figurë kyçe e ekosistemit të propagandës ruse kundër Ukrainës.
Tatarsky, me origjinë nga rajoni i Donetskut, u rreshtua me forcat e mbështetura nga Rusia në vitin 2014, pasi ishte arratisur nga burgu ku vuante dënim për grabitje. Mediat pro-Kremlinit e ngritën atë në simbol të “rezistencës së Donetskut” kundër Ukrainës.
Në prill 2023, Trepova, 28 vjeçe, nga Shën Petersburgu dhe aktiviste kundër regjimit, solli një statujë me një mjet shpërthyes të fshehur në një takim me mbështetësit e Tatarskyt në një kafene në qendër të qytetit. Bomba u aktivizua nga distanca, duke vrarë Tatarskyn dhe plagosur dhjetëra persona të pranishëm.
Predatelstvo u drejtua nga regjisori dhe intervistuesi Andrei Medvedev, i cili ka kaluar nga reporter kronike në një mbështetës të zëshëm dhe besnik të Kremlinit në një nga kanalet kryesore televizive të vendit. Gjatë kësaj rruge, ai u bë pjesë e elitës së regjimit, duke u zgjedhur deputet i Dumës së Qytetit të Moskës dhe duke u shndërruar në një promovues agresiv të luftës kundër Ukrainës.
Ai pati akses te disa të rinj rusë, të dënuar ose ende nën hetim, të kapur gjatë akteve të dyshuara të sabotimit, përfshirë persona të akuzuar për djegien e një helikopteri ushtarak dhe për zjarrvënie në kabinete rele të hekurudhave ruse.
Dokumentari ishte qartësisht një përgjigje e shërbimeve të sigurisë ndaj një serie aktesh sabotimi të kryera nga të rinj rusë, veprime që e kanë zënë Kremlinin në befasi.
Në prill 2025, drejtori i FSB-së, Alexander Bortnikov, shprehu shqetësimin për rritjen e numrit të të rinjve të përfshirë në atë që ai e quajti aktivitet shkatërrues.
“Gjatë tre viteve të fundit, më shumë se 2.500 të rinj, nën ndikimin e nacionalistëve ukrainas, organizatave dhe lëvizjeve terroriste ndërkombëtare, janë ndaluar”, deklaroi ai.
Shumica e adoleshentëve që tentuan t’u vinin zjarrin helikopterëve ose të hidhnin kokteje Molotov në zyrat e rekrutimit ushtarak u rekrutuan përmes aplikacionit Telegram dhe u premtuan pagesa monetare. Sipas të dhënave të Gjykatës së Lartë të Rusisë, 158 adoleshentë të moshës 14–17 vjeç janë dënuar për terrorizëm dhe sabotim që nga viti 2022.
Pasi e kuptoi se Kremlini nuk mund t’i kontrollonte këta të rinj me metodat e zakonshme, FSB-ja iu rikthye mënyrave tradicionale, përfshirë frikësimin dhe ngacmimin.
Mesazhi kryesor i dokumentarit për të rinjtë rusë ishte i qartë: mos flisni asnjëherë me ata që përpiqen t’ju përfshijnë në diçka të rrezikshme, përndryshe do të pasojnë ndëshkime të rënda. Ky nuk është një paralajmërim bosh; Kremlini ka ulur së fundmi moshën e përgjegjësisë penale në 14 vjeç. Që nga kjo moshë, fëmijët e dënuar për veprimtari terroriste mund të dënohen me burg deri në 20 vjet.
Dokumentari, i cili duket se është realizuar gjatë disa muajve, duke gjykuar nga pamjet e xhiruara gjatë verës, u mbështet nga FSB-ja. Shërbimet e sigurisë caktuan dy veteranë të aparatit shtetëror për të dhënë paralajmërimet. Zgjedhja ishte domethënëse. Në vend që të përdornin një veteran të kundërterrorizmit të brendshëm apo kundërzbulimit për të theksuar rrezikun e radikalizimit të të rinjve, FSB-ja zgjodhi Alexander Perelygin, gjeneral i FSB-së, dhe Andrey Bezrukov, kolonel i SVR-së.
Perelygin pati një karrierë mjaft të paqartë në FSB gjatë viteve 1990 dhe 2000. Ai nisi në KGB-në sovjetike, duke ofruar mbështetje teknike për operacione përgjimi. Në fillim të viteve ’90 shërbeu në degën e FSB-së në Moskë dhe, në fund të dekadës, veproi si këshilltar sigurie për kryetarin e bashkisë së Moskës.
Megjithatë, në vend që të fokusohej te siguria e kryeqytetit rus, Perelygin u përfshi gjithnjë e më shumë në çështje përtej kompetencave të tij formale, veçanërisht në shtetet baltike, duke shfrytëzuar pozicionin e tij në komisionin qeveritar për bashkatdhetarët jashtë vendit. Ai vizitoi shpesh rajonin, u akuzua nga autoritetet letoneze për ndërhyrje në politikën e brendshme dhe iu refuzua hyrja në Letoni dhe Estoni.
Ndërkohë, ai mbajti poste fitimprurëse në biznes, duke u bërë një figurë e rëndësishme në pasuritë e paluajtshme në Moskë dhe më pas zëvendësdrejtor ekzekutiv i kompanisë Norilsk Nickel, prodhuesi më i madh në botë i nikelit dhe paladiumit.
Megjithatë, një element mbeti i pandryshuar gjatë gjithë karrierës së tij: kur Perelygin vepronte në emër të shërbimeve të sigurisë dhe jo të interesave të biznesit, fokusi i tij ishte i jashtëm, jo i brendshëm.
Zgjedhja e komentuesve në program sugjeron se FSB-ja synonte të dërgonte një mesazh jo vetëm për audiencën e brendshme, por edhe për atë ndërkombëtare.
Zyrtari i dytë i inteligjencës ishte Andrey Bezrukov, ish-agjent “ilegal” i SVR-së, që do të thotë se operonte jashtë vendit nën identitet të rremë. I njohur në SHBA si Donald Heathfield, ai u arrestua nga FBI-ja në vitin 2010 dhe u kthye në Moskë përmes një shkëmbimi të të burgosurve. Pas kthimit, Bezrukov mbeti aktiv në operacionet e SVR-së; aktualisht ai mbikëqyr atë që quhet “eksport i sovranitetit teknologjik” në kuadër të një operacioni të gjerë ndikimi rus që synon Afrikën dhe Indinë, duke promovuar zgjidhje ruse kibernetike si mbrojtje ndaj ndërhyrjeve perëndimore. Kremlini e inkurajoi gjithashtu të ripozicionohej si ekspert i politikës së jashtme, i specializuar në SHBA.
Mesazhi i Bezrukovit ishte më kërcënuesi. Ai sulmoi opozitën ruse në mërgim dhe agjencitë perëndimore të inteligjencës, duke i akuzuar praktikisht për mbështetje të terrorizmit në Rusi dhe duke sugjeruar hapur rikthimin e dënimit me vdekje si hakmarrje për sulme të tilla.
Për Bezrukovin dhe drejtuesit e tij, kërcënimi buron qartësisht nga jashtë kufijve të Rusisë. Programi ishte një mesazh i qartë se agjencitë ruse të sigurisë shtetërore janë të gatshme të mos ndalen para asgjëje për ta luftuar atë. /Përshtatur nga Cepa/
Irina Borogan dhe Andrei Soldatov janë bashkëpunëtorë të lartë në Qendrën për Analizën e Politikave Evropiane (CEPA). Ata janë gazetarë investigativë rusë dhe bashkëthemelues të Agentura.ru, një organizatë mbikëqyrëse e aktiviteteve të shërbimit sekret rus. Libri i tyre " Miqtë tanë të dashur në Moskë, historia e brendshme e një brezi të thyer" , u botua në qershor.
Lini një Përgjigje