FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Armëpushimi dyjavor midis SHBA-së dhe Iranit shkaktoi një rritje të ndjeshme në tregjet ndërkombëtare të aksioneve dhe bëri që çmimet e naftës të binin ndjeshëm, duke hapur rrugën për negociata thelbësore për t'i dhënë fund luftimeve. Por disa analistë thonë se "jemi ende në mjegullën e luftës" dhe se ekziston një rrezik i lartë përmbysjeje, duke marrë parasysh se armëpushimi SHBA - Iran është "i brishtë" dhe se propozimet nga të dyja palët përbëjnë vetëm një kornizë fillestare për bisedime të mëtejshme.
Ata vlerësojnë gjithashtu se rinisja masive e transportit të naftës nuk është e sigurt pavarësisht armëpushimit SHBA-Iran, duke theksuar se rivendosja e përçarjes më të madhe në historinë e tregut të naftës nuk do të jetë e shpejtë ose e lehtë dhe kjo do të thotë vazhdimi i çmimeve të larta dhe mungesë furnizimesh në vendet kryesore importuese.
Ditët në vijim do të tregojnë se sa do të "rrjedhë" rrjedha e cisternave përmes Ngushticës së Hormuzit , pasi kushtet që Irani mund të vendosë për kalimin e anijeve mbeten të paqarta.
Siç vërejnë analistët, tregjet e energjisë mund të jenë ngazëllyer pas njoftimit të armëpushimit, por skepticizmi mund të kthehet pasi rinisja e objekteve të mbyllura dhe prodhimit që ishin ndërprerë për shkak të luftës mund të zgjasë me javë ose edhe muaj.
Gati 15 milionë fuçi në ditë nga rajoni i Gjirit janë jashtë tregut për shkak të ndërprerjeve të prodhimit, rreziqeve në rritje të infrastrukturës dhe kufizimeve të transportit.
Sipas Citi, ndërprerja e rrjedhave të energjisë vlerësohet të çojë në një humbje deri në 11 deri në 16 milionë fuçi në ditë, një madhësi që tejkalon tronditjet historike të energjisë.
Përpara se të arrihej armëpushimi, disa analistë shprehën shqetësim se rritja e çmimeve ndërkombëtare të naftës do të krijonte një skenë në tregje që të kujtonte periudhën para krizës globale financiare të vitit 2008. Më pas, çmimi i naftës u dyfishua në 140 dollarë për fuçi deri në gusht 2008 nga 70 dollarë në korrik 2007.
Çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës. Megjithatë, ato mbeten nën nivelet më të larta të vërejtura pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022. Pushtimi rus e çoi çmimin në 139.13 dollarë, niveli më i lartë që nga viti 2008, kur ai kishte arritur nivelin më të lartë prej 147.50 dollarësh. Lufta e Iranit që shpërtheu më 28 shkurt tashmë i ka çuar çmimet e naftës deri në 120 dollarë.
Tregjet nuk e kanë zbritur një rezultat të ngjashëm me atë të vitit 2022, kur nafta Brent ishte mbi 100 dollarë për fuçi për rreth 5 muaj, ndërsa është shumë nën rekordin e vitit 2008.
Gjithashtu, ndryshe nga goditjet e naftës si të vitit 2022 ashtu edhe të viteve 1970, inflacioni është përgjithësisht rreth objektivit, të paktën deri më tani.
Të paktën për momentin, nuk kemi arritur kufijtë historikë që kanë shoqëruar lëvizjet e konsiderueshme të shmangies së riskut në krizat e mëparshme të naftës. Ende nuk kemi parë një kthesë agresive nga bankat qendrore. Dhe duke pasur parasysh sa herët është, ende nuk kemi parë ndonjë shenjë të qartë të përkeqësimit të të dhënave ekonomike.
Krizat e naftës
1973 : Pas luftës arabo-izraelite, OPEC-u i mbyll rubinetat për Perëndimin. Çmimi katërfishohet brenda pak muajsh. Para krizës së naftës së vitit 1973, çmimi i naftës luhatej rreth 3 dollarë për fuçi.
Megjithatë, për shkak të embargos në tetor 1973, çmimi u rrit ndjeshëm, duke tejkaluar 11-12 dollarë për fuçi deri në fillim të vitit 1974. Epoka e naftës së lirë kishte mbaruar.
1979: Rënia e Shahut dhe ngritja e Khomeinit kufizojnë prodhimin e naftës në Iran. Çmimet rriten ndjeshëm nga 14 dollarë në 39 dollarë, duke çuar në një recesion global. Shoku i furnizimit me naftë që çoi në inflacion më të lartë dhe në një tronditje të kërkesës, me impulsin inflacionist të nxitur pjesërisht nga shumëzuesit e inflacionit (intensitet i lartë energjie, indeksim paga-çmim);
1990: Imazhet e qiellit të zi mbi Gjirin bëhen simbol i krizës së vitit 1990. Sadam Huseini pushton Kuvajtin dhe u vë flakën 600 puseve të naftës. Çmimi pothuajse dyfishohet, duke arritur në 40 dollarë.
2008: Rekord absolut për arin "e zi". Pak para krizës financiare globale, kërkesa shpërthyese nga Kina dhe spekulimet e çuan Brent në një rekord absolut prej 147.50 dollarësh (210 dollarë në çmimet aktuale të rregulluara nga inflacioni). Pati një rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës në sfondin e dobësive paraprake në tregjet e punës dhe të kreditit në SHBA. Së pari, kjo çoi në një rritje të ndjeshme të shqetësimeve për inflacionin, të cilat u eklipsuan shpejt nga rënia e kërkesës.
2022: Pushtimi rus i Ukrainës e çon çmimin në 139.13 dollarë, niveli më i lartë që nga viti 2008. Një tjetër tronditje e furnizimit e lidhur me luftën, por pa rënie të kërkesës për shkak të rritjes së mbështetur nga rihapja ekonomike pas pandemisë, kursimet e mëdha të konsumatorëve dhe një zgjerim i ndjeshëm i deficitit buxhetor të SHBA-së.
Lini një Përgjigje