FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Operacioni më i përgjakshëm policor në historinë e Brazilit la më shumë se 130 të vdekur dhe dhjetëra pikëpyetje në lidhje me shkallën e dhunës policore. OKB-ja po bën thirrje për një hetim. Çfarë është banda "Komanda e Kuqe"?
Dhjetëra trupa ndodhen të rreshtuar në trotuarin e një sheshi në periferi të Rio de Janeiros. Shumë prej tyre ishin të zhveshur deri në të brendshme, thanë banorët, në mënyrë që të afërmit t'i identifikonin më lehtë. Të tjerë ishin të mbështjellë me çarçafë, të mbrojtur nga turmat dhe kamerat e gazetarëve dhe kalimtarëve.
Gjatë natës, dhjetëra trupa u nxorën nga një zonë pyjore aty pranë, duke rritur ndjeshëm numrin e të vdekurve nga një operacion i madh policor që synonte bandat e drogës dhe duke zbuluar shkallën e dhunës që kishte terrorizuar këtë zonë me të ardhura të ulëta vetëm disa orë më parë, duke shkaktuar tronditje dhe tmerr në të gjithë Brazilin.
Vullnetarët kishin gjetur 50 deri në 60 trupa gjatë natës, tha Rene Silva, një udhëheqës komuniteti nga një lagje ku u zhvilluan bastisjet. “Nënat, gratë, fëmijët ishin atje, duke qarë ”, i tha ai New York Times.
Ende nuk është e qartë saktësisht se sa njerëz u vranë në goditjen më të përgjakshme kundër krimit të organizuar në historinë e dhunshme të Rios, me përleshje midis policisë dhe bandave. Vlerësimet fillestare nga zyra e prokurorit të përgjithshëm të shtetit e çojnë numrin e të vdekurve në 132, përfshirë katër oficerë policie.
Policia shtetërore tha se bastisjet që synonin bandën e drogës Comando Vermelho ishin planifikuar me kujdes për më shumë se dy muaj, me qëllim që të dyshuarit të çonin në një kodër të pyllëzuar ku një njësi e operacioneve speciale po priste në pritë. Operacioni kishte filluar për më shumë se një vit, sipas qeverisë, dhe përfshinte më shumë se 2,500 policë ushtarakë dhe civilë.
Çfarë është "Komando e Kuqe"?
Sipas organizatës kërkimore InSight Crime, Comando Vermelho është organizata kriminale më e vjetër aktive në Brazil. Emri i saj, që do të thotë "Komanda e Kuqe" në portugalisht, është një referencë për origjinën e saj si një organizatë e majtë për të burgosurit e formuar gjatë diktaturës ushtarake që sundoi Brazilin deri në vitin 1985. Grupi filloi në një burg të Rio de Janeiro në vitet 1970 si një mjet për vetëmbrojtje për të burgosurit dhe u frymëzua nga guerilasit e majtë.
“Kushtet e mjerueshme në burgun Candido Mendes, në ishullin Ilha Grande në shtetin e Rio de Janeiro-s, i shtynë të burgosurit të bashkoheshin për të mbijetuar brenda sistemit”, shkruan grupi i ekspertëve në profilin e tij të grupit. Në vitet 1980, grupi u përfshi në prodhimin dhe trafikimin e kokainës, por gjithashtu ruajti një rol shoqëror në komunitetet e margjinalizuara në qytetin më turistik të vendit. Aktivitetet e tij kriminale përfshijnë trafikimin e drogës, trafikimin e armëve, shantazhin për mbrojtje, fajdexhinjtë dhe luftërat kundër organizatave të tjera kriminale në rajon.
Që atëherë është transformuar në një grup të madh kriminal ndërkombëtar të përfshirë në trafikun e drogës dhe zhvatjen. Deri në fund të vitit 2024, sipas Associated Press, grupi kontrollonte gjysmën e komunave në rajonin e Amazonës, nga një e katërta e vitit të kaluar.
“Rritja e vdekshmërisë nga operacioni ishte e pritshme, por jo e dëshiruar”, tha në një konferencë për shtyp Victor Santos, shefi i sigurisë së shtetit të Rios. Ai siguroi se nuk ka lidhje midis dhunës dhe ngjarjeve globale që Rio do të presë si pjesë e COP30, konferencës së 30-të të Kombeve të Bashkuara për klimën që do të mbahet në Belém, Brazil, nga 10 deri më 21 nëntor 2025.
Banorët e lagjes Penha në Rio mblodhën dhjetëra trupa nga pylli përreth gjatë natës dhe rreshtuan më shumë se 70 trupa në mes të një rruge kryesore . "Dua vetëm ta nxjerr djalin tim nga këtu dhe ta varros", tha Tawa Brito, nëna e njërit prej të vdekurve, e rrethuar nga njerëz që vajtojnë dhe kalimtarë në të dyja anët e rreshtit të gjatë të trupave.
Një karvan me motoçikleta u nis nga lagjja në pasdite për të protestuar kundër dhunës policore jashtë pallatit të guvernatorit, ku protestuesit u mblodhën duke valëvitur flamuj brazilianë. Bastisja më vdekjeprurëse e policisë në qytet para të martës ishte në vitin 2021, kur 28 persona u vranë në lagjen Jacarezinho. Në vitin 1992, 111 të burgosur u vranë kur policia e Sao Paulos sulmoi burgun Carandiru për të shuar një trazirë.
Zyrtarët dhe ekspertët e sigurisë të OKB-së e kanë dënuar operacionin ushtarak, i cili ka vrarë qindra njerëz. Zyra e të drejtave të njeriut e OKB-së tha se vrasjet ishin pjesë e një trendi të bastisjeve vdekjeprurëse të policisë ndaj komuniteteve të margjinalizuara në Brazil. "Ne u kujtojmë autoriteteve detyrimet e tyre sipas ligjit ndërkombëtar për të drejtat e njeriut dhe bëjmë thirrje për hetime të shpejta dhe efektive", tha agjencia në një deklaratë.
Të afërmit e të vdekurve përshkruan prova të ekzekutimeve të shpejta, duke përfshirë gjymtyrë të lidhura, plagë me thikë dhe plagë me armë zjarri në fytyrë dhe qafë. "Disa familje raportuan shenja torture në trupat e viktimave", tha Guillermo Pimentel, një avokat i të drejtave të njeriut që punon me familjet e të vdekurve në morgun e policisë së Rios.
Guvernatori i Rios, Claudio Castro, tha se ishte i sigurt se të vrarët në operacion ishin kriminelë që qëllonin nga pylli. "Nuk mendoj se dikush do të kishte ecur në pyll ditën e përplasjes", u tha ai gazetarëve, duke i quajtur bastisjet një përpjekje për të luftuar "narkoterrorizmin ". "Të vetmet viktima të vërteta ishin policia", tha ai.
Qeveria e shtetit të Rios tha se operacioni ishte më i madhi ndonjëherë që synonte bandën Comando Vermelho, e cila kontrollon tregtinë e drogës në disa favela, vendbanime të varfra dhe me popullsi të dendur që shpërndahen në terrenin kodrinor bregdetar të qytetit.
Policia tha se arrestoi 113 të dyshuar në operacion dhe sekuestroi 118 armë zjarri. Presidenti Luiz Inacio Lula da Silva u habit kur mësoi se policia e Rios kishte nisur një operacion "jashtëzakonisht të përgjakshëm dhe të dhunshëm" pa njoftuar ose përfshirë qeverinë federale, u tha gazetarëve Ministri i Drejtësisë Ricardo Lewandowski.
Ministri tha se do të takohej me guvernatorin e Rios dhe mund të rriste numrin e zyrtarëve federalë të sigurisë atje. Lula, i cili u kthye në Brasilia të martën vonë nga një udhëtim në Malajzi, u takua me zëvendëspresidentin Geraldo Alcmene dhe anëtarët e kabinetit të mërkurën për të diskutuar çështjen, tha zyra e tij.
Lini një Përgjigje