FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ekspertët paralajmërojnë se ndërhyrjet e presidentit në bankën qendrore mund të çojnë në rritje të çmimeve, norma më të larta interesash dhe një krizë të re ekonomike...
Donald Trump u zotua para votuesve se do të shkatërronte inflacionin sapo të rikthehej në Shtëpinë e Bardhë. Por sulmet e tij të ashpra dhe të paprecedenta kundër Rezervës Federale (Fed) mund të kenë efektin e kundërt, duke rritur çmimet dhe duke dobësuar stabilitetin ekonomik të SHBA-së.
Trump është presidenti i parë amerikan që përpiqet të shkarkojë një guvernatore të Fed-it (Lisa Cook), duke sfiduar drejtpërdrejt pavarësinë e bankës qendrore. Edhe pse presionet politike mbi Fed nuk janë të reja, ekonomistët paralajmërojnë se ky është një precedent i rrezikshëm.
“Kjo është një përpjekje për të minuar pavarësinë e politikës monetare. Rezultati do të jetë ekonomi më e dobët dhe inflacion më i lartë”, tha Narayana Kocherlakota, ish-president i Fed-it të Minneapolis.
Kërkesa për norma artificialisht të ulëta interesi mund të çojë në një ekonomi të mbinxehur, duke gjeneruar pikërisht inflacionin që Trump premton të zhdukë.
Pas pandemisë Covid-19, normat e ulëta dhe paketat stimuluese krijuan një bum kërkese që çoi inflacionin në nivelet më të larta të 40 viteve. Aktualisht, inflacioni mbetet mbi objektivin 2% të Fed-it, duke rritur frustrimin e qytetarëve me koston e lartë të jetesës.
Kriza e interesave dhe besimi i tregjeve
Një tjetër pasojë e mundshme është rritja e normave afatgjata të interesit, sidomos të kredive hipotekare. Nëse investitorët humbin besimin se Fed është e pavarur dhe e gatshme të luftojë inflacionin, ata do të kërkojnë kthime më të larta për huadhënie afatgjata.
Kjo do të përkthehej në rritje të menjëhershme të normave të hipotekave, të cilat tashmë qëndrojnë pranë 7%, duke e bërë blerjen e shtëpive një ëndërr të paarritshme për shumë amerikanë.
“Sa më shumë që tregu të mendojë se politika monetare po udhëhiqet nga Shtëpia e Bardhë, aq më shumë do të rriten normat e gjata të interesit, përfshirë hipotekat”, theksoi Kocherlakota.
Mësimet nga Nixon dhe Erdogan
Historia ka treguar rrezikun e ndërhyrjes së politikanëve në bankat qendrore:
Richard Nixon (1970): e detyroi guvernatorin e tij të Fed-it, Arthur Burns, të ulte normat përpara zgjedhjeve të 1972. Rezultati? Inflacion mbi 13% dhe papunësi e lartë në fund të dekadës – epoka e quajtur “Stagflacioni i Madh”.
Recep Tayyip Erdogan (2021): shkarkoi guvernatorin e bankës qendrore turke dhe instaloi një besnik që uli normat e interesit sipas urdhrit të tij. Pasoja: kolaps i lirës turke dhe inflacion mbi 80%.
“Historia na mëson çfarë ndodh kur një lider populist vendos të marrë nën kontroll bankën qendrore”, paralajmëroi Justin Wolfers, profesor ekonomie në Universitetin e Miçiganit.
Sulmi ndaj Fed-it: një precedent i rrezikshëm
Tim Mahedy, ish-këshilltar në Fed-in e San Franciskos, e quajti përpjekjen e Trump për të shkarkuar Lisa Cook një “sulm të zhveshur ndaj pavarësisë së bankës qendrore”.
Sipas tij, Trump po thyen rregullin bazë të bankave qendrore: kritiko, por mos politizo.
“Nëse ia del mbanë të vendosë presion mbi Fed-in, kostoja do të jetë e lartë për të gjithë ne dhe do ta paguajmë për breza të tërë”, shtoi Mahedy.
Si duket, Trump kërkon të tregojë forcë politike duke vënë nën presion Rezervën Federale, por rrezikon të përmbysë pikërisht premtimin mbi të cilin po e ndërton fushatën: uljen e inflacionit dhe lehtësimin e jetesës për amerikanët. Historia e Nixon dhe Erdoganit dëshmon se manipulimi politik i bankave qendrore sjell krizë, jo stabilitet. /Përshtati “Pamfleti” nga “CNN’
Lini një Përgjigje