FLASH
Shkruar nga PamfletiNë një deklaratë të përbashkët që sinjalizon mbështetje të tërthortë pa përfshirje ushtarake, Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar theksuan se nuk morën pjesë në goditjet ndaj Teheranit dhe njëkohësisht dënuan “sulmet iraniane kundër vendeve të rajonit”.
Paralajmërime të përmbajtura, por asnjë dënim i drejtpërdrejtë ndaj ofensivës izraelito-amerikane kundër Iranit. Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar reaguan me kujdes të shtuar të shtunën, 28 shkurt, pas nisjes së sulmeve ndaj drejtuesve të regjimit iranian dhe objekteve bërthamore e balistike të vendit. Tre vendet shprehën shqetësim për perspektivën e një ndryshimi regjimi të imponuar nga jashtë me forcë, ndërsa dënuan me tone më të forta kundërpërgjigjen e organizuar nga Teherani në rajon.
Në deklaratën e përbashkët të publikuar pasdite, presidenti francez Emmanuel Macron, kancelari gjerman Friedrich Merz dhe kryeministri britanik Keir Starmer riafirmuan “angazhimin tonë për stabilitetin rajonal dhe mbrojtjen e jetëve civile”, pa shtuar komente të tjera dhe pa bërë thirrje të drejtpërdrejta për përmbajtje ndaj ofensivës së nisur nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.
“Ne nuk kemi marrë pjesë në këto goditje dhe jemi në kontakt të ngushtë me partnerët tanë ndërkombëtarë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Izraelin dhe partnerët e rajonit”, theksojnë tre drejtuesit në tekstin e shkurtër. Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar, të njohura si E3, nënshkruan në vitin 2015, bashkë me Kinën, Rusinë dhe Shtetet e Bashkuara, marrëveshjen për kufizimin e programit bërthamor iranian, të cilën administrata Trump e denoncoi në mënyrë të njëanshme tre vite më vonë.
Vende të margjinalizuara
Mbretëria e Bashkuar njoftoi më herët se avionë të forcave të saj të armatosura po merrnin pjesë në stërvitje të përbashkëta për mbrojtjen e interesave britanike dhe të aleatëve në rajon. Emmanuel Macron deklaroi në orët e para se “Franca është gjithashtu e gatshme të dislokojë mjetet e nevojshme për mbrojtjen e partnerëve të saj më të afërt, sipas kërkesës së tyre”, pa dhënë detaje të tjera.
Kjo formë mbështetjeje pa përfshirje direkte rikujton qëndrimin e mbajtur në pranverën e vitit 2025, gjatë “luftës dymbëdhjetëditore”. Pas goditjeve të para izraelite ndaj Iranit dhe programit të tij bërthamor, presidenti francez kishte vënë fillimisht në dyshim ligjshmërinë e tyre, përpara se të vlerësonte efektet e sulmeve: “Kur shoh rezultatet e këtyre goditjeve, ato kanë lejuar uljen e kapaciteteve të pasurimit, kanë lejuar uljen e kapaciteteve balistike. Pra, ato kanë efekte që shkojnë në drejtimin e synuar.”
Kancelari gjerman Merz kishte deklaruar se Izraeli “ka bërë punën e pistë” për të ngadalësuar përparimin e programit bërthamor iranian, përpara ndërhyrjes së mëvonshme të Shteteve të Bashkuara.
Të shtunën, Macron bëri thirrje për “ndalimin” e përshkallëzimit ushtarak në një rajon “të rrezikshëm për të gjithë”, por kjo formulë nuk u përfshi në deklaratën e përbashkët me Merz dhe Starmer. Teksti nuk përmend as pretendimin e administratës Trump dhe qeverisë Netanyahu për ndryshim regjimi në Iran, ndërsa vendet evropiane shprehin shqetësim për pasojat e një skenari të tillë mbi stabilitetin rajonal.
“Populli iranian duhet të jetë në gjendje të vendosë vetë për të ardhmen e tij”, thuhet në deklaratë, në një moment kur goditjet kishin prekur edhe rezidencën e Udhëheqësit Suprem, Ali Khamenei.
Në të njëjtën kohë, Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar dënuan kundërpërgjigjen ushtarake të Iranit ndaj territorit izraelit dhe bazave amerikane në rajon, e cila sipas vlerësimeve të para nuk shkaktoi dëme të mëdha. “Ne dënojmë me ashpërsinë më të madhe sulmet iraniane kundër vendeve të rajonit. Irani duhet të përmbahet nga goditjet ushtarake pa dallim”, deklaruan Macron, Merz dhe Starmer.
Në planin politik, vendet e E3 pranojnë se mbeten jashtë vendimmarrjes kryesore. “Franca nuk është njoftuar dhe as përfshirë, ashtu si edhe vendet e rajonit dhe aleatët tanë”, deklaroi presidenti francez gjatë hapjes së një mbledhjeje të këshillit të mbrojtjes të zhvilluar pasdite. Qasja evropiane ndaj dosjes iraniane ndryshon nga ofensiva e gjerë e nisur nga Uashingtoni dhe Tel Avivi.
Thirrje për ulje tensioni
Megjithëse nuk kishin pritshmëri të larta nga negociatat indirekte të nisura në fillim të shkurtit mes Uashingtonit dhe Teheranit nën ndërmjetësimin e Omanit, Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar shpresonin për një kompromis dhe shfaqnin rezervë ndaj një marrëveshjeje të nxituar. Sipas tyre, diplomacia mbetet rruga kryesore. “Askush nuk mund të mendojë se çështja e bërthamores iraniane, aktivitetit balistik dhe destabilizimit rajonal do të zgjidhen thjesht me goditje”, deklaroi Emmanuel Macron para pjesëmarrësve në këshillin e mbrojtjes. Ai shtoi se e njëjta gjë vlen për “të drejtat legjitime të popullit iranian për t’u dëgjuar, të cilat i ka shprehur edhe muajt e fundit duke u përballur me represion të ashpër, dhe për të vendosur vetë për fatin e tij.”
Ky qëndrim me nuanca dallon nga reagimet e disa vendeve të tjera evropiane dhe institucioneve ndërkombëtare. Kryeministri spanjoll Pedro Sanchez deklaroi në rrjetin X: “Ne e refuzojmë veprimin ushtarak të njëanshëm të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, i cili përbën përshkallëzim dhe e bën rendin ndërkombëtar më të pasigurt dhe armiqësor. Ne kërkojmë ulje të menjëhershme të tensioneve dhe respekt të plotë të së drejtës ndërkombëtare.”
Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan u shpreh “thellësisht i shqetësuar” për sulmet izraelito-amerikane kundër Iranit dhe dënoi gjithashtu goditjet hakmarrëse të Teheranit në Gjirin Persik, duke kërkuar masa për t’i dhënë fund konfliktit. Ministri i Jashtëm norvegjez Espen Barth Eide deklaroi: “Izraeli e cilëson këtë sulm si goditje parandaluese, por ai bie ndesh me të drejtën ndërkombëtare. Një sulm parandaluese kërkon një kërcënim të afërt dhe të menjëhershëm.”
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, dënoi “përshkallëzimin ushtarak në Lindjen e Mesme” dhe bëri thirrje për “ndërprerje të menjëhershme të armiqësive dhe ulje të tensioneve”. Këshilli i Sigurimit i OKB-së u mblodh të shtunën në mbrëmje me kërkesë të Francës dhe Bahreinit, si dhe të Kolumbisë, Rusisë dhe Kinës. Misioni rus në OKB deklaroi: “Gjatë mbledhjes së Këshillit të Sigurimit, do të kërkojmë nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli të ndalojnë menjëherë veprimet e tyre të paligjshme që çojnë në përshkallëzim dhe të angazhohen në një zgjidhje politike dhe diplomatike.” Ministria e Jashtme kineze shprehu “shqetësim të thellë” për operacionet izraelito-amerikane kundër Iranit dhe bëri thirrje për “armëpushim të menjëhershëm”./ Përshtatur nga Le Monde
Lini një Përgjigje