FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Leontovich shihet gjerësisht si një hero, që u përball me Rusinë, me muzikën e tij një shekull më parë, ashtu si ukrainasit sot po u drejtohen armëve, predhave dhe dronëve për të ruajtur identitetin e tyre kombëtar nga shkatërrimi nga Moska...
Për ukrainasit, qyteti i shkatërruar lindor i Pokrovskut, ku trupat janë të përfshira në betejë me rusët këtë Krishtlindje, ka lidhje me një nga trashëgimitë kulturore të hershme: Këngën e Kambanave.
Audienca perëndimore mund ta njohë melodinë rrëqethëse dhe të përsëritur nga filmi hollivudian “I vetëm në shtëpi” dhe seriali televiziv “Ted Lasso”, por këtë dimër ka më shumë rezonanca prekëse dhe politike për ukrainasit, pasi Pokrovsk është i lidhur ngushtë me kompozitorin e këngës, Mykola Leontovych.
Leontovich nuk e kompozoi këngën e Krishtlindjeve në Pokrovs, siç besohet gjerësisht, por qyteti luajti një rol vendimtar në zhvillimin si të muzikës së tij, ashtu edhe të politikës patriotike ukrainase që çoi në persekutimin e tij nga rusët dhe në fund në vrasjen e tij nga agjentët sovjetikë në vitin 1921.
Leontovich ishte i vendosur në Pokrovsk në dekadën e parë të shekullit të 20-të, duke dhënë mësim në një shkollë muzike dhe duke drejtuar një kor të punëtorëve të hekurudhave. Ai u frymëzua atje nga traditat popullore dalluese ukrainase dhe më vonë do ta bazonte Këngën e Kambanave në një tjetër të quajtur Shchedryk. (Pokrovsk quhet qyteti i lindjes i Shchedryk)
“Leontovich erdhi në Pokrovsk vetëm me çantën e shpinës. Ai u zhvillua si kompozitor dhe tërhoqi vëmendjen e xhandarëve ndërsa mbronte të drejtat e punëtorëve. Ai madje këndoi Marsejezën me korin lokal që drejtonte”, tha Larysa Semenko, autore e librit “Gjeniu ynë i heshtur, Leontovich”.
Semenko nxitoi gjithashtu të theksonte se dimensioni politik ukrainas i “Këngës së Kambanave” nuk ishte asgjë e re.
“Nuk ishte kurrë thjesht një këngë Krishtlindjesh, por një mesazh kulturor ukrainas për Botën, një kartolinë përshëndetëse e spiritualitetit dhe qëndrueshmërisë së kombit me rrënjë të thella përballë kërcënimit. I njëjti kërcënim që po lufton kombi ynë sot”, tha ajo.
Kënga e një Ukraine të pavarur
Leontovich shihet gjerësisht si një hero, që u përball me Rusinë, me muzikën e tij një shekull më parë, ashtu si ukrainasit sot po u drejtohen armëve, predhave dhe dronëve për të ruajtur identitetin e tyre kombëtar nga shkatërrimi nga Moska.
Sapo versioni i Leontovich-it për Shchedryk u shfaq premierë në Kiev në vitin 1916, ai u pa si një hit i mundshëm nga udhëheqësit e Republikës Kombëtare të Ukrainës, përpjekja jetëshkurtër e vendit për t'u çliruar nga Moska pas Luftës së Parë Botërore. Qeveria e re vendosi të dërgonte një kor kombëtar në turne nëpër Evropë me këngët korale të Leontovich-it në vitin 1919 për të promovuar njohjen e Republikës Kombëtare të Ukrainës.
Bota nuk e njohu kombin e ri, por Shchedryk i siguroi atij një vend në kulturën globale. “Edhe para përkthimit, ai ishte një sukses. Në Paris, në Pragë, në të gjithë Evropën, princat dhe mbretërit u magjepsën kur zbuluan se një kulturë kaq e pasur dhe e vjetër ekzistonte në kontinentin e tyre”, tha Semenko.
Përpara turneut evropian, këngëtarët nga kori ukrainas u detyruan të evakuoheshin në perëndim të Ukrainës, ndërsa bolshevikët pushtuan Kievin. Pas suksesit të tyre evropian, ata shkuan në Kanada dhe Shtetet e Bashkuara, tashmë si Kori Kombëtar Ukrainas, duke e sjellë Shchedryk në Amerikën e Veriut në vitin 1922.
“Shchedryk, i cili ishte një hit dhe gjithmonë luhej si bis, magjepsi Evropën dhe Amerikën, dhe i ndihmoi ukrainasit t’i tregonin Botës, kombin dhe shtetin e tyre”, tha studiuesi Anatoliy Paladiychuk.
Në vitin 1936, kompozitori amerikan Peter J. Wilhousky shkroi tekste në anglisht, duke e përshtatur Shchedryk në versionin e njohur në “West si Carol of the Bells” për një shfaqje në radion NBC.
Leontovich nuk jetoi për ta parë këtë sukses botëror. Me pretekstin se po luftonin kundër banditëve, shërbimi sekret sovjetik e vrau atë në janar të vitit 1921 në shtëpinë e prindërve të tij në rajonin perëndimor të Vinnicës. Ukrainasit e mësuan të vërtetën për vdekjen e tij vetëm pas hapjes së arkivave sovjetike në vitet 1990.
“Ashtu siç bëjnë tani në territoret e pushtuara të Ukrainës, autoritetet ruse panë një kërcënim në kulturën ukrainase. Ky ishte fillimi i terrorit të madh kundër luftëtarëve të lirisë, politikanëve dhe edukatorëve ukrainas. Leontovych ishte një nga shumë të vrarët”, tha Semenko.
Historia përsëritet
Pothuajse 105 vjet pas vdekjes së Leontovich-it, Rusia po përpiqet përsëri të zhdukë kombësinë ukrainase.
Ndërsa luftimet për Pokrovskun vijojnë prej më shumë se 18 muaj, Moska tani pretendon se e ka pushtuar atë.
Ushtria ukrainase këmbëngul se forcat e saj janë rikthyer në disa pjesë të Pokrovskut pas tërheqjes në nëntor. Kievi thotë gjithashtu se grupe të vogla ushtarësh rusë po infiltrohen për të realizuar foto me flamuj për qëllime propagande, por nuk e kontrollojnë plotësisht qytetin.
“Operacionet tona aktive në zonën e aglomeratit Pokrovsko-Myrnoпrad vazhdojnë. Në vetë Pokrovsk, në javët e fundit, ne arritëm të rimarrim kontrollin e rreth 16 kilometrave katrorë në pjesën veriore të qytetit”, tha Komandanti i Ushtrisë Ukrainase, Gjenerali Oleksandr Syrskyi, në një postim në Telegram.
Syrskyi u zotua se Ukraina do të vazhdonte të luftonte për Pokrovskun dhe të forconte forcat e saj në qytetin e rrënuar kundër qindra mijëra ushtarëve të Kremlinit.
Historiani amerikan Timothy Snyder, një ekspert i shquar për Ukrainën, u mbështet gjithashtu te Kënga e Kambanave për të theksuar vazhdimësinë midis kolonializmit rus një shekull më parë dhe sulmit të Presidentit Vladimir Putin kundër vendit.
“Kultura ukrainase është shumë e rëndësishme në Botën tonë, por ndërgjegjësimi ynë për të është minimal: vrasja e Leontovich dhe transformimi i Shchedryk është vetëm një shembull i vogël i kësaj historie koloniale, një histori që vazhdon gjatë pushtimit aktual të Ukrainës nga Rusia”, tha Snyder në një postim në Substack më 14 dhjetor. /Përshtatur nga Politico/
Sado.i.vogel.te.jet.nje.komb.kurr.nuk.shduket .