FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Për Amerikën, përfitimet e luftës nuk do t’i tejkalojnë kostot
Në kundërshtim me fushatën e pamëshirshme të marrëdhënieve publike të administratës Trump në fillim të ofensivës kundër Iranit, lufta nuk është film apo videolojë. Fillimi i një lufte është një vendim për të vrarë njerëz realë, për të shkatërruar pasuri dhe për të devijuar burime të kufizuara nga prioritete të tjera. Që këto kosto morale dhe materiale të jenë të pranueshme, ato duhet të shërbejnë për një qëllim të mirë. Megjithatë, asnjë qëllim nuk është i mjaftueshëm nëse nuk shoqërohet me një strategji që mund ta arrijë atë me një çmim të pranueshëm. Strategjia nënkupton një plan se si fuqia ushtarake do të prodhojë rezultatin e dëshiruar politik. Lufta kundër Iranit nuk e ka një të tillë.
Një rrezik i zakonshëm në luftë është zhvendosja e qëllimeve, kur kërkesat taktike të operacioneve komplekse ushtarake arrijnë objektiva të menjëhershme, por nuk i shërbejnë qëllimit më të lartë strategjik dhe politik. Shpesh, udhëheqës politikë naivë supozojnë se shkatërrimi ushtarak i armikut barazohet me sukses strategjik. Qëllimi dhe strategjia në Iran duhet të jenë të përputhura nëse lufta duhet të ketë ndonjë justifikim.
Për hir të argumentit, le të lëmë mënjanë pyetjen thelbësore politike dhe morale nëse fillimi i luftës ishte i ligjshëm. Edhe luftërat e ligjshme duhet të zhvillohen në mënyrë të arsyeshme, dhe kjo kërkon përputhje midis mjeteve dhe qëllimeve. Pyetja kryesore është nëse administrata e ka bërë këtë, apo nëse mënyra e saj e zhvillimit të luftës është po aq e paqartë, kapriçioze dhe kundërproduktive sa pretendojnë kritikët.
Qëllimi i deklaruar i luftës ishte eliminimi i kërcënimit të dhunshëm ndaj interesave amerikane nga Republika Islamike. Administrata Trump është kritikuar për konfuzion strategjik, sepse ka shpallur disa objektiva: eliminimin e mundësisë së Teheranit për të zhvilluar armë bërthamore, shkatërrimin e forcave të tij raketore dhe detare, si dhe rrëzimin e regjimit. Një mbrojtës i administratës mund të argumentojë se këto janë objektiva plotësuese dhe jo alternative, dhe se strategjia është të ndiqen të gjitha njëkohësisht. Rezultati maksimal do të ishte zgjidhja pothuajse e plotë e problemit të Iranit përmes ndryshimit të regjimit. Nëse kjo dështon, objektivi minimal do të ishte menaxhimi i kërcënimit duke e dobësuar Iranin dhe duke rifilluar luftën herë pas here për të frenuar rreziqet e rikthyera. Kjo qasje njihet si “kositja e barit”.
Qëllimi maksimal i ndryshimit të regjimit duket i pamundur. Sulmi amerikan jo vetëm që nuk prodhoi një kryengritje popullore liberale që do të rrëzonte udhëheqjen iraniane, por mund të ketë prodhuar efektin e kundërt, duke krijuar një qeveri edhe më armiqësore. Sa i përket objektivit minimal, edhe ai paraqitet problematik. Shkatërrimi i Iranit nuk do të ulë mjaftueshëm aftësinë apo motivimin e tij për të dëmtuar interesat amerikane. Përkundrazi, ai rrit vendosmërinë për kundërpërgjigje.
Arritja e menjëhershme e qëllimeve me një kosto të pranueshme është e diskutueshme. Edhe pse bombardimet kanë dobësuar ndjeshëm kapacitetet iraniane, mbetet e paqartë se sa dobësim është i mjaftueshëm për të eliminuar kërcënimin. Në teori, një marrëveshje e verifikueshme mund ta arrijë këtë, nëse Irani e konsideron të favorshme. Por nëse administrata kërkon një marrëveshje të tillë, veprimet si vrasja e partnerëve negociues dhe dobësimi i besueshmërisë amerikane duke braktisur marrëveshje të mëparshme dhe duke kryer sulme të papritura gjatë negociatave nuk janë rruga logjike. Pa një marrëveshje, alternativa do të ishte pushtimi dhe okupimi i Iranit, gjë që është praktikisht e parealizueshme për shkak të madhësisë dhe popullsisë së vendit. Një opsion tjetër është rikthimi periodik në luftë, ndërsa një tjetër është një marrëveshje e negociuar. I pari është jofunksional dhe i dyti pak i mundshëm, duke lënë SHBA-në me pak alternativa.
Rrezik i lartë, pa përfitim
Përfitimi i rikthimit periodik në luftë do të ishte frenimi i rikuperimit ushtarak dhe bërthamor të Iranit. Por pa inspektime të gjera në terren, mbetet e paqartë se sa efektive do të ishte kjo. Në qershor 2025, Trump deklaroi se programi bërthamor iranian ishte “shkatërruar”, por më pak se një vit më vonë u pa e nevojshme një goditje tjetër. Është e mundur që i njëjti problem të përsëritet. Mbajtja e kërcënimit iranian nën kontroll është një strategji pa afat. Irani ka arsye ekzistenciale për të ruajtur opsionin bërthamor, ndërsa SHBA dhe Izraeli për ta eliminuar atë.
Çdo goditje kërkon informacion të saktë për objektivat, por kjo nuk mund të garantohet gjithmonë. Ndërkohë, dobësimi i Iranit nxit përmirësime mbrojtëse dhe dëshirë për hakmarrje. Një kombinim i kapaciteteve të reduktuara, por ende ekzistuese, dhe një vullnet i shtuar për t’i përdorur ato, nuk përbën sukses strategjik.
Në afat të shkurtër, operacionet amerikane mund të nxisin terrorizëm. Në afat të gjatë, ciklet e përsëritura të goditjeve mund të çojnë në përshkallëzim të rrezikshëm. Edhe nëse pengohet zhvillimi i armëve të avancuara bërthamore, nuk mund të përjashtohet prodhimi i armëve më të thjeshta, veçanërisht nga një regjim i dëshpëruar.
Për Izraelin, kjo strategji mund të justifikohet nga rreziku ekzistencial. Për SHBA-në, rreziku nuk është i të njëjtit nivel. Përqendrimi në Iran largon vëmendjen nga kërcënime të tjera më të mëdha si Rusia, Kina dhe Koreja e Veriut.
Kostot janë të larta: miliarda dollarë shpenzime, ndikim në mbështetjen për Ukrainën, presion mbi arsenalet ushtarake dhe tronditje në ekonominë globale.
I dobësuar, por jo i mundur
Një marrëveshje e negociuar mund të ishte një zgjidhje, por duket pak e mundshme. Marrëveshja e vitit 2015 u braktis nga SHBA, dhe sulmet gjatë negociatave kanë dëmtuar besimin. Kjo e bën të vështirë që Irani të marrë seriozisht diplomacinë amerikane.
Edhe nëse SHBA shpall fitore dhe tërhiqet, kostot tashmë tejkalojnë përfitimet. Kërcënimi iranian është dobësuar, por jo eliminuar. Ai mund të jetë më pak intensiv, por më i mundshëm për t’u shfaqur.
Lufta duket se ishte një vendim i gabuar që në fillim. Ajo ka dëmtuar kredibilitetin moral të SHBA-së, ka ekspozuar dobësi në strategji dhe ka lidhur interesat amerikane me ato izraelite në mënyrë problematike. Lufta ka treguar fuqi të madhe ushtarake taktike, por mungesë të një strategjie të menduar për rezultatin përfundimtar. /Përshtatur nga ForeignAffairs/
Për të zgjuarit e Foreign Affairs, lufta nisi që të rrëzohej rregjimi teokrat. Ndërkohë që shahun e rrëzoi CIA dhe lobi i naftës dhe solli Komienin në fuqi.Për çudi harrojnë dhe synimin e lzraelit për hegjemonin në lindjen e afërme. Kur e pyetën Hitlerin çështë Amerika, bankierë çifutët që shfrytëzojnë fermerët dhe puntorët amerikanë tha. Kenediin, presidentin më të mirë amerikan e vranë lobi çifut kur po i ndalonte ndërtimin e bombës atomike dhe lobi i armatimit, kur nuk po pranonte të niste ushtrinë në Vietnam. Thonë që Kenedi u vra kur kujtoi se ishte president , kur president është lobi çifut , lobi i armatimi dhe ai i naftës.
Paske hik nga trute. E interpreton historine si Radio Moska