FLASH
Shkruar nga James Crabtree
Përsosmëria e shahut ishte një shenjë e krenarisë sovjetike në luftën e ftohtë, kur aftësia për të nxjerrë mjeshtër të mëdhenj verbues dukej se pasqyronte epërsinë ideologjike të marksizëm-leninizmit.
Pothuajse që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022, liderët botërorë janë përballur me atë që përfundimisht mund të rezultojë në fund të luftës. Megjithatë, ndërsa zvarritet në vitin e tretë të përgjakshëm, konflikti është përhapur në një fushë të njohur për lojëra fundore të një varieteti të ndryshëm, përkatësisht nivelet e larta të shahut ndërkombëtar.
Mjeshtrat e mëdhenj mblidhen këtë fundjavë në Budapest për Olimpiadën e Shahut, një turne i madh ku përballen ekipet nga vendet më të mira që luajnë shah në 64 kuadrate. Megjithatë, Rusia nuk do të jetë mes tyre. Menjëherë pas pushtimit, Federata Ndërkombëtare e Shahut (Fide) e ndaloi ekipin e saj, së bashku me flamurin, himnin dhe zyrtarët e saj.
Ky vendim duket se është marrë si një fyerje personale nga presidenti Vladimir Putin dhe një elitë ruse e përdorur prej kohësh për të dominuar qeverisjen dhe financat e lojës. Tani ata kanë nisur një kundërofensivë, duke orkestruar një votim për të rrëzuar ndalimin e Rusisë në asamblenë e përgjithshme të Fide, e cila zhvillohet së bashku me Olimpiadën në Hungari.
Shahu shpesh përdoret si metaforë për konkurrencën gjeostrategjike, ku presidentët dhe kryeministrat e botës përshkruhen si garues për epërsi në një tabelë shahu të imagjinuar globale. Por gambiti i fundit i Rusisë nënvizon një model në të cilin vetë shahu shpesh bëhet një kanal për të njëjtat rryma gjeopolitike.
Shembulli më i famshëm erdhi në kulmin e Luftës së Ftohtë në 1972, kur një periudhë e gjatë e dominimit sovjetik u përmbys nga shkëlqimi i Bobby Fischer të Amerikës. Ajo ndeshje në Reikjavik u bë shpejt një simbol i një lufte më të gjerë midis kapitalizmit dhe komunizmit, e ndihmuar nga përpjekjet përkatëse të CIA-s dhe KGB-së.
Kjo betejë e fundit përfshin intriga të ngjashme. Rusia e shtyu votën e saj në mënyrë të fshehtë, duke e paraqitur atë nëpërmjet aleatëve në Federatën e Shahut të Kirgistanit. Ukraina u kundërpërgjigj duke hedhur me parashutë Oleksandr Kamyshin - një aleat i Presidentit Volodymyr Zelenskyy - si kreun e federatës së saj të shahut.
Kamyshin do të jetë në Hungari për të lobuar për të mbajtur aktiv përjashtimin e Rusisë, me mbështetjen e prapaskenave nga aleatët perëndimorë.
Përleshja shënon rastin e fundit në të cilin Rusia dhe Ukraina kanë përdorur forume ndërkombëtare si zgjatje të garës së tyre ushtarake. Është gjithashtu një shembull i një lufte më të madhe diplomatike, pasi vendet perëndimore kërkojnë të zbehin përpjekjet e kundërshtarëve autokratë në Moskë dhe Pekin për të kontrolluar institucione të rëndësishme globale, nga agjenci të tilla si Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit e deri te organet sportive si Komiteti Olimpik Ndërkombëtar.
Të kuptosh pse Rusia është e gatshme të shpenzojë kapital të vlefshëm gjeopolitik në shah, do të thotë të shikosh në psikikën e Putinit dhe rrethit të tij. Përsosmëria e shahut ishte një shenjë e krenarisë sovjetike në luftën e ftohtë, kur aftësia për të nxjerrë mjeshtër të mëdhenj verbues dukej se pasqyronte epërsinë ideologjike të marksizëm-leninizmit.
Sot, e parë nga Moska e Putinit, Fide mbetet në fakt pjesë e sistemit të vjetër të nomenklaturës sovjetike, në të cilin aleatët delikatë vendosen në zemër të institucioneve kryesore si mekanizma të pushtetit dhe kontrollit rus.
Kjo detyrë tani është e komplikuar jo vetëm nga sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës, por nga ndryshimet e mëdha në ekuilibrin e fuqisë në shahun global. Loja lulëzoi gjatë pandemisë, pasi lojtarët e mbyllur u dyndën për të luajtur online.
Drama popullore e Netflix, The Queen's Gambit, ndihmoi gjithashtu. Bilanci i saj gjeografik po ndryshon gjithashtu, veçanërisht në Azi. Kampionati i ardhshëm botëror i shahut, që do të mbahet në Singapor më vonë këtë vit, do të ketë dy mjeshtër nga India dhe Kina, me Google si sponsor kryesor.
Të paktën deri më tani, mënyra e drejtimit të shahut ka dështuar kryesisht në pasqyrimin e këtyre ndryshimeve. Deri në vitin 2018, Fide udhëhiqej nga Kirsan Ilyumzhinov, një oligark rus kishot, i njohur më së shumti për pretendimin e tij se ishte rrëmbyer nga alienët.
Tani ajo kontrollohet nga Arkady Dvorkovich, një aleat i Putinit dhe një ish-zëvendës kryeministër rus.
“Në tabelë, e ardhmja e shahut po luftohet në Azi, por politika e tij mbetet e dominuar nga Rusia dhe e zhytur në luftën e ftohtë”, sugjeron Malcolm Pein, një mjeshtër ndërkombëtar shahu britanik që mbështet përpjekjet e Ukrainës për Fide.
Magnus Carlsen i Norvegjisë, lojtari më i mirë në botë, të premten ndërmori hapin e pazakontë duke folur në favor të ndalimit të Rusisë. Megjithatë, beteja e kësaj fundjave do të vendoset përfundimisht nga votat e rreth 200 federatave individuale të shahut. Organet perëndimore të shahut do të votojnë si një bllok anti-rus. Por si në botën multipolare më gjerësisht, ndikimi i jugut global, në rajone si Afrika dhe Azia, ka të ngjarë të jetë përçarës./Përshtati “Pamfleti” nga “FinancialTimes”
Lini një Përgjigje