FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Shtatë arsye pse Xi Jinping ka epërsi (për momentin) në garën për Hormuzin
Kriza e Suezit ishte momenti kur Britania e Madhe i tregoi botës se nuk ishte më një superfuqi: dështimi i luftës së shpejtë të planifikuar me Francën për të rimarrë kontrollin e Kanalit nga Egjipti i Gamal Abdel Nasser vulosi rënien e perandorive të mëdha evropiane.
Atëherë ndodhi edhe diçka tjetër: dollari e tejkaloi përfundimisht sterlinën si monedhë rezervë për bankat qendrore në mbarë botën. Pa mbështetjen e një bilanci publik të shëndoshë, e dobësuar nga dekada deficitësh tregtarë me pjesën tjetër të botës dhe tashmë edhe pa një fuqi ushtarake dërrmuese, pra e paaftë për të kontrolluar rrugët detare jetike, Britania pa që monedha e saj të kalonte nga 80% e rezervave botërore në vitin 1948 në më pak se 3% rreth tridhjetë vjet më vonë.
Rënia e fuqive
Bota ndaloi së paguari (dhe së u paguari) për lëndët e para thelbësore me një monedhë që kontrollohej nga Londra. Mbretëria e Bashkuar nuk mundi më të përfitonte nga norma të ulëta interesi sipas dëshirës për borxhin e saj, dhe si rrjedhojë u detyrua të kufizojë shpenzimet ushtarake dhe, bashkë me to, edhe shtrirjen e fuqisë së saj.
Sot, Shtetet e Bashkuara nën Donald Trump nuk janë si Britania e Anthony Eden në vitin 1956. Ato gëzojnë një epërsi teknologjike që Londra e kishte humbur prej më shumë se gjysmë shekulli; kontrollojnë, përmes titujve të emetuar në territorin e tyre, rreth 70% të tregjeve financiare ndërkombëtare dhe vazhdojnë të kenë ushtrinë më të fuqishme në botë.
Por a ekziston një mësim për Amerikën nga kriza e Suezit? A po përshpejton bllokimi i Hormuzit ngritjen e Kinës si superfuqi gjeopolitike? A mund të dëmtojë dominimin e dollarit si monedhë për pagesën e lëndëve të para? Është e pamundur të thuhet pa ditur se si do të përfundojë lufta. Por çdo ditë e më shumë, kjo është ajo që është në lojë. Sepse, në gjendjen aktuale, Kina është në pozicion për t’u forcuar. Për shtatë arsye.
“Një proverb i vjetër kinez thotë: nëse armiku yt po bën një gabim, mos e ndërprit”. Kështu u shpreh ekonomistja nga Pekini, Keyu Jin, sot në Hong Kong University of Science and Technology, duke komentuar luftën e Trump kundër Iranit në Forumin Teha në Cernobbio. Ka shumë gjasa që ajo të gabojë për origjinën e thënies, e cila duket se i atribuohet Napoleonit. Por kuptimi është i qartë dhe Jin, vajza e një zyrtari shumë të lartë të Republikës Popullore, e ka mirë parasysh.
Në këtë krizë, Kina mban një profil të ulët, ose të paktën bën sikur. Ajo përpiqet të tregojë se nuk ka asnjë rol dhe nuk vepron për të përfituar nga lufta. Deklaron se është e shqetësuar vetëm për stabilitetin ndërkombëtar dhe kërkon të izolohet nga efektet e goditjes në Gjirin Persik.
Ndërkohë, vazhdon të blejë naftë nga Irani dhe, sipas të gjitha gjasave, e ndihmon Teheranin në zhvillimin e luftës, ashtu siç ndihmon Rusinë në Ukrainë. Shumë raportime tregojnë se Pekini vë në dispozicion sistemin e tij satelitor BeiDou3 dhe mjete të tjera zbulimi që i lejojnë Gardës Revolucionare të identifikojë objektivat dhe të godasë me saktësi.
Shtatë arsyet
Për më tepër, Pekini po i shet Iranit raketa supersonike, të rëndësishme për të vazhduar imponimin e bllokadës në Ngushticën e Hormuzit. Xi Jinping e sheh këtë luftë si një faktor që destabilizon tregjet e eksportit të Kinës; megjithatë, ai nuk mund të mos vërejë se kjo është një mundësi e artë për të forcuar statusin e vendit të tij.
Ja shtatë arsyet:
1. Që nga fillimi i konfliktit, Kina përpiqet të ndërtojë besueshmërinë e saj ndërkombëtare si e vetmja superfuqi e parashikueshme. Pekini dënon “shkeljen e sovranitetit” të Iranit dhe sjelljen “hegjemone” të SHBA-së, duke kërkuar armëpushim. Por në të njëjtën kohë, kontrollon reagimet e brendshme dhe ruan ekuilibrin në diskurs.
2. Ka një logjikë tregtare: me bllokimin e Hormuzit, industria kineze e energjive të rinovueshme dhe e makinave elektrike ofron për miliarda njerëz perspektivën e një varësie më të vogël nga nafta dhe gazi. Shumë vende po përshpejtojnë kalimin drejt këtyre teknologjive. Kina, lider global në këtë fushë, përfiton drejtpërdrejt.
3. Kina kontrollon rreth 80% të prodhimit dhe përpunimit global të tungstenit, një material thelbësor për industrinë ushtarake moderne. Kufizimet e eksportit i japin Pekinit një levë të rëndësishme strategjike.
4. Për shkak të luftës, SHBA po zhvendos kapacitete ushtarake nga Azia drejt Gjirit. Kjo dobëson praninë amerikane në Azi-Paqësor dhe krijon hapësirë më të madhe veprimi për Kinën.
5. Kina ka kapacitet të lartë për të përballuar goditjet energjetike. Rezervat e saj të naftës mund të mbulojnë rreth gjashtë muaj konsum dhe ajo ka burime alternative furnizimi nga Rusia dhe Irani.
6. Kombinimi i këtyre faktorëve i jep Kinës një rol unik: ajo mund të ushtrojë presion mbi Iranin për të arritur një marrëveshje dhe të garantojë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Vendet e Gjirit mund t’i drejtohen Pekinit për zgjidhje.
7. Objektivi strategjik është zgjerimi i përdorimit të juanit në tregtinë ndërkombëtare, veçanërisht për lëndët e para. Kina synon të reduktojë dominimin e dollarit duke imponuar përdorimin e monedhës së saj në kontrata ndërkombëtare.
Në fund, nuk është e sigurt se si do të përfundojë kjo situatë. Gjithçka varet nga aftësia e SHBA-së për të menaxhuar konfliktin pa përshkallëzim të mëtejshëm. Por nëse bëhen gabime të tjera strategjike, kjo krizë mund të shënojë një pikë kthese në rendin global, një moment i ngjashëm me atë që përfaqësoi kriza e Suezit për Britaninë. /Përshtatur nga “Corriere Della Sera”
Lini një Përgjigje