FLASH
Shkruar nga Can Dündar
Nëse do të kishte një udhëzues hap pas hapi për autokratët, Erdogan po e ndjek atë me shkrim. Ai duket se po nxjerr një faqe nga libri i lojërave të Vladimir Putin: burgosni kundërshtarët tuaj, mbyllni gojën mediave, ndaloni partitë politike, përhapni frikën - sigurojeni fronin tuaj me çdo kusht.
Këto ditë, Bertolt Brecht po gëzon një popullaritet të jashtëzakonshëm në Turqi, teksa opozita është mbledhur rreth dy vargjeve nga një nga poezitë e tij: "Një i vetëm, fati i tij nuk mund të jetë më i mirë. Ose armë ose pranga. Gjithçka ose asgjë. Të gjithë ne ose asnjë."
E vërteta e këtij slogani u bë e dukshme me dhimbje kur Presidenti Rexhep Tayip Erdogan arrestoi kryetarin e Stambollit Ekrem İmamoglu, rivalin e tij më të madh politik, i cili kishte arritur ta mposhtte katër herë në zgjedhjet lokale.
Tani, çdo kritik i qeverisë në vend pyet veten: Nëse edhe Imamoglu mund të merret në agim nga policia dhe të cilësohet si "udhëheqësi i një organizate kriminale", a mund të jem unë i radhës?
Kjo frikë është pikërisht ajo që Erdogan dëshiron të rrënjosë në komb. Nëse do të kishte një udhëzues hap pas hapi për autokratët, Erdogan po e ndjek atë me shkrim. Ai duket se po nxjerr një faqe nga libri i lojërave të Vladimir Putin: burgosni kundërshtarët tuaj, mbyllni gojën mediave, ndaloni partitë politike, përhapni frikën sigurojeni fronin tuaj me çdo kusht.
-Klima globale
Ka disa arsye pse Erdogan ekzekutoi atë që përbën një grusht shteti civil gjatë fundjavës. Më e rëndësishmja është klima politike globale: Po, ngritja e Donald Trump në SHBA e trimëroi atë.
Për më tepër, ndërsa Amerika tërhiqet nga roli i saj tradicional si një mbrojtëse globale, Evropa ka filluar t'i japë përparësi shqetësimeve të sigurisë mbi vlerat demokratike, duke e parë Turqinë më shumë si një partner strategjik në mbrojtje sesa si një vend që rrëshqet në autokraci.
Ai ishte i bindur se nuk do të kishte rezistencë të konsiderueshme. Kjo ndodh pasi sondazhet e brendshme në Turqi japin një pamje të zymtë për Erdoganin. Popullariteti i tij po bie, madje edhe në bazën e tij dikur besnike, ndërsa ekonomia po shembet. Ai e sheh humbjen e afërt në zgjedhjet e ardhshme dhe ai e di këtë.
Pra, Erdogani duket se ka menduar: nëse nuk mund ta mposht kundërshtarin tim në kutinë e votimit, do të përdor kontrollin tim mbi gjyqësorin për ta rrëzuar atë.
Ai po mbështet votuesit kurdë, një forcë kryesore dinamike në vend, duke qëndruar neutral pasi aktualisht është i angazhuar në negociatat e paqes me ta. Ai llogariti gjithashtu se çdo reagim do të vinte vetëm nga socialdemokratët e Turqisë – një sfidë që ai besonte se mund ta përballonte. Dhe nëse ai shkonte aq larg sa të ndalonte partinë kryesore opozitare, CHP, ai ishte i bindur se nuk do të kishte rezistencë të konsiderueshme.
-Por ai i bëri llogaritë gabim
Erdogan mund të ketë vendosur të bëhet Putini i ardhshëm, por populli i Turqisë e ka bërë të qartë se nuk dëshiron të bëhet Rusia e ardhshme. Goditja ndaj İmamoğlu-s nuk nxiti vetëm Stambollin, por ndezi protesta në të gjithë vendin.
Në sistemin që ka ndërtuar Erdogan, çdo zë mospajtimi duhet të shtypet.
Grupet opozitare, të fragmentuara më parë, u bashkuan në një çast. Megjithë ndalimet e tubimeve publike, bllokimet e rrugëve, censurën e medias , rrjetet e kufizuara sociale dhe frikësimin e policisë, qindra mijëra dolën në rrugë, duke brohoritur së bashku: "Një i vetëm, fati i tij nuk mund të bëhet më mirë [...] / Të gjithë ne ose askush".
Përgjigja e pallatit ishte e shpejtë dhe e qartë: "Asnjë nga ju!"
Në sistemin që ka ndërtuar Erdogan, çdo zë mospajtimi duhet të shtypet. Ai është i bindur se vetëm përmes represionit brutal mund të parandalojë një kryengritje të ngjashme me protestat e parkut Gezi të vitit 2013 .
Në një kthesë të fatit, Erdogan e di vetë se ku mund të çojë kjo rrugë. Në vitin 1999, nën presionin e ushtrisë, një vendim gjykate e dërgoi atë në burg kur ishte kryebashkiak i Stambollit. Në atë kohë, gazetat deklaronin: "Tani ai nuk do të jetë në gjendje as të bëhet kryetar fshati!" Por koha e tij në burg vetëm e bëri atë më të popullarizuar. Katër vjet pas lirimit, ai u bë kryeministër dhe menjëherë më pas president.
Tani, historia përsëritet: duke burgosur kundërshtarin e tij më të frikshëm, Erdogan padashur mund t'i hapë rrugën İmamoğlu-t drejt presidencës.
-Bashkësia ndërkombëtare
A mund t'i rezistojë Turqia marshimit të Erdoganit drejt autokracisë absolute, ndërkohë që liderët e opozitës hidhen pas hekurave dhe të fortët në mbarë botën bëjnë luftë kundër demokracisë? A mundet populli të arrijë atë që populli serb mund të jetë në prag të realizimit?
Kjo do të varet nga sa larg është i gatshëm të shkojë Erdogan për t'u kapur në pushtet, nëse opozita mund të qëndrojë së bashku dhe sa guxim mund të mbledhë njerëzit.
-A do t'i japë Europa përparësi sigurisë gjeopolitike mbi vlerat themelore demokratike?
Por roli i komunitetit ndërkombëtar është po aq kritik. Në një lëvizje strategjike, Erdogan u kujtoi udhëheqësve perëndimorë, pak para se të arrestonte rivalin e tij, rolin vendimtar të Turqisë në sigurinë e Evropës. Qëllimi i tij ishte i qartë: të pengonte qeveritë evropiane që të mos flisnin kundër goditjeve të tij, si në të tashmen ashtu edhe në të ardhmen.
Tani, Evropa përballet me një pyetje përcaktuese: a do t'i japë përparësi sigurisë gjeopolitike mbi vlerat themelore demokratike? A do të mbyllë një sy ndaj rrëmbimit të pushtetit nga Erdogan, ashtu siç ka bërë me liderët e tjerë autoritarë, sepse mendon se ka nevojë për forcën ushtarake dhe rëndësinë strategjike të Turqisë ? Apo do të qëndrojë me një popull të gatshëm të rrezikojë jetën e tij për të mbrojtur demokracinë?
Përgjigja do të formësojë jo vetëm të ardhmen e Turqisë, por edhe të Evropës. Në fund të fundit, paralajmërimi i Brehtit, i shkruar përballë tiranisë naziste , tingëllon po aq i vërtetë edhe për Evropën e sotme: "Një i vetëm, fati i tij nuk mund të jetë më i mirë. Ose armë ose pranga. Gjithçka ose asgjë. Të gjithë ne ose asnjë."/Përshtati “Pamfleti” nga “WorldCrunch”
*Shënim: Bertolt Brecht ishte një dramaturg dhe poet gjerman.
Lini një Përgjigje