FLASH
Shkruar nga Pamfleti
“Janë vjedhur bizhuteri me vlerë të paçmueshme, të papërsëritshme. Dhe nuk ka shërbyer as si mësim grabitja e famshme në Drezden, kur u rrëmbye edhe smeraldi i njohur ‘Verde di Dresda’, pjesë e çmimit të Urdhrit të Tosonit të Artë.” Kështu deklaron Stefano Papi, njohës i thellë i thesareve të kurorave evropiane dhe një nga figurat më autoritative në fushën e bizhuterive historike, lidhur me grabitjen e fundit të tetë stolive nga muzeu i Luvrit në Paris.
Papi, ish-drejtor i bizhuterive në Sotheby’s në Londër gjatë viteve '90, ka ndjekur nga afër shumë nga ankandet e thesareve të familjeve mbretërore europiane, përfshirë edhe “Bijoux Napoléon” dhe “Bijoux des Souveraines”, pjesë të koleksionit të Luvrit që u vodh. Ai tregon: “Në atë periudhë ndoqa shitjen e fjongos së madhe me diamante të perandoreshës Eugénie, bashkëshortes së Napoleonit III, një nga pjesët më të çmuara që ekspozoheshin në Luvër. Po ashtu, në vitin 1992, u shit në ankand edhe diadema e saj për 1 milion franga zvicerane. Një vepër e jashtëzakonshme me perla dhe diamante që më pas përfundoi në koleksionin e familjes princërore Thurn und Taxis – princesha Gloria Thurn und Taxis e kishte veshur në martesën e saj më 1980, bashkë me një brosh me perla dhe diamante. Më pas, miqtë e Luvrit ia kthyen këto thesare Francës dhe muzeut, pikërisht atje ku u vodhën përsëri.”
Diadema dhe broshi i perandoreshës janë pjesë e tetë objekteve të grabitura nga Galeria e Apolonit. “Diadema e Eugénie-s është ndoshta thesari më i rëndësishëm mes gjithë koleksionit të bizhuterive napoleonike dhe mbretërore të ekspozuara në Luvër,” thekson Papi. Ai shton se dikur mendohej se format dhe prerjet e vjetra të diamanteve ulin vlerën e tyre, por tregu ka dëshmuar të kundërtën: në vitin 2018, perla e mbretëreshës Maria Antonieta u shit për 36 milionë euro nga familja Borbone-Parma, ndërsa një palë byzylykë me tri rreshta diamantesh të mbretëreshës së fundit të Francës arritën çmimin 6 milionë euro. “Sot, vlera historike e këtyre bizhuterive është më e fuqishme se karatët – ato janë të pazëvendësueshme.”
Por përse flitet për bizhuteri napoleonike dhe bizhuteri të kurorës së Francës? Papi shpjegon: “Bizhuteritë e periudhës napoleonike janë krijuar duke përdorur gurë të çmuar dhe objekte nga thesari mbretëror francez, i cili, pas Revolucionit Francez, kaloi pjesërisht në pronësi të shtetit dhe u ridistribuua. Një shembull i tillë është Korona e Perandoreshës Eugénie.”
Ironikisht, është pikërisht kjo kurorë që është gjetur e vetme pas grabitjes – e dëmtuar, pranë ndërtesës së muzeut. “Korona është e mbyllur me simbole të shqiponjave dhe është e stolisur me 102 diamante të pastër që përbëjnë gjithsej 32 karat, të cilët iu dhuruan argjendarit Lemonnier nga vetë perandori në vitin 1855. Diamantet ishin më parë pjesë e bizhuterive të Thesarit Mbretëror të Francës, por nuk mjaftuan dhe u shtuan gurë të tjerë, përfshirë smeralde dhe ar, për të përfunduar një kryevepër të artizanatit të asaj epoke. Për vite me radhë, kjo kurorë ruhej në kutinë e saj origjinale, e dizenjuar sipas formës së saj të saktë.”
Në vitin 1887, qeveria franceze vendosi të shesë në ankand pjesën më të madhe të bizhuterive të kurorës. “Ato konsideroheshin tepër të rënduara me simbolikë monarkike dhe të papërshtatshme për një republikë laike. Në thelb, ishin thesare historike që frikësonin për atë që përfaqësonin.” Vetëm një pjesë e vogël e tyre, si broshi relikare me diamante i perandoreshës Eugénie, i ndërtuar me diamantet e kardinalit Mazarin, nuk u shit dhe mbeti në Luvër – pikërisht aty ku është vjedhur.
Papi ndalet edhe tek një histori paralele me Italinë: “Gjyshja ime, Giulia, ishte shumë e lidhur me motrën e kontit Cao di San Marco. Ishte pikërisht ky kont, sekretar i mbretit, që fshehu dhe shpëtoi bizhuteritë e familjes Savoia gjatë Luftës së Dytë Botërore, nga frika e grabitjeve naziste. Ato bizhuteri ndodhen ende në Bankën e Italisë dhe askush nuk guxon t’i ekspozojë.”
Në fund, Papi jep një paralajmërim: “Jemi duke humbur pjesë të identitetit tonë kulturor. Këto nuk janë thjesht stoli – janë histori të gjalla, dëshmi të epokave që kanë formuar Evropën. Dhe sa herë që një prej tyre zhduket, zhduket edhe një pjesë e kujtesës sonë kolektive.”
Lini një Përgjigje