FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Rreziku që konflikti në Gaza të përshkallëzohet dhe të përhapet në Lindjen e Mesme është më i fundit në një seri krizash të paparashikueshme, pas pandemisë së koronavirusit dhe luftës në Ukrainë që kanë çorientuar ekonominë globale.
Sulmet Houthi në lundrimin tregtar të Detit të Kuq, një nga qendrat më kritike të tregtisë botërore, po shkaktojnë goditje të reja pasigurie në ekonominë botërore, tashmë të prekura nga një mori krizash gjeopolitike.
Rreziku që konflikti në Gaza të përshkallëzohet dhe të përhapet në Lindjen e Mesme është më i fundit në një seri krizash të paparashikueshme, pas pandemisë së koronavirusit dhe luftës në Ukrainë që kanë çorientuar ekonominë globale.
Mirëpo, veç të gjithave, brenda vitit të ri që njerëzimi po përgatitet të mirëpresë, është e dukshme një valë destabiliteti politik, me efekte potencialisht të thella dhe afatgjata, në funksion të dhjetëra proceseve zgjedhore.
Mbi dy miliardë njerëz në rreth pesëdhjetë vende, nga India, Meksika dhe Afrika e Jugut, natyrisht në Shtetet e Bashkuara dhe Evropën, do të shkojnë në votime. Në total, votuesit në këto zgjedhje “olimpike” të vitit 2024 i përgjigjen 60% të prodhimit ekonomik botëror.
Fituesve do t'u kërkohet të bëjnë politika kritike, duke përcaktuar subvencionet e industrisë, lehtësimet tatimore, tranzicionet teknologjike, evolucionin e inteligjencës artificiale, kontrollet rregullatore, kanalet tregtare, investimet, lehtësimin e borxhit dhe tranzicionin e energjisë.
Garat elektorale kanë të ngjarë të sjellin në pushtet populistët e zemëruar, të cilët mund të shtyjnë për kontrolle më të forta mbi tregtinë, investimet e huaja dhe ndryshimet në menaxhimin e imigracionit.
“Politika të tilla mund ta çojnë ekonominë globale në një botë shumë të ndryshme nga ajo me të cilën jemi mësuar", tha Diane Coyle, profesoreshë e politikave publike në Universitetin e Kembrixhit.
Në shumë vende, skepticizmi rreth globalizimit është rritur nga të ardhurat e ndenjura, rënia e standardeve të jetesës dhe rritja e pabarazive. Megjithatë, siç vëren Coyle, një botë me tkurrje të tregtisë, është një botë me tkurrje të të ardhurave.
Garat vendimtare elektorale
Zgjedhjet më të mëdha të vitit të ardhshëm sipas popullsisë janë në Indi, ekonomia me rritjen më të shpejtë në botë duke u përpjekur të konkurrojë me Kinën si një qendër globale e prodhimit.
Megjithatë, zgjedhjet në SHBA do të jenë më të rëndësishmet për ekonominë globale.
Për shembull, javën e kaluar Uashingtoni dhe Brukseli ranë dakord të pezullojnë, deri në zgjedhje, tarifat për çelikun, aluminin evropian, uiskit dhe motoçikletat amerikane. Kjo marrëveshje thuhet se favorizon Joe Biden, i cili, me votën popullore, duket se po mban një qëndrim të ashpër ndaj marrëveshjeve tregtare.
Nga ana tjetër, ish-presidenti Donald Trump, kandidati i supozuar republikan dhe kampioni i proteksionizmit tregtar, ka propozuar vendosjen e një takse 10% për të gjitha mallrat e importuara në SHBA, një veprim agresiv që në mënyrë të pashmangshme do të çonte vendet e tjera në hakmarrje.
Zgjedhjet presidenciale të Tajvanit në janar kanë potencialin për të përshkallëzuar tensionet midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Në Meksikë, procesi zgjedhor do të përcaktojë qasjen e qeverisë ndaj energjisë dhe investimeve të huaja. Ndërsa një president i ri në Indonezi mund të ndryshojë politikën për mineralet kritike si nikeli.
Trump, në përputhje me udhëheqësit e tjerë të qeverive autoritare, ka lënë të kuptohet gjithashtu se ai mund të "ngrijë" bashkëpunimin e Amerikës me Evropën, të tërheqë mbështetjen për Ukrainën dhe të marrë një qëndrim më konfrontues ndaj Kinës.
Difuzioni gjeopolitik intensifikon likuiditetin
"Rezultati i garave elektorale mund të çojë në ndryshime të gjera si në çështjet e politikës së brendshme ashtu edhe të jashtme, si ndryshimi i klimës, rregullimi i tregut dhe aleancat globale", vëren firma konsulente EY-Parthenon në një raport të fundit.
Për momentin, perspektiva ekonomike globale për vitin e ardhshëm është e përzier. Rritja e ekonomisë në shumicën e vendeve të botës mbetet e ngadaltë, ndërkohë që dhjetëra vende në zhvillim janë në rrezik të mospagimit të borxheve të tyre qeveritare.
Ana e mirë është se rënia e mprehtë e inflacionit po i shtyn bankierët qendrorë të ulin normat e interesit ose të paktën të ngrijnë rritjen e tyre. Kostot më të ulëta të huamarrjes janë përgjithësisht një nxitje për investime dhe blerje banesash.
Ndërkohë, në muajt e fundit, aktorë më të vegjël gjeopolitikë si Jemeni, Hamasi, Azerbajxhani dhe Venezuela po kërkojnë të ndryshojnë status quo-në, shpjegon Courtney Rickert McCaffrey, një analiste gjeopolitike dhe autore kryesore e raportit të fundit të EY-Parthenon.
“Edhe nëse këto konflikte janë më të vogla, ato mund të ndikojnë në zinxhirët e furnizimit global në mënyra të papritura. Fuqia gjeopolitike është gjithnjë e më e fragmentuar. Dhe kjo intensifikon likuiditetin”, shprehet ajo.
Konfirmimi i kësaj janë sulmet e Houthi-ve ndaj anijeve nga e gjithë bota në ngushticën Bab-el-Mandeb, në skajin jugor të Detit të Kuq, të cilat kanë çuar tarifat e mallrave dhe çmimet e naftës në rritje, ndërsa kanë devijuar trafikun detar, një rrugë shumë më e gjatë dhe më e kushtueshme rreth Afrikës.
Megjithatë, pasiguria ka një efekt frenues në ekonomi. Bizneset priren të mbajnë një qëndrim pritës kur bëhet fjalë për investime, zgjerim dhe punësim.
"Paqëndrueshmëria e vazhdueshme në marrëdhëniet gjeopolitike dhe gjeoekonomike midis ekonomive të mëdha është shqetësimi më i madh për menaxherët e rrezikut si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat," zbuloi një sondazh i Forumit Ekonomik Botëror në mes të vitit. /Përshtati Pamfleti nga The New York Times
Lini një Përgjigje