FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Mediat austriake vijojnë të ngrenë pikëpyetje mbi karrierën e Fate Velajt, sot ambasador në Vjenë. “FoB”, ka bërë një tjetër artikull, ku ndalet te arsimi, dekoratat dhe te emërimi i Velajt. Madje ajo shkon deri aty sa deklaron se ai është vënë në shënjestër të SPAK.
Një rast me potencial shpërthyes: Ambasadori shqiptar në Austri, Fatmir Velaj, përballet me një numër në rritje akuzash të rënda. Ndërsa, sipas mediave shqiptare, ai është në fokusin e Prokurorisë Antikorrupsion SPAK. Shtetësia, titulli akademik dhe karriera e tij politike janë në shënjestër edhe nga opozita në Shqipëri. Akuzat variojnë nga shpërdorimi i detyrës dhe falsifikimi deri te një shkelje e mundshme e Aktit të Shtetësisë Austriake, me pasoja të gjera në të dy anët e Adriatikut. Padyshim vlen prezumimi i pafajësisë.
Ambasador nën vëzhgimin e SPAK
Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) në Shqipëri raportohet se po zhvillon një hetim ndaj Velajt – kjo bëhet e ditur nga disa media shqiptare, mes tyre edhe portali ‘Prapaskena’. Akuzat janë të rënda, veçanërisht një shpërdorim i mundshëm i detyrës në lidhje me akomodimin e pretenduar të kunatës së tij në ambasadën në Vjenë edhe pse kishte një urdhër arresti kundër saj. Nëse ky dyshim do të vërtetohej dhe do të ishte i vërtetë, keqpërdorimi i privilegjeve diplomatike do të ishte i vështirë të mohohej.
Shtetësia e dyfishtë: politikisht shpërthyese, juridikisht delikate
Sipas hulumtimeve të FoB dhe disa burimeve shqiptare, Velaj thuhet se ka qenë shtetas austriak dhe shqiptar – gjatë kohës së tij aktive si këshilltar dhe anëtar i disa komisioneve parlamentare në Shqipëri (2013-2023).
Sipas nenit 27 të Aktit të Shtetësisë Austriake, kjo lejohet vetëm me leje të shprehur, por ekipi redaktues nuk është në dijeni të ndonjë leje të tillë për momentin. Nëse Velaj nuk ua zbulonte autoriteteve austriake aktivitetet e tij politike jashtë vendit, kjo do ishte me rëndësi për ligjin penal. Kjo do të konsiderohej si mashtrim ose fitim të të drejtave përmes mashtrimit.
Titulli akademik me shumë pyetje të hapura
Në biografitë e tij zyrtare, Velaj rendit studimet e tij në “Art dhe Menaxhim Kulturor” në Universitetin e Arteve të Aplikuara në Vjenë. Megjithatë, redaksia nuk ka marrë ende konfirmimin e kësaj diplome akademike.
Pyetja ngrihet në veçanti mbi rolin e Universitetit Shqiptar “Kristal, një institucion arsimor i mbyllur, standardet akademike të të cilit janë kritikuar disa herë në të kaluarën. Rruga e arsimimit në Austri ende nuk është dokumentuar plotësisht.
Në veçanti, mbetet e paqartë nëse dhe si janë njohur kualifikimet e mëparshme arsimore si bazë për pranim. Kjo është ajo që ne duhet të zbulojmë tani.
Dekoratat dhe tituj
Nderimet dhe çmimet e Velajt tani janë gjithashtu në fokus:
• Dekorata e Artë e Meritës së Republikës së Austrisë (2013)
• Profesor (2019)
Të dyja ndodhën gjatë një periudhe në të cilën ai kishte nënshtetësi austriake. Kritikët po bëjnë thirrje për një hetim: A janë dhënë këto çmime bazuar në informacione të rreme apo ndërhyrje politike ? Cilat rrjete politike në Austri – si SPÖ apo ÖVP – i bënë të mundura këto nderime? Kjo tani duhet të hulumtohet ndërkombëtarisht në bashkëpunim me mediat shqiptare.
Shqipëria dhe Austria
Velaj konsiderohet si njeri i ngushtë i kryeministrit Edi Rama dhe, ndër të tjera, ishte:
• Këshilltar i Jashtëm dhe kulturor i Kryeministrit
• Anëtar i Komisionit të Politikës së Jashtme
• Kryetar i Grupit të Miqësisë Shqipëri-Austri
• Anëtar i Komisionit të Medias, Arsimit dhe Kulturës
Rritja e tij në pushtet shihet si e nxitur politikisht dhe jo e shëndoshë akademike apo diplomatike, sipas kritikëve të tij. Pyetja mbetet: A ka depërtuar nepotizmi në shërbimin diplomatik?
Pasojat në Tiranë dhe Vjenë
Koha është shpërthyese: Më 11 maj, Shqipëria do të zgjedhë një parlament të ri. Pas arrestimit spektakolar të kryebashkiakut të Tiranës nga SPAK, Velaj mund të jetë politikani i radhës i lartë që do të vihet në shënjestër të drejtësisë. Edhe kryeministri Edi Rama është nën presion në rritje – Velaj ishte një nga shokët e tij më të ngushtë.
Në Austri, pasojat parlamentare janë tashmë të afërta. Sipas informacioneve të FOB, opozita po punon për një kërkesë drejtuar Ministrisë së Jashtme me pyetjet kryesore:
• Si u emërua Velaj si ambasador?
• Çfarë informacioni mbi shtetësinë kishte?
• A ishin raportuar saktë zyrat politike në Shqipëri?
• Mbi çfarë baze janë dhënë çmimet dhe titujt?
• A ka një diplomë të njohur nga Universiteti i Arteve të Aplikuara?
Përfundim: Një rast me fuqi shpërthyese
Fatmir Velaj është në qendër të një skandali politik transnacional në rritje. Ajo që filloi me imunitetin diplomatik, tani mund të bëhet një çështje ligjore – me pyetje të hapura që prekin njësoj Vjenën dhe Tiranën.
Ajo që e bën çështjen Velaj veçanërisht shpërthyese politikisht është se ishte ish -deputeti i NEOS Helmut Brandstätter ai që e solli atë në arenën parlamentare. Ndërkohë që ai kërkoi sqarime, më shumë pyetje nga redaksia drejtuar drejtuesve të NEOS mbeten pa përgjigje.
Një kontradiktë e jashtëzakonshme: vetë partia që mbështet transparencën mbetet jashtëzakonisht e heshtur për këtë çështje. Transparenca duket se i ka krahët e prerë – të paktën në këtë rast.
Deklarata e Ministrisë së Jashtme
Ministria e Jashtme fillimisht iu përgjigj me hezitim dhe vonesë kërkesës së Fass ohne Boden. Tani, megjithatë, ministria ka konfirmuar pikat kyçe të zbulimeve: Ambasada shqiptare ishte vërtet e informuar se shtetasit e dyfishtë nuk mund të akreditohen si ambasadorë në Austri. Gjithashtu, iu referua ndalimit të parashikuar në Konventën Diplomatike të Vjenës për ushtrimin e veprimtarive tregtare gjatë një misioni diplomatik.
Një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme i tha Fass ohne Boden: “Ambasada shqiptare u informua nga Ministria e Jashtme se shtetasit me dy shtetësi nuk janë të akredituar si ambasadorë në Austri. Gjithashtu iu referua ndalimit të ushtrimit të një profesioni apo biznesi me orientim fitimprurës që përmban Konventa Diplomatike e Vjenës.
Me heqjen dorë nga shtetësia austriake dhe ndërprerjen e aktiviteteve tregtare në Austri, Prof Velaj, nuk ka pasur asnjë pengesë për dhënien e miratimit nga Presidenti Federal”.
Ministria e Jashtme pranon indirekt se karriera diplomatike e Velajt ishte e mundur vetëm në kushte të caktuara dhe në të njëjtën kohë konfirmon aspektet kryesore të hulumtimit të FoB. /Përshtati “Pamfleti” nga “FoB”
Lini një Përgjigje