FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Mbi 1.9 milion qytetarë janë thirrur në kutitë e votimit për zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, ndërsa hetimet për ndikim të mundshëm në procesin zgjedhor rikthejnë në vëmendje tensionet e vazhdueshme mes Prishtinës dhe Beogradit
Në Kosovë ka nisur procesi i votimit, ndërsa 1.9 milionë zgjedhës kanë të drejtën të zgjedhin legjislaturën e XI të Kuvendit dhe qeverinë e re të vendit, në një proces që zhvillohet në një atmosferë të ngarkuar politike, institucionale dhe të sigurisë. Këto zgjedhje të jashtëzakonshme shënojnë procesin e pestë zgjedhor brenda më pak se një viti e gjysmë, duke reflektuar një periudhë të gjatë dinamike politike dhe përballjesh institucionale në vend.
Sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), të drejtën e votës e kanë 1 milion e 959 mijë e 962 qytetarë. Për procesin zgjedhor janë organizuar 949 qendra votimi me gjithsej 2 mijë e 550 vendvotime në të gjithë territorin e Kosovës.
Në 911 qendra votimi, me 2 mijë e 498 vendvotime, do të zhvillohet votimi i rregullt, ndërsa në 38 qendra të tjera, nga një për secilën komunë, do të mundësohet votimi me kusht në 52 vendvotime. Ndërkohë, në listën e votuesve nuk përfshihen 132 mijë e 212 shtetas të Kosovës të regjistruar për të votuar nga jashtë vendit, përmes postës ose në përfaqësitë diplomatike.
Garë me 21 subjekte politike dhe 902 kandidatë
Në zgjedhjet e 7 qershorit garojnë 21 subjekte politike me gjithsej 902 kandidatë për deputetë. Nga këto, gjashtë janë subjekte shqiptare me 465 kandidatë që synojnë të fitojnë 100 ulëset parlamentare që ndahen përmes garës së përgjithshme elektorale.
Pjesa tjetër e subjekteve politike përfaqësojnë komunitetet joshumicë dhe konkurrojnë për 20 ulëset e garantuara me Kushtetutën e Kosovës. Sipas të dhënave zyrtare, nga numri i përgjithshëm i kandidatëve, 593 janë burra dhe 309 janë gra.
Për mbarëvajtjen e procesit zgjedhor, KQZ ka paralajmëruar funksionalizimin e një dhome operative që do të monitorojë zhvillimet gjatë ditës së votimit. Sipas zëdhënësit të KQZ-së, Valmir Elezi, në këtë mekanizëm do të marrin pjesë përfaqësues të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Prokurorisë së Shtetit dhe Policisë së Kosovës, me qëllim garantimin e integritetit dhe sigurisë së procesit.
Dyshime për ndërhyrje të jashtme
Përveç garës politike, zgjedhjet e këtij viti po zhvillohen edhe nën hijen e pretendimeve për ndërhyrje të mundshme të jashtme në procesin zgjedhor.
Autoritetet e Kosovës kanë bërë të ditur se javët e fundit kanë shqyrtuar raportime të shumta për aktivitete të dyshimta që mund të kenë pasur për qëllim ndikimin në vullnetin e lirë të votuesve. Sipas një deklarate të përbashkët të Policisë së Kosovës dhe Prokurorisë së Shtetit, ndërhyrjet e jashtme konsiderohen kërcënim serioz për integritetin e procesit demokratik.
Hetimet kanë çuar deri tani në arrestimin e tetë personave, të dyshuar për blerje votash, frikësim të votuesve dhe pengim të procesit zgjedhor. Shtatë arrestime janë realizuar më 19 maj, ndërsa arrestimi i tetë është kryer më 4 qershor. Të gjitha rastet lidhen me komunën e Graçanicës.
Megjithatë, institucionet nuk kanë publikuar ende prova konkrete që do të mundësonin përcaktimin e shkallës së ndërhyrjes, origjinës së saj apo aktorëve të përfshirë. Për këtë arsye, rezultatet e hetimeve pritet të jenë vendimtare për të sqaruar natyrën e pretendimeve dhe ndikimin e mundshëm në procesin zgjedhor.
Graçanica në qendër të vëmendjes
Fakti që arrestimet janë kryer në Graçanicë ka tërhequr vëmendje të veçantë për shkak të rëndësisë politike dhe simbolike të kësaj komune.
E vendosur vetëm pak kilometra larg Prishtinës, Graçanica konsiderohet një nga qendrat më të rëndësishme të komunitetit serb në Kosovë. Komuna është shtëpia e Manastirit të Graçanicës, një prej monumenteve më të rëndësishme fetare dhe kulturore për serbët e Kosovës dhe për Kishën Ortodokse Serbe.
Zona njihet gjithashtu si një nga bastionet tradicionale të Listës Serbe, subjektit më të madh politik që përfaqëson komunitetin serb në Kosovë. Për vite me radhë, Graçanica ka qenë një nga pikat ku janë reflektuar më qartë tensionet dhe mosmarrëveshjet mes Prishtinës dhe Beogradit lidhur me statusin e komunitetit serb dhe funksionimin e institucioneve në Kosovë.
Përplasja e vazhdueshme mes Prishtinës dhe Beogradit
Pretendimet për ndërhyrje të jashtme rikthejnë në vëmendje konfliktin e pazgjidhur politik mes Kosovës dhe Serbisë, i cili vazhdon të ndikojë në zhvillimet e brendshme politike të Kosovës pothuajse dy dekada pas shpalljes së pavarësisë.
Për qeverinë në Prishtinë, forcimi i pranisë së institucioneve shtetërore në zonat me shumicë serbe konsiderohet pjesë e konsolidimit të sovranitetit dhe sundimit të ligjit në të gjithë territorin e vendit.
Në vitet e fundit, qeveria e kryeministrit Albin Kurti ka ndërmarrë një sërë veprimesh që synojnë shtrirjen e autoritetit institucional në këto zona. Këto masa kanë përfshirë çështjen e targave serbe, mbylljen e strukturave që funksionojnë me mbështetje nga Serbia dhe përpjekje për integrimin më të plotë të institucioneve lokale në sistemin shtetëror të Kosovës.
Nga ana tjetër, Beogradi dhe përfaqësuesit politikë të serbëve të Kosovës argumentojnë se këto veprime po kufizojnë autonominë politike dhe institucionale të komunitetit serb dhe nuk janë në përputhje me marrëveshjet e arritura në kuadër të dialogut të ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian.
Një nga çështjet më të debatueshme mbetet Asociacioni i Komunave me Shumicë Serbe, i parashikuar në marrëveshjet e dialogut mes Kosovës dhe Serbisë, por që ende nuk është themeluar.
Akuzat për ndërhyrje zgjedhore vijnë në një moment kur marrëdhëniet ndërmjet qeverisë së Albin Kurtit dhe Listës Serbe janë ndër më të tensionuarat e viteve të fundit.
Proceset e certifikimit dhe pjesëmarrjes së Listës Serbe në zgjedhje kanë shkaktuar reagime politike si në Kosovë ashtu edhe në arenën ndërkombëtare. Në disa raste, Shtetet e Bashkuara kanë shprehur shqetësime lidhur me veprime që, sipas tyre, mund të ndikojnë në përfaqësimin politik të komunitetit serb.
Partnerët ndërkombëtarë kanë theksuar vazhdimisht se pjesëmarrja e të gjitha komuniteteve në proceset demokratike mbetet një element kyç për stabilitetin dhe funksionimin institucional të Kosovës.
Këto zhvillime kanë nxjerrë në pah edhe dallimet që kanë ekzistuar vitet e fundit mes Prishtinës dhe disa aleatëve perëndimorë lidhur me mënyrën e menaxhimit të tensioneve në veri dhe zbatimin e marrëveshjeve të dialogut me Serbinë.
Ekspertët vlerësojnë se debati mbi ndërhyrjet e mundshme të jashtme nuk mund të shkëputet nga konteksti më i gjerë politik dhe historik i rajonit.
Në Kosovë, çështjet e sigurisë, identitetit kombëtar dhe marrëdhënieve ndëretnike vazhdojnë të ndikojnë drejtpërdrejt në jetën politike. Për këtë arsye, çdo pretendim për ndërhyrje zgjedhore fiton menjëherë dimensione më të gjera se sa vetë procesi elektoral.
Disa qarqe politike në Prishtinë argumentojnë se rrjete të lidhura me Serbinë përpiqen të ruajnë ndikimin e tyre politik në komunitetet serbe të Kosovës. Kritikët e qeverisë, ndërkohë, vlerësojnë se temat e sigurisë dhe tensionet me Beogradin përdoren shpesh edhe në debatin e brendshëm politik.
Megjithatë, pa përfundimin e hetimeve dhe publikimin e provave konkrete, pretendimet mbeten të pakonfirmuara dhe nuk mund të trajtohen si fakte të provuara.
Një çështje që tejkalon kufijtë e Kosovës
Rëndësia e zhvillimeve të fundit nuk kufizohet vetëm brenda Kosovës. Çështje të ngjashme që lidhen me identitetin etnik, ndikimin politik ndërkufitar dhe marrëdhëniet mes shumicës dhe pakicave vazhdojnë të jenë të pranishme në të gjithë Ballkanin Perëndimor.
Nga Bosnja dhe Hercegovina te Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut, sfidat që lidhen me komunitetet etnike dhe narrativat konkurruese politike mbeten faktorë të rëndësishëm për stabilitetin rajonal.
Në këtë kuadër, zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit në Kosovë shihen jo vetëm si një test për demokracinë dhe institucionet e vendit, por edhe si një tregues i aftësisë së rajonit për të menaxhuar tensionet politike dhe etnike në një periudhë të ndjeshme gjeopolitike.
Ndërsa qytetarët votojnë për përbërjen e re të Kuvendit dhe qeverinë e ardhshme, vëmendja e institucioneve vendore dhe e partnerëve ndërkombëtarë mbetet e përqendruar te garantimi i një procesi të lirë, të rregullt dhe të besueshëm, në një moment kur sfidat politike dhe të sigurisë vazhdojnë të jenë të pranishme në Kosovë dhe në mbarë rajonin.
Lini një Përgjigje