FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në përvjetorin e parë të ndarjes nga jeta të shkrimtarit më të madh shqiptar, u organizua një homazh ku u rikthye zëri i tij, u vlerësua disidenca e heshtur dhe u kujtua trashëgimia që sfidon kohën dhe regjimet...
Sot mbushet një vit nga ndarja nga jeta e Ismail Kadaresë, shkrimtarit që i dha zë Shqipërisë përtej kufijve, në një kohë kur vetë fjala ishte nën censurë.
Në një aktivitet përkujtimor të mbajtur në Tiranë, ndër zëra librash dhe fjalësh të përzgjedhura, u risoll zëri i tij, duke recituar poezitë që vetë shkroi dhe që e bënë të pavdekshëm.
Elena Kadare foli me emocion për rolin e tij në një shoqëri ku mbijetesa ishte sfidë, e krijimi një akt rebelimi. “Ashtu si mbijetoi shqiptari, mbijetoi edhe Ismaili", u shpreh ajo. Aktiviteti mblodhi figura nga letrat, politika dhe jeta publike, të cilët ndanë kujtime dhe vlerësime për një kolos që e shkroi jetën mes rreshtave, por edhe mes rreshtave të heshtjes së një regjimi.
“Kur bëhet fjalë për figurën e Ismail Kadaresë unë jam e ndjeshme ndaj tonit elitar të folësve dhe vlerësimin që iu bë veprës së tij. Të gjithë e dimë që historia jonë ka qenë lufta për të mbijetuar, për të ekzistuar në tallazet tragjike dhe dramatike të shovinizmave dhe egoizmave çmendurake si pjesë e marrëzisë së botës ku jetojmë”, vijoi Helena Kadare.
Studiuesi Piro Misha nënvizoi se, ndonëse Kadare nuk mund të ishte disident në formën klasike perëndimore, vepra e tij ishte një kundërkulturë ndaj propagandës zyrtare. “Në radhë të parë, duhet kuptuar që Shqipëria e kohës së Enver Hoxhës nuk ishte Çekia e Václav Havel apo Polonia e kohës. Në Shqipëri ishte e pamundur të kishte disident politik të tillë si Václav Havel që ishte në burg. Ismail Kadareja nuk mund të ishte disident politik i tillë, se ishte e pamundur në atë kontekst, por vepra e Ismail Kadaresë, për të gjithë ata që kanë jetuar atë kohë, kishte komponentë të qartë disidence ndaj vizionit të regjimit për botën, ishte një lloj kundër kulture e narrativës që kishte regjimi për letërsinë”, tha Pirro Misha.
Ndërsa botuesi Bujar Hudhri theksoi se Kadare iku i qetë; kishte përfunduar vetë përmbledhjen e plotë të veprës së tij në shtatë volume me mbi 7 mijë faqe, një testament i shkruar me vetëdije dhe përkushtim.
Kadare mbetet jo vetëm emri më i madh i letërsisë shqipe, por edhe një nga autorët më të përkthyer në botë, me veprat e tij të shpërndara në mbi 45 gjuhë.
Ismail Kadare lindi në Gjirokastër më 28 janar 1936 dhe që në rininë e hershme u shqua për talentin e tij si poet e më pas si romancier. Romani që i dha famë ndërkombëtare ishte “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, botuar më 1963, i përkthyer në mbi 45 gjuhë.
Në dekada, ai ndërtoi një univers letrar unik, duke përdorur mitin, simbolikën dhe historinë si armë ndaj diktaturës. Vepra si “Pallati i ëndrrave” apo “Prilli i thyer” mbeten dëshmi të fuqisë së fjalës në një regjim të heshtjes.
Kadare ishte laureat i çmimeve më prestigjioze ndërkombëtare, mes të cilëve Man Booker International, Jerusalem Prize dhe Neustadt Prize. U nderua me “Legjionin e Nderit” nga shteti francez, ku jetoi pjesën më të madhe të kohës pas vitit 1990. U propozua disa herë për çmimin Nobel, të cilin, megjithëse nuk e fitoi zyrtarisht, e kishte fituar në ndërgjegjen e lexuesve.
Në këtë 1-vjetor, nuk u përkujtua thjesht një shkrimtar, por një epokë. Një zë që nuk u nënshtroi. Një shqiptar që i dha botës një letërsi dinjitoze, të thellë dhe universale. Një penë që nuk vdes.
Lini një Përgjigje