FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Quando fu creata nel 2019 con una legge speciale, la Società Albanese per gli Investimenti (AIC) fu presentata come un moderno strumento statale per mobilitare capitali pubblici e privati e sviluppare proprietà statali. L'idea era che l'Albania avesse una struttura simile ai fondi sovrani o alle agenzie di sviluppo che gestissero beni pubblici e li trasformassero in concreti progetti di investimento.
Sei anni dopo, il reale equilibrio di questa struttura è ancora lontano dalle aspettative.
L'elenco dei progetti annunciati è lungo: complessi governativi, zone economiche, musei, stadi, zone di sviluppo, parchi tecnologici e centri espositivi. Ma in pratica, i prodotti concreti sono pressoché trascurabili. L'unico progetto completato di cui la Corporation è orgogliosa è il parco tecnologico "Durana Tech Park", che consiste principalmente nella registrazione formale di diverse aziende presso la sede del parco a Xhafzotaj, per beneficiare di incentivi fiscali, ma il parco rimane ancora virtuale, senza alcuna costruzione.
In un progetto che avrebbe dovuto essere il motore dell'innovazione tecnologica del Paese, il risultato finora è un parco "virtuale", senza infrastrutture reali e con una selezione di aziende criticate per la mancanza di trasparenza.
Nel frattempo, il resto dei progetti continua a circolare nelle fasi di ideazione, fattibilità o ripetuti inviti a partner privati, senza ancora produrre risultati tangibili.
Progetti che tornano costantemente a zero
Il piano di lavoro dell'AIC per il 2025, consultato da ekofin.al, menziona un gran numero di progetti: complessi governativi settoriali, nuovi edifici per istituzioni, zone economiche culturali, musei, progetti sportivi e importanti sviluppi urbani.
Ma la realtà è che una parte significativa di questi progetti è stata annunciata più volte e non è riuscita ad attrarre investitori.
Un caso significativo è il progetto "Lift Tower", annunciato ben 6 volte senza suscitare interesse da parte degli investitori. Solo dopo diversi insuccessi consecutivi, la Corporation è stata costretta a modificare i termini del concorso, cedendo al partner privato il 5% in più dell'area di costruzione. Questa modifica, in un progetto che prevede migliaia di metri quadrati di superficie edificabile e una torre di 40 piani, rappresenta una concessione molto ingente a danno del pubblico.
In molti altri casi, i progetti restano nella fase di concezione, studio di fattibilità o negoziazione, che dura anni.
Saldi finanziari: spese senza entrate
I bilanci certificati forniscono un quadro ancora più significativo del funzionamento della Società.
Nel 2023, l'AIC ha registrato perdite pari a circa 51 milioni di lek, dovute principalmente a spese operative e del personale.
Nel 2022 la perdita segnalata è stata ancora più elevata, circa 69 milioni di lek.
Struktura e të ardhurave dhe shpenzimeve tregon një paradoks të qartë: Korporata nuk gjeneron pothuajse asnjë të ardhur nga aktiviteti i saj kryesor, ndërsa shpenzimet kryesore lidhen me paga, shërbime dhe administrim.
Edhe në vitin 2024, sipas pasqyrave financiare të audituara, të ardhurat nga aktiviteti i shfrytëzimit mbeten praktikisht zero, ndërsa shpenzimet operative dhe të personelit vazhdojnë të jenë të konsiderueshme.
Fitimi i raportuar për vitin 2024 nuk lidhet me realizimin e projekteve investuese, por kryesisht me të ardhura financiare nga depozita dhe interesa, çka nënkupton se kapitali publik është përdorur më shumë si instrument financiar sesa si motor investimi.
Kjo krijon një pyetje të thjeshtë: nëse kapitali publik përfundon në depozita bankare për të gjeneruar interesa, cili është roli real i një korporate zhvillimi?
Një strukturë e shtrenjtë për taksapaguesit
Ndërkohë që zhvillimi i projekteve mungon, Korporata ka ndërtuar një strukturë të plotë institucionale.
Ligji i saj parashikon një arkitekturë të gjerë drejtimi që përfshin këshillin mbikëqyrës, drejtorin ekzekutiv dhe një bord këshillimor.
Kjo do të thotë paga për stafin, shpërblime për anëtarët e këshillit mbikëqyrës dhe për bordin këshillimor, si dhe një sërë shpenzimesh administrative.
Në mungesë të projekteve që gjenerojnë të ardhura reale, kjo strukturë mbështetet pothuajse tërësisht në fondet publike.
Diplomaci eventesh në vend të projekteve
Një tjetër tendencë e re që ka rënë në sy muajt e fundit është prania e shpeshtë e drejtuesve të AIC në forume dhe evente ndërkombëtare, nga Abu Dhabi dhe Davos deri në Berlin dhe së fundmi edhe Cannes.
Në pamje të parë, kjo mund të duket si një strategji për të promovuar investimet. Por këtu lind një tjetër problem institucional.
Sipas ligjit, misioni i Korporatës së Investimeve Shqiptare është zhvillimi dhe menaxhimi i pronave shtetërore dhe realizimi i projekteve të investimit.
Promovimi i investimeve dhe tërheqja e investitorëve të huaj është një funksion që i është dhënë një institucioni tjetër shtetëror: Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA).
Në këtë kuptim, shfaqja e AIC në panaire dhe evente globale krijon një mbivendosje rolesh dhe një pyetje legjitime: a po shndërrohet Korporata në një strukturë të diplomacisë ekonomike, në vend që të fokusohet në zhvillimin konkret të aseteve publike?
Një instrument që ende nuk ka prodhuar zhvillim
Në teori, Korporata e Investimeve Shqiptare duhet të ishte një nga instrumentet më të rëndësishme të politikës ekonomike të shtetit shqiptar.
Ajo ka në dispozicion pronat publike, kapital shtetëror dhe fleksibilitet më të madh se administrata klasike për të realizuar projekte zhvillimi.
Por pas disa vitesh funksionimi, bilanci mbetet i dobët: projekte të shumta në letër, disa thirrje të dështuara për partnerë privatë, një park teknologjik ende virtual dhe një seri humbjesh financiare të mbuluara nga fondet publike.
Se non si cambia approccio, si rischia che uno strumento nato per valorizzare il patrimonio pubblico finisca per produrre solo piani, eventi e resoconti.
Nel frattempo, le proprietà statali che avrebbero dovuto essere trasformate in progetti di sviluppo aspettano ancora il loro momento. /ecofin.al
Lini një Përgjigje