FLASH
Shkruar nga Paolo Rossetti
Inflacioni në SHBA dhe shqetësimet për energjinë po ushtrojnë presion mbi vendimmarrjen e Shtëpisë së Bardhë. Ndërkohë, përshkallëzimi në Lindjen e Mesme dhe veprimet e Izraelit po komplikojnë negociatat me Iranin. Marrëveshja mbetet e gatshme në letër, por e bllokuar nga një kombinim faktorësh politikë dhe strategjikë...
Irani dhe SHBA-ja duket se kanë arritur një marrëveshje që hap rrugën për negociatat e vërteta. Raportohet se iranianët e kanë miratuar tashmë, ndërsa Trump dëshiron të reflektojë edhe disa ditë. Por ndërkohë të dyja vendet vazhdojnë të përplasen edhe me armë, në një seri sulmesh dhe kundërsulmesh që tregojnë se tensionet nuk janë ulur aspak.
Giuseppe Cassini, ish-ambasador italian në Liban dhe Somali, thotë se tek negociatat ndikon distancimi i Trump nga diplomatët që punonin në Departamentin e Shtetit. Por përtej kësaj, bisedimet mbeten gjithmonë nën “shpatën e Damokleut” të Netanyahut: për sa kohë ai do të vazhdojë të sulmojë Libanin, do të jetë e vështirë të arrihet një marrëveshje mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Në këto kushte, i vetmi që mund ta orientojë Trumpin drejt zgjedhjeve logjike duket se është Scott Bessent, Sekretari i Thesarit, i cili e di sa shumë rëndon inflacioni mbi ekonominë amerikane dhe mbi qytetarët amerikanë. Edhe presidenti i ri i FED-it, Kevin Warsh, ka si prioritet uljen e inflacionit. Dhe këtë do ta bëjë duke iu përgjigjur më shumë qarqeve financiare sesa vetë Trumpit.
Sipas Axios, Irani dhe SHBA kanë arritur një marrëveshje për të zgjatur armëpushimin me 60 ditë dhe për të nisur negociatat. Ç’do të thotë kjo konkretisht?
Memorandumi i mirëkuptimit për të cilin po flitet nuk është një marrëveshje, por fillimi i një mirëkuptimi reciprok, një hap i parë pozitiv, rezultat i presioneve që Trump ka marrë nga shumë anë.
Sepse ekonomia botërore nuk mund të përballojë mbylljen e rubinetit të energjisë (dhe as të plehrave kimike), duke e paralajmëruar për pasojat që kjo situatë mund të ketë edhe në zgjedhjet e mesmandatit. Palët do të kenë 60 ditë kohë për të diskutuar, për shembull mbi programin bërthamor iranian, por kjo nuk do të thotë se do të arrijnë medoemos një marrëveshje.
Pra mund ta quajmë një para-marrëveshje?
Në një farë mënyre, po. Në realitet, ajo i angazhon të dy vendet në një akt vullneti të mirë, për t’u ulur në tryezë dhe për të parë nëse mund të arrihet një marrëveshje përfundimtare. Por e theksoj, është një angazhim për t’u takuar dhe për të folur, asgjë më shumë.
Sigurisht, do të shpallen disa parime, por shumë të përgjithshme. Duhet parë interesi amerikan lidhur me inflacionin dhe dëshira e Netanyahut për të eliminuar çdo rrezik bërthamor që mund të vijë nga Irani. Një çështje për të cilën do të diskutohet më vonë.
Ushtria amerikane rrëzon dronë iranianë dhe godet qendrën e kontrollit në Bandar Abbas, ndërsa Pasdaranët shënjestrojnë një bazë amerikane dhe katër anije që donin të kalonin Ngushticën e Hormuzit. Edhe Kuvajti deklaron se ka pësuar një sulm: a janë këto sinjale se lufta nuk është harruar?
Në Kuvajt ndodhet një bazë amerikane dhe iranianët kishin deklaruar që vitin e kaluar se do ta godisnin. Sulmi ndaj Bandar Abbas ishte i parashikueshëm. Ai është një pikë delikate dhe strategjike, por edhe i lehtë për t’u goditur.
Bëhet fjalë për një episod serioz, sepse është një vend shumë i rëndësishëm nga pikëpamja detare. Por gjërat do të vazhdojnë kështu për sa kohë Trump do të merret me politikën e jashtme.
Pse nuk duhet të merret?
Kreu i fuqisë më të madhe në botë është i papërgatitur të kuptojë situatën, sepse nuk ka përvojën dhe formimin e nevojshëm për të kuptuar si funksionon loja diplomatike. Departamenti i Shtetit është zhveshur nga mendjet më të afta, të cilat janë larguar sepse Trump nuk ishte i interesuar të kishte diplomatë të vërtetë.
Atij i mjafton Jared Kushner dhe Steve Witkoff. Kur Obama negocioi marrëveshjen bërthamore me Iranin në vitin 2015, kishte përreth një ekip të tërë diplomatësh. E njëjta gjë ndodhte me Nixonin, që kishte Kissingerin. Për më tepër, tre të katërtat e vendeve të botës nuk kanë një ambasador amerikan.
Arsyeja e kësaj nuk kuptohet. Deri tani Trump ka emëruar vetëm një të katërtën e ambasadorëve të rinj.
SHBA-ja nuk pranon perspektivën e një ngushtice të menaxhuar nga Omani dhe Irani. Dhe Trump ka arritur deri aty sa të kërcënojë me bombardime Omanin. Pse ka shkuar deri në këtë pikë ndaj një vendi që ka luajtur gjithmonë rolin e ndërmjetësit në rajon?
Duhet të shmangim marrjen serioze të çdo fjale që del nga Shtëpia e Bardhë. Këto janë deklarata që lindin në moment dhe që Trump i shpërndan përmes rrjetit të tij social Truth. Mediat marrin seriozisht gjithçka që ai thotë, ndërkohë që duhet lënë mënjanë, sepse të nesërmen gjithçka ndryshon.
Prandaj edhe analistët më të mirë e kanë të vështirë të thonë çfarë do të ndodhë nesër. Omani ka qenë gjithmonë mik i madh i Perëndimit, një vend ndërmjetësues me një traditë të madhe detare. Perandoria e tij arrinte deri në Somali.
Ngushtica e Hormuzit është po aq e rëndësishme sa Gjibraltari apo Bosfori, por ndërsa aty nuk paguhet, tani për këtë zonë po flitet për tarifa kalimi, një zgjidhje që bie ndesh me të drejtën ndërkombëtare.
Përveç Omanit, si po ndryshojnë marrëdhëniet e SHBA me shtetet e tjera të Gjirit?
Duhet bërë dallim mes vendeve të ndryshme, për shembull mes Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Arabisë Saudite. Në Dubai ka pothuajse aq shumë iranianë sa në Teheran.
Meqë për shkak të sanksioneve nuk mund të përdorin sistemin Swift për transaksionet ndërkombëtare, ata zhvendosen në qytetet e Emirateve për të kryer operacionet financiare.
Por edhe Emiratet janë goditur. Vendet e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit kanë kuptuar në kurriz të tyre se me Iranin nuk mund të bëhet shaka.
Për dekada, Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit, që përfshin vendet e rajonit, ka funksionuar keq dhe nuk ka arritur të gjejë një mënyrë për bashkëjetesën mes sunitëve dhe shiitëve. Përveç Iranit, shiitët përbëjnë 90 për qind të popullsisë së Bahreinit, edhe pse presidenti është sunit. Komunitete shiite ka edhe në Emirate.
Vendet e rajonit janë distancuar nga SHBA?
Jo. Por sigurisht që të gjithë ndjejnë faktin se SHBA nuk është më një aleat i besueshëm, për sa kohë ka një president që bën dhe zhbën gjëra sipas dëshirës. Prandaj çdo vend në botë e ka të vështirë të menaxhojë marrëdhëniet me SHBA.
Të gjithë po presin fundin e epokës trumpiane për të rindërtuar marrëdhëniet diplomatike dhe financiare në mënyrë të re, me figura me të cilat mund të ndërtohet një raport normal. Ndërkohë është shfaqur një nga plagët më të mëdha të kësaj periudhe: kriza energjetike, që ka sjellë jo vetëm rritjen e çmimit të naftës, por edhe tronditje në tregun e plehrave kimike. Mungesa e tyre për disa vende do të thotë uri.
Trump i ka kërkuar Netanyahut të tregojë përmbajtje në Liban, por ai vazhdon bombardimet. Deri në ç’pikë do ta pengojë Trumpin në negociatat me Iranin?
Netanyahu do të përballet me zgjedhje pas pak muajsh dhe aty mund të ndryshojë gjithçka, prandaj është e pamundur të dihet çfarë do të ndodhë para votimit. Ndërkohë ai do të vazhdojë të urdhërojë sulme ndaj Libanit, edhe në Bejrut, në pjesën jugore ku ndodhet Hezbollahu.
Këtë do ta bëjë me operacione të targetuara, jo në stilin e Gazës, dhe Trump mund ta
pranojë pikërisht për këtë arsye. Nga ana tjetër, shkatërrimi i Bejrutit s’do të kishte kuptim. Netanyahu do të bëjë atë që dëshiron, edhe sepse ekziston një marrëdhënie vartësie psikologjike mes tij, që është truri, dhe Trumpit që i bindet.
Do të jetë ai që do ta fundosë marrëveshjen?
Mundet. Nga ana tjetër, edhe Marrëveshjet e Abrahamit tashmë kanë dështuar. Riadi ka deklaruar qartë se nuk do t’i nënshkruajë kurrë për sa kohë nuk flitet për një shtet palestinez.
A kanë negociatat mundësi reale të përfundojnë me sukses? A gjendet dikush në administratë që mund ta drejtojë presidentin amerikan në rrugën e duhur?
Është e pamundur të parashikohet, por sigurisht që nuk kuptohet mirë se cila është linja amerikane. Trump ka deklaruar se nuk i interesojnë zgjedhjet e mesmandatit, por rritja e inflacionit i intereson amerikanëve dhe indirekt do ta prekë edhe atë.
I vetmi që mund ta rikthejë paksa në arsye është Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, i cili përfaqëson interesat e popullit amerikan lidhur me inflacionin. Edhe presidenti i ri i FED-it, ndonëse i zgjedhur nga Trump, nuk do t’i bindet atij, por qarqeve të fuqishme financiare, dhe objektivi i tij kryesor do të jetë shmangia e inflacionit./Pamfleti nga “Il Sussidiario”
Lini një Përgjigje