FLASH
Shkruar nga Fabien Gibault
Pas tre vitesh në pushtet pa vështirësi të mëdha, qeveria e Giorgia Melonit po përballet me periudhën e saj të parë serioze të presionit politik, si në planin e brendshëm ashtu edhe në politikën e jashtme
Qeveria e ashtuquajtur e qendrës së djathtë e Giorgia Melonit ka hyrë tashmë në historinë politike italiane si qeveria e dytë më jetëgjatë e epokës republikane të vendit. Kjo qëndrueshmëri lidhet si me një elektorat besnik, Fratelli d’Italia vazhdon të ruajë rreth 30 % në sondazhe, ashtu edhe me një linjë politike më të moderuar sesa ishte parashikuar, gjë që ka kufizuar kritikat nga opozita.
Megjithatë, humbja në referendumin për drejtësinë të mbajtur më 22–23 mars 2026 ka sjellë pasoja të pashmangshme politike dhe psikologjike, si për votuesit, ashtu edhe për figurën e Kryeministres, e cila deri tani shihej si pothuajse e paprekshme. Ky rezultat nuk duhet interpretuar përmes qëndrimit të elektoratit të djathtë, i cili mbetet kryesisht besnik ndaj saj, por përmes mobilizimit të elektoratit opozitar, të majtës dhe Lëvizjes Pesë Yjet, që përmes fitores së kampit “Jo”, ka kuptuar se një shumicë mund të jetë e arritshme nëse opozita vepron e bashkuar dhe me një program të qartë.
Në javët e fundit, Giorgia Meloni ka humbur një pjesë të stabilitetit politik që e karakterizonte dhe themelet që garantonin dominimin e saj në skenën politike italiane kanë filluar të lëkunden. Kryeministrja duhet tani të japë llogari për disa nga zgjedhjet e saj të mëparshme dhe të korrigjojë strategji të caktuara politike.
Trump, nga aleat në barrë politike
Giorgia Meloni kishte synuar të pozicionohej si urë lidhëse mes Evropës dhe Shteteve të Bashkuara. Në kohën e Joe Biden, marrëdhënia e saj e privilegjuar me Shtëpinë e Bardhë shihej pozitivisht, por situata ndryshoi ndjeshëm me rikthimin e Donald Trump. Lidhja me Trumpin është perceptuar gjithnjë e më shumë si pengesë për bashkëpunimin diplomatik të Italisë me partnerët kryesorë evropianë.
Donald Trump ka destabilizuar ndjeshëm rendin ndërkombëtar dhe është kthyer në një aleat problematik në kontekstin e unitetit evropian mbi çështjet ndërkombëtare, veçanërisht lidhur me mbështetjen për Ukrainën.
Megjithatë, në këtë aspekt, situata mbetet relative: qeveria italiane në tërësi, me përjashtim të Matteo Salvinit, ka dënuar vazhdimisht agresionin rus ndaj Ukrainës. Kjo i ka sjellë mbështetje nga votuesit më të moderuar, por njëkohësisht ka krijuar pakënaqësi tek segmenti më sovranist i elektoratit, shpesh më afër qëndrimeve pro-ruse.
Në kundërshtim me imazhin e saj pro-evropian, mbështetja e Giorgia Melonit për Viktor Orbán gjatë zgjedhjeve parlamentare në Hungari nuk ndihmoi në përmirësimin e marrëdhënieve me forcat politike të moderuara apo progresiste brenda Bashkimit Evropian.
Meloni u përpoq të ruante një ekuilibër politik dhe elektoral: të mbetej besnike ndaj aleatëve të saj politikë, si Viktor Orbán, pa u shkëputur nga linja pro-Ukrainës e mbrojtur nga Bashkimi Evropian. Por kjo strategji, e ndërtuar për të kënaqur njëkohësisht elektoratin sovranist dhe partnerët evropianë, ka dhënë rezultate të kufizuara në raport me aleatët kryesorë të Italisë.
Kjo përbën një rrezik real për ekonominë italiane, e cila vazhdon të ketë rritje të dobët, rreth 0.5 %, dhe ka nevojë më shumë se kurrë për besimin e partnerëve të saj ekonomikë.
Italia mbetet një ekonomi transformuese, ku rritja e kostove të energjisë ndikon drejtpërdrejt në prodhim dhe konkurrueshmëri. Pa marrëdhënie të privilegjuara me vendet fqinje, Italia mund të përballet me mungesë lëndësh të para ose me tepricë produktesh të pashitura për shkak të çmimeve të larta.
Në këtë kontekst, Giorgia Meloni kishte nevojë për një mënyrë për t’u distancuar gradualisht nga marrëdhënia e saj me Donald Trump dhe për të rindërtuar lidhjet me partnerët kryesorë evropianë. Përplasja verbale mes Presidentit amerikan dhe Papa Leo XIV i krijoi asaj një mundësi të papritur për t’u larguar nga një aleancë që po bëhej gjithnjë e më e sikletshme.
Si pasojë, Meloni mori distancë nga administrata amerikane, duke u afruar më shumë me linjën politike të mbështetur nga drejtuesit kryesorë të Bashkimit Evropian.
Megjithatë, situata mbetet e ndërlikuar për Italinë, pasi vendi strehon dy baza të rëndësishme ushtarake amerikane, thelbësore për operacionet në Lindjen e Afërt dhe Lindjen e Mesme, veçanërisht bazën Sigonella në Sicili. Kjo prani ushtarake e ekspozon Italinë ndaj rreziqeve të mundshme të hakmarrjes, sidomos për shkak të pranisë në të njëjtën hapësirë strategjike të sistemit satelitor MUOS të Marinës amerikane.
Giorgia Meloni dëshiron të distancohet nga Donald Trump, por njëkohësisht duhet të ruajë marrëdhënie funksionale me administratën amerikane për të vlerësuar rreziqet që mund të përballet Italia në kushtet e përshkallëzimit ushtarak në Lindjen e Mesme.
Ajo duhet gjithashtu të përballet me pasojat politike të mbështetjes për Viktor Orbán gjatë zgjedhjeve të fundit hungareze. Megjithatë, sovranistët italianë e paraqesin këtë si një problem relativ, duke argumentuar se fituesi i zgjedhjeve në Hungari mbetet sërish pjesë e së djathtës evropiane.
Mes një shumice të brishtë dhe një opozite të ringjallur
Liderja e Fratelli d’Italia duhet të menaxhojë edhe aleatët brenda koalicionit qeverisës. Referendumi për drejtësinë ishte promovuar kryesisht nga Forza Italia, partia e themeluar nga Silvio Berlusconi, dhe dështimi i reformës e vendos Giorgia Melonin në një pozitë të vështirë përballë Ministrit të Jashtëm Antonio Tajani.
Ndërkohë, Matteo Salvini vazhdon të kërkojë vëmendje mediatike, por përpjekjet e tij për t’u rikthyer në qendër të debatit politik rezultojnë shpesh joefektive ose edhe të dëmshme për qeverinë. Mbështetja e tij e fshehur pak ndaj Vladimir Putinit mbetet një problem i vazhdueshëm për koalicionin.
Edhe pse Giorgia Meloni nuk përballet ende me një krizë të madhe politike, aleatët e saj mund të shndërrohen në barrë nëse tendenca aktuale vazhdon. Kjo situatë, e paprecedentë që prej ardhjes në pushtet të Fratelli d’Italia, i ka dhënë energji të re opozitës: fitorja e kampit “Jo” në referendum tregoi se e djathta sovraniste italiane nuk është e pathyeshme.
Megjithatë, fitimi i një referendumi është diçka tjetër nga ndërtimi i një programi të përbashkët qeverisës mes forcave të ndryshme opozitare.
Sidoqoftë, një klimë më optimiste duket se po rikthehet në kampin opozitar. Edhe partitë centrist, Azione e Carlo Calenda dhe Italia Viva e Matteo Renzi, shfaqen më të gatshme për të diskutuar një koalicion të gjerë.
Megjithatë, mbetet e vështirë të imagjinohet një marrëveshje afatgjatë mes forcave kaq të ndryshme politike. Giuseppe Conte i Lëvizjes Pesë Yjet kundërshton mbështetjen ushtarake për Ukrainën dhe disa orientime të Bashkimit Evropian, ndërsa Carlo Calenda është shfaqur publikisht si një nga mbështetësit më të vendosur të Kievit.
Një figurë e re në rritje në të majtën italiane mund të luajë rol kyç në bashkimin e opozitës. Silvia Salis, kryetarja aktuale e Bashkisë së Genovas, shihet si një politikane me potencial për të bashkuar kampin progresist.
Megjithatë, sfida mbetet e madhe. Përvojat e mëparshme të koalicioneve të gjera të qendrës së majtë në Itali, nga L’Ulivo te L’Unione e Romano Prodit, kanë treguar sa e vështirë është të mbahen së bashku forca politike shumë të ndryshme. Qeveria e dytë e Prodit, e formuar në vitin 2006, zgjati më pak se dy vite.
Giorgia Meloni ka hyrë pa dyshim në një fazë të re politike, por jo domosdoshmërisht në një fazë dobësimi të menjëhershëm. Në planin e brendshëm, ajo duket e vendosur të ruajë strategjinë që e solli në pushtet: një koalicion të djathtë të kontrolluar, një elektorat sovranist të qetësuar dhe një imazh më institucional e më të moderuar sesa pritej fillimisht.
Në planin ndërkombëtar, megjithatë, korrigjimi duket më i thellë. Marrëdhënia me Donald Trump dhe mbështetja e hapur për Viktor Orbán kanë treguar kufijtë e tyre në një moment kur Italia ka nevojë për besueshmëri evropiane dhe stabilitet ekonomik.
Giorgia Meloni nuk po heq dorë nga identiteti i saj politik, por duket e detyruar të riekuilibrojë mënyrën e shprehjes së tij: më pak afërsi publike me aleatët më problematikë dhe më shumë qendërzim evropian.
Faza e re e Melonit nuk duket si fillimi i një rënieje të menjëhershme politike, por si një periudhë përshtatjeje të domosdoshme. /Përshtatur nga iris-france.org/
Lini një Përgjigje