FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The graves of the village of Trestenik in Devoll were located near the road leading to Llabanicë, at the spring of Dromi on the riverside. There they hastily dug a hole and threw his body in. They threw a few shovels of clay on top and ran away. One leg, one hand and part of his green scarf remained outside. It must have been midnight. The year 1950. In the morning, when the residents of Trestenik went out to go to work, they found the body of a man on the riverbank, half buried. At first they stopped, frightened by what they saw…!
The leg and hand left outside the grave were frightening. But suddenly they understood what had happened. Everyone knew Haxhi Barolli's green scarf. He had brought that scarf from Australia. He had been an immigrant there for years, since the 1920s. He had returned to his homeland, homesick for his family. In the evenings, when the village club gathered, he would tell his fellow villagers about Australia. He hoped that Albania would become like that.
Everyone understood that the world far away had been different. From there, Haxhi Barolli had returned rich enough that the whole family could live without any difficulty. But there came a day when he realized that he shouldn't talk too much about Australia. Government people said every day that capitalism was making people starve. He could no longer say the opposite of what the government was saying. He had often noticed that he was being eavesdropped on. The people of the Security Service were always behind his steps.
Silent as a stone
Haxhi Barolli became silent as a stone, but he was still being watched just as much as before. The security people were not stopping. It mattered little to them whether he spoke or not. Being economically well off was a bad sign for the village of Trestenik, which was barely making ends meet. Barolli had begun to think that they could imprison him, but he had never believed that they could kill him, looking him straight in the eye.
The plan for the assassination had been ready for a long time. They were only waiting for the right opportunity to execute it. The village People's Council (that's what it was called then, "people's"), assigned groups of three or four villagers to cut wood in the forest for the border post. On one of these days, they assigned Haxhi Barolli to the group of Bariq and Haxhi Merolli. They left early in the morning. After a while, they entered the "Tëllog Groves" on the border with Greece.
Që nga çasti, kur i thanë se do të shkonin për të prerë dru në kufi me Greqinë, pati ndjesinë se punët nuk ishin mirë, por e ngushëlloi veten duke menduar se do të ishte i kujdesshëm, në çdo hap që do të hidhte. Nuk do t’u linte shkas që ta arrestonin. Shpresonte se inskenimet e tyre do t’i nxirrte jashtë loje. Megjithatë, nuk ishte çudi që të kishte edhe fatin e të vëllait, Selmanit.
Fati i Selmanit
Për vëllanë e tij, Selmanin, plani i vrasjes u thur me urgjencë. U shfrytëzua një ndodhi e papritur. Dy fëmijë të vegjël të fshatit, të moshës 10 vjeç, prenë linjën e telefonit të Postës kufitare. Me telin e telefonit donin të bënin zinxhirka për biçakët e xhepit. Nuk e kishin idenë çfarë kishin bërë. Alarmi për prerjen e telefonit u dha që në çastin e parë.
Njerëzit e Sigurimit mbërritën në fshat pa vonesë. Nuk mbeti njeri pa u pyetur. Autorët duheshin gjetur me çdo kusht. Sipas njerëzve të Sigurimit, në fshat duhej të kishte patjetër grupe armiqësore. Ankthi ishte i madh. Dikush edhe mund të arrestohej. Shumë shpejt u zbulua se linja ishte prerë nga dy fëmijë të vegjël. Fshati mori frymë i lehtësuar.
Të paktën nuk do të kishte arrestime, por njerëzit e Sigurimit nuk mendonin kështu. Ata nuk mund të lejonin t’u ikte nga dora një rast i tillë. Mësuan dy fëmijët që të thoshin se për prerjen e linjës telefonike të postës kufitare i kishte mësuar xha Selmani dhe ata thanë se i kishte mësuar xha Selmani. Që gjithçka të dukej e vërtetë, u sajua edhe një dëshmitar. Ai tha: “Gërshërët me të cilat ishte prerë linja telefonike, ishin të Selman Barollit”. Kaq mjaftonte.
Lajmi i frikshëm përfshiu gjithë fshatin. Xha Selmanin do ta pushkatonin që atë ditë. “Kriminelit nuk do t’i lihej asnjë ditë jetë më shumë”. Njerëzit nisën të përgjonin çfarë do të ndodhte. A ishin të vërteta vallë të gjitha ato që thuheshin për vrasjen e xha Selmanit?! Askush nuk dinte të thoshte ndonjë gjë të sigurtë. I luteshin Zotit që njerëzve të qeverisë t’u kthehej mendja e të mos e merrnin më qafë xha Selmanin. Ishte viti 1949.
Përgatitja për ekzekutim
Përgatitja për ekzekutim ishte një tmerr i vërtetë. Xha Selmanin e morën në shtëpi dhe e çuan te sheshi pranë dyqanit të xha Rakipit. U ndalën te plepi pranë xhamisë. Dikush mendoi se do ta varnin. Njerëzit shihnin nga dritaret. Askush nuk guxonte të dilte jashtë. Atë ditë, për cilindo që kishin patur dyshime, mund të merrnin nga rruga dhe ta ekzekutonin pa asnjë mëdyshje, duke e shpallur si bashkëpunëtor të Selman Barollit.
Befas u dha urdhër: të gjithë njerëzit e fshatit të silleshin me dhunë te sheshi i dyqanit; çdokush duhej të shihte si vdiste një kriminel që nuk e donte pushtetin popullor. Mundën të sillnin vetëm pak njerëz dhe fëmijët e shkollës. Askush nuk vështronte nga xha Selmani. Nuk dëshironin ta shihnin vdekjen e tij. Do të përpiqeshin ta kujtonin gjithnjë gjallë. Befas u dëgjua një breshëri automatiku. Jeta e xha Selmanit ishte ndalur. Plepi dhe xhamia aty pranë qëndronin të heshtura. Fëmijët u pushtuan nga tmerri.
Për netë të tëra ëndrra të frikshme hynë në gjumin e tyre. E heshtur ishte edhe turma e njerëzve që kishin sjellë aty. Veçanërisht, e paharruar mbeti ajo ditë për Haxhi Barollin, vëllanë e Selmanit, që tashmë e kishin dërguar në “Korijet e Tëllogut”, të priste dru për Postën e kufirit. Përse e kishin çuar vallë deri atje? A do t’i shpëtonte dot ekzekutimit Haxhi Barolli? Ndoshta për djemtë e Ibrahim Barollit jeta kishte rezervuar të njëjtin fat!
Në pyll
Haxhi Barolli, vëllai i Selman Barollit, që u pushkatua pa gjyq në mes të fshatit Trestenik, ishte shpallur i padëshirueshëm. Haxhiu ishte rrezik për komunistët. Ai dinte më shumë nga ç’duhej të dinte një njeri që jetonte në Shqipërinë e asaj kohe. Kishte influencë në fshat dhe i dëgjohej fjala sepse ishte burrë i urtë. Në bisedat me bashkëfshatarët hidhte dritë mbi jetën që bënte bota.
Ishe dekonspirim për terrin informativ që përpiqej të mbante në errësirë mendjet e njerëzve. Ndërsa ishte duke prerë dru në pyll, vuri re se pranë tij ishte afruar komandanti i pikës së kufirit dhe një ushtar nga Peqini. Me ushtarët njiheshin sepse ata zbrisnin çdo ditë në Trestenik. La punën dhe vështroi nga ata për të kuptuar çfarë po ndodhte.
“Je i arrestuar për tentativë arratisje”, i thanë. Haxhi Barolli nuk po u besonte veshëve. Kur paskësh tentuar ai të arratisej? A nuk e gjetën duke prerë dru në pyll? A nuk ishte përsëri aty, në atë vend që e lanë në mëngjes? Nuk pati kohë të mendonte më shumë. I vunë prangat. Pastaj iu dha urdhër i prerë ushtarit që ndodhej aty: “Vrije”!
Që të ndodhej kaq pranë vdekjes, në një mënyrë kaq të pabesueshme, nuk po e besonte dot. Oficeri ulërinte: “Vrije”! Ushtari nuk po e zbatonte urdhrin. Madje nuk kishte ndërmend t’i bindej eprorit. “Vrije”! vazhdonte të ulërinte ai.
Ekzekutimi
Sigurisht, urdhri kishte ardhur nga lart, duhej të zbatohej medoemos. Haxhi Barolli duhej të vdiste në pyll, sipas planit, në tentativë arratisje. Oficeri i Postës kufitare, i rrëmbeu automatikun nga duart ushtarit dhe zbrazi gjithë fishekët mbi trupin e Haxhiut.
Haxhi Llëçi, kryetar i komitetit ekzekutiv i qytetit Bilisht, i hoqi viktimës orën nga dora. Edhe orën e kishte sjellë nga Australia. Trupin e pajetë të tij e sollën në mes të fshatit. E lanë atje ku i kishin vrarë vëllanë, te sheshi i dyqanit, pranë plepit dhe xhamisë dhe ikën.
Gjithë natën ra një shi i rrëmbyer. Ndoshta pasmesnate erdhën dhe e morën për ta varrosur diku buzë lumit. Aty hapën me nxitim një gropë dhe hodhën brenda trupin e tij. I hodhën disa lopata balte sipër dhe ikën. Një këmbë, një dorë dhe një pjesë e shallit jeshil që e kishte sjellë nga Australia mbetën jashtë.
I lanë enkas ashtu për t’u treguar të gjithëve se Haxhi Barolli dhe Australia e tij kishin vdekur përfundimisht. Por edhe me kaq nuk ishin të kënaqur. Kryetari i Këshillit Popullor, Hamdi Shpuza dhe njerëzit e Sigurimit: Shahini, Qenani etj, i detyronin njerëzit të shkelnin mbi kufomën, por askush nuk bindej.
For the residents of Trestenik, Ibrahim Barolli's sons were alive. A few days later, his family was deported. Only Ramiu, Haxhiu's eldest son, was missing. He had escaped. Then the other son, Nezhdet, crossed the border. The fate of Ibrahim's sons also befell Murat Barolli and his brother, Veli Ballolli, etc. Their families were deported, while his sons either escaped or ended up in prison./Memorie.al
Lini një Përgjigje