FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Pasi derdhi miliarda për të dobësuar Rusinë përmes luftës në Ukrainë, Uashingtoni po përballet me paradoksin e ri strategjik: përshkallëzimi me Iranin, rritja e çmimeve të naftës dhe lëkundja e tregut global po i japin Moskës më shumë të ardhura, më shumë frymëmarrje financiare dhe një avantazh që Perëndimi pretendoi se do t’ia hiqte...
Amerika hyri në betejën e Ukrainës me një objektiv të madh strategjik: të godiste Rusinë jo vetëm në fushën ushtarake, por sidomos në zemër të ekonomisë së saj, te energjia. Logjika ishte e qartë: nëse i pret Moskës burimin kryesor të të ardhurave, i dobëson aftësinë për të financuar luftën, për të financuar shtetin dhe për të ushqyer makinën gjeopolitike të Kremlinit.
Për këtë u hodhën miliarda dollarë, u vunë sanksione, u ushtrua presion diplomatik mbi tregjet dhe u shit narrativa se Rusia do të dilte e rraskapitur nga kjo përballje. Por tani, me luftën e re ndaj Iranit dhe tronditjen e madhe në tregun botëror të energjisë, po del në pah një e vërtetë e hidhur: ajo që u mendua si strategji për ta ‘tharë’ Rusinë, po kthehet në mekanizëm për ta pasuruar atë.
Këtu merr kuptim edhe shprehja popullore: "hiqja Lenës, veja Prenës". Amerika pagoi shtrenjtë për Ukrainën kundër Rusisë, ndërsa tani po paguan miliarda të tjera për një krizë të re me Iranin, e cila në vend që ta dëmtojë Moskën, po e pasuron atë.
Sipas të dhënave të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, të ardhurat ruse nga eksportet e naftës u rritën në mars në 19 miliardë dollarë. Në të njëjtën periudhë, eksportet ruse të naftës bruto dhe produkteve të rafinuara arritën në 7.1 milionë fuçi në ditë, ose 320 mijë fuçi më shumë se një muaj më parë. Përveç kësaj ndeshim edhe një element politik domethënës: SHBA lejoi përkohësisht blerësit të merrnin ngarkesat ruse që ishin tashmë në det deri më 11 prill, duke krijuar një dritare të favorshme pikërisht në momentin kur çmimet po ngjiteshin me shpejtësi.
Pra, paradoksi është brutal. Uashingtoni ka shpenzuar për vite të tëra politikisht, financiarisht dhe ushtarakisht për të kufizuar Rusinë, ndërsa tani një tjetër vatër lufte po prodhon efektin e kundërt. Kriza në Lindjen e Mesme nuk është thjesht përplasje ushtarake; ajo është edhe një makinë gjigante që lëviz çmimet e energjisë. Kur tensionet shpërthejnë në Gjirin Persik dhe kur kërcënohet qarkullimi në Ngushticën e Hormuzit, tregu nuk pret. Çmimet reagojnë menjëherë, furnizimi ngushtohet, paniku rritet, dhe eksportues si Rusia fillojnë të numërojnë fitimet. Kështu, çmimi i naftës kaloi mbi 100 dollarë për fuçi, duke e çuar naftën ruse Urals në nivelet më të larta në një dekadë. Kjo do të thotë se Moska nuk ka nevojë domosdoshmërisht të shesë shumë më tepër; mjafton që të shesë më shtrenjtë.
Në këtë pikë, editoriali nuk ka nevojë për retorikë boshe, sepse vetë shifrat flasin. IEA e quan situatën aktuale në tregun e naftës “ndërprerjen më të madhe në historinë e tregut të naftës”. Në raportin e saj të prillit 2026, agjencia thotë se furnizimi global ra me 10.1 milionë fuçi në ditë në mars, duke zbritur në 97 milionë fuçi në ditë. Po ashtu, IEA ka nënvizuar se lufta në Lindjen e Mesme ka krijuar tronditjen më të rëndë të ofertës globale, ndërsa flukset përmes Hormuzit janë tkurrur nga rreth 20 milionë fuçi në ditë para luftës në nivele minimale. Ky nuk është thjesht problem rajonal; është tërmet energjetik me pasoja globale. Dhe në çdo tërmet të tillë, vendet që eksportojnë naftë e gaz shpesh fitojnë më shumë se sa humbin.
Kjo është arsyeja pse titulli “Hiqja Lenës, veja Prenës” nuk është vetëm një thumbim folklorik, por përmbledhja më e saktë e absurditetit strategjik. Amerika hodhi para, armë, kapital politik dhe peshë diplomatike për Ukrainën, me pretendimin se do të shteronte Rusinë. Tani po hedh para të tjera, po mban barrën e një tjetër tensioni të madh ushtarak dhe po përballet me kostot ekonomike të një krize të re, ndërkohë që rezultati final del sërish në favor të Moskës.
Njëra luftë u justifikua si mjet për të dobësuar Rusinë; lufta tjetër po i rrit Rusisë çmimin e mallrave që ajo shet. Me një dorë godet, me tjetrën ushqen. Kjo është thelbi i titullit.
Dikush mund të thotë se kjo është thjesht pasojë e padëshiruar e tregut dhe jo një dhuratë direkte për Kremlinin. E vërtetë, por pikërisht aty qëndron problemi i madh i politikës amerikane të fuqisë: ajo matet shpesh me deklarata dhe me objektiva afatshkurtra, por jo gjithmonë me pasojat zinxhir në ekonomi. Në teori, sanksionet duhet të izolojnë Rusinë. Në praktikë, kur tregu global hyn në krizë, kur furnizimi ngushtohet dhe kur çmimet shpërthejnë, një vend si Rusia rifiton frymëmarrje. Sa më e lartë të jetë frika në treg, aq më e lartë vlera strategjike e çdo fuçie nafte që del nga portet ruse. Prandaj ky nuk është thjesht dështim taktik; është dëshmi se luftërat dhe krizat nuk I shërbejnë gjithmonë fituesit që parashikon propaganda e ditës.
Edhe ana tjetër e ekuacionit është po aq e rëndësishme: kush e paguan faturën? Nuk e paguajnë vetëm qeveritë. E paguajnë taksapaguesit amerikanë, që kanë parë miliarda të derdhen për Ukrainën dhe tani për një tjetër përballje të kushtueshme në Lindjen e Mesme. E paguajnë ekonomitë perëndimore, që përballen me presion inflacionist sa herë që nafta shtrenjtohet. E paguajnë konsumatorët europianë, që e ndiejnë menjëherë në pompë, në transport, në ushqime dhe në energji. IEA ka paralajmëruar se kërkesa globale tashmë po goditet nga çmimet e larta dhe nga pasiguria, duke e rishikuar për vitin 2026 parashikimin e vet nga rritje në tkurrje, me një ndryshim të madh nga pritja e mëparshme prej 730 mijë fuçi/ditë rritje në një rënie prej 80 mijë fuçi/ditë. Kjo tregon se kriza nuk prodhon vetëm fitime për eksportuesit, por edhe ngadalësim dhe dhimbje për pjesën tjetër të botës.
Në këtë kuptim, Rusia po fiton jo vetëm para, por edhe kohë. Dhe në gjeopolitikë, koha blihet me para. Sa më shumë të ardhura nga energjia, aq më shumë hapësirë ka Kremlini për të përballuar sanksionet, për të mbajtur të ushqyer industrinë e vet të luftës, për të financuar buxhetin dhe për të treguar se nuk është izoluar aq sa thotë Perëndimi. Kjo nuk do të thotë se Rusia është paprekshme apo se sanksionet nuk kanë pasur asnjë efekt. Do të thotë diçka më cinike: se një krizë e re ndërkombëtare mund të zhbëjë një pjesë të efektit që një strategji e tërë kërkoi të prodhonte për vite me radhë. Dhe pikërisht këtu qëndron ironia historike e momentit: armiku që duhej dobësuar, po merr oksigjen nga kaosi i krizës së radhës.
Për lexuesin shqiptar, kjo histori nuk duhet parë si betejë e largët mes superfuqive. Çdo lëvizje në naftë, çdo tronditje në Hormuz, çdo përshkallëzim në Lindjen e Mesme prek drejtpërdrejt tregjet europiane ku jemi të lidhur. Shqipëria dhe rajoni nuk janë lojtarë në këtë tavolinë, por pagues të pasojave./Pamfleti
Sa per Ukrainen, ne baze te ligjit nderkombetar eshte popoulli Ukrainas qe vendos per fatet e tij, te shkoje me Rusine apo me Europen. Nese ka patur ndikim per keq qofte per Rusine apo Ukrainen eshte vetem Administrative Trump me ndihmen e spiunit te Mosad dhe FSB, Xhefri Epstein. Per luften me Iranin eshte po linja e spiunit te Mosad dhe FSB,Xhefri Epstein qe nxiti Hamasin,nepermjet Ajatollah Ali Kameneit te Iranit me 7 tetor 2022 te godase popullsine civile izraelite, e normalisht situata eshte jashte kontrolli edhe per shkak te delirit te madheshtise se Trump dhe nxitjesxse Mosad se Kamenei donte ta vriste. Po te fitonte Administrative Biden sot te dyja lufterat do ishin shuar me kohe.
Ne politike nuk ka vella, mik e shok, pervecse para. Kush e leviz parane Izraelitet. Kush e krijoi Izraelin, Anglo-Amerikanet. Kush e furnizoi Izraelin me force cifute njerezore, BRSS e co. qe derguan ne Izrael tere sorrollopin cifut qe ishte atje. Kush i dha Izraelit arme berthamore, "i beri vete". Thone se jane inteligjente, ha ha ha. Nuk ka me inteligjente se popujt Gjermanike.