FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi 
Kriza brenda Fidesz-it në Hungari ekspozon dobësinë e sistemeve të centralizuara, një model që po shfaq të njëjtat simptoma edhe në politikën shqiptare...
Orbán nën presion: kriza e brendshme që po trondit Fidesz-in
Në pamje të jashtme, sistemi politik i ndërtuar nga Viktor Orbán brenda partisë së tij duket ende solid. Por pas kësaj fasade stabiliteti, ka një realitet tjetër: Fidesz po përballet me tensione të thella të brendshme që mund të shndërrohen në krizë strukturore.
Elitat brenda partisë janë gjithnjë e më të shqetësuara për rënien e mbështetjes publike, për presionin, dhe për mënyrën gjithnjë e më të centralizuar të vendimmarrjes, pas humbjes së tmerrshme në zgjedhje.
Problemi nuk është vetëm politik, është edhe psikologjik. Për vite me radhë, Orbán ka ndërtuar një sistem ku lojaliteti ndaj liderit ka qenë më i rëndësishëm se debati i brendshëm. Por pikërisht ky model po kthehet sot në dobësi. Kur pakënaqësia nuk ka kanale normale shprehjeje, ajo grumbullohet dhe shpërthen në mënyra të paparashikueshme.
Në këtë kontekst, reagimi i Orbán-it ka qenë tipik për liderët që përballen me presion të brendshëm: forcim kontrolli dhe disiplinë më e rreptë politike. Raportohet për përpjekje për të izoluar figurat kritike, për të riorganizuar strukturat dhe për të rikthyer narrativën e rrezikut të jashtëm, një mekanizëm klasik për të bashkuar radhët.
Por edhe kjo strategji ka kufijtë e saj.
Sepse ndryshe nga krizat e mëparshme, kjo nuk vjen nga opozita apo nga presioni ndërkombëtar. Vjen nga brenda. Dhe krizat e brendshme janë gjithmonë më të vështira për t’u menaxhuar, sepse ato nuk zgjidhen me propagandë, por me balanca reale pushteti.
Në plan afatgjatë, kjo situatë mund të prodhojë disa skenarë:
· Konsolidim më i fortë autoritar, me shtypje të çdo zëri kritik
· Fragmentim i brendshëm që e shkatërron plotësisht Fidesz-in
· Dalje e figurave të reja që të sfidojnë lidershipin aktual
Për momentin, Orbán duket i vendosur të mos lejojë asnjë nga këto skenarë të materializohet. Por historia politike tregon se krizat e brendshme rrallë zhduken; ato vetëm shtyhen në kohë.
Në këtë kuptim, ajo që po ndodh sot në Hungari nuk është thjesht një debat brenda një partie. Është një test për vetë modelin politik të ndërtuar nga Orbán: një sistem i fortë sa kohë nuk sfidohet, por potencialisht i brishtë kur tensionet dalin në sipërfaqe.
Në këtë pikë, Hungaria nuk është më një rast i izoluar.
Nga kontrolli absolut te çarjet e brendshme dhe paralelja shqetësuese me Shqipërinë
Ajo që po ndodh në Budapest është një pasqyrë e një modeli më të gjerë politik që është parë edhe në Shqipëri. Një model ku partitë ndërtohen rreth një individi dhe jo mbi institucione të brendshme funksionale.
Partia e drejtuar nga Sali Berisha është sot shembulli më i qartë i kësaj logjike në kolaps. Një forcë politike e ndërtuar mbi autoritetin personal, në momentin që hyn në krizë, humb aftësinë për t’u rigjeneruar. Konfliktet e brendshme, izolimi dhe mungesa e alternativës e kanë mbajtur në një gjendje stanjacioni të tejzgjatur.
Por ajo që është më domethënëse është se e njëjta dinamikë po fillon të shfaqet edhe në pushtet.
Partia e drejtuar nga Edi Rama vazhdon të dominojë skenën politike, por nën sipërfaqe po zien një realitet tjetër: rritje e tensioneve të brendshme, klane rivale dhe fragmentim interesash. Sa më shumë përqendrohet pushteti, aq më shumë intensifikohet lufta e brendshme për ndikim dhe burime.
Ky është paradoksi i sistemeve autoritare: ato duken të forta nga jashtë, por konsumohen nga brenda.
Sepse në mungesë të demokracisë së brendshme, konfliktet nuk zgjidhen, ato shtyhen. Dhe kur dalin në sipërfaqe, nuk menaxhohen me rregulla politike, por me përplasje informale dhe pazare.
Në këtë kuptim, rasti i Orbán nuk është përjashtim. Është një paralajmërim i qartë për çdo sistem politik të ndërtuar mbi një njeri të vetëm.
Historia politike ka treguar se këto sisteme nuk shemben gjithmonë nga opozita apo nga presioni ndërkombëtar.
Shpesh, ato fillojnë të shpërbëhen nga brenda.
Dhe kur fillon ky proces, ai është i ngadaltë, i heshtur, por rrallëherë i kthyeshëm./Pamfleti
Lini një Përgjigje