FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Das Luxusprojekt der Familie Trump in Naturschutzgebieten hat in Albanien die größten Proteste seit dem Fall des Kommunismus ausgelöst. Lokale Aktivisten und Albaner in der Diaspora fordern nun den Sturz der Regierung Rama und ein Ende der systemischen Korruption.
Samstag, 30. Mai. An einem der schönsten Strände im Südwesten Albaniens bricht Chaos aus. Wütende Demonstranten liefern sich Auseinandersetzungen mit Polizei und Sicherheitskräften. Die Stimmung spitzt sich minütlich zu. Steine fliegen durch die Luft.
„Lasst uns Albanien von diesen Mafiosi, von diesen Dieben befreien, die tierische Gewalt gegen die Bürger Albaniens verübt haben!“, riefen die Demonstranten. Einer von ihnen wurde von Sicherheitskräften durch den Sand geschleift. Ministerpräsident Edi Rama verurteilte diese Szenen später, geriet aber von diesem Moment an zunehmend unter Druck.
Seit über 40 Tagen gehen die Bürger auf die Straße und auf die Plätze. Die sogenannte „Flamingo-Revolution“, wie sich die Protestierenden selbst nennen, hat ihren Höhepunkt erreicht. Sie werfen der Regierung und Premierminister Rama vor, das Land zu Schleuderpreisen an Großinvestoren ausgeliefert zu haben.
Die Proteste in Albanien gelten als die größten seit dem Fall des Kommunismus 1991. Ursprünglich als Umweltschutzprotest gestartet, haben sie sich zu einer breiten Bürgerbewegung gegen die Regierung entwickelt. Arilda Lleshi, Politikwissenschaftlerin und Aktivistin, gehört zu den Organisatorinnen der Proteste.
„Ich war nur eine halbe Stunde bei der Demonstration, und als ich zurückkam, standen Tausende hinter mir. Jeder Tag bringt neue Überraschungen. Es ist klar, dass dies eine Volksrevolution ist, und auch heute wird es eine Massenkundgebung geben“, sagt sie.
Alles begann mit den Flamingos. Ihr Lebensraum, die geschützte Lagune Vjosa-Narta im Südwesten des Landes, ist bedroht. Die Familie des US-Präsidenten Donald Trump plant, dort sowie auf der gegenüberliegenden Insel einen Touristenkomplex zu errichten. Das Projekt sieht ein Luxusresort mit Yachthäfen und Unterkünften vor.
Es geht um die Insel Sazan, eine ehemalige Militärinsel mit einer Fläche von etwa 1400 Hektar. „Wir sind zur Insel geschwommen, barfuß hinaufgelaufen und waren überwältigt. Und das sind wir immer noch“, sagte Ivanka Trump in einem Podcast.
Über Nacht trafen Bagger in dem Gebiet ein und Zäune wurden errichtet. Laut den Protestierenden sollen die Arbeiten nach einem intransparenten Verfahren ohne öffentliche Debatte und ohne vollständige Umweltverträglichkeitsprüfung beginnen.
Anwohner und Aktivisten versammelten sich umgehend in der Nähe der Baustelle, um gegen das Projekt zu protestieren.
Zemërimi i tyre drejtohet edhe ndaj kryeministrit Rama. Megjithatë, ai e bëri të qartë se nuk ka ndërmend të tërhiqet nga investimi prej 4.5 miliardë eurosh.
“S'ka asnjë shans që ky investim të ndalet për sa kohë unë jam këtu”, deklaroi ai.
Kjo çështje mund të ndikojë edhe në procesin e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Në Kapitullin 27 të negociatave, që lidhet me mjedisin, parashikohen standarde të qarta për mbrojtjen e natyrës. Për këtë arsye, Brukseli ka shprehur tashmë shqetësime zyrtare.
Ndërkohë, natyra e paprekur në bregdetin shqiptar po bëhet gjithnjë e më e rrallë. Në shumë zona, peizazhi dominohet nga ndërtesa shumëkatëshe dhe komplekse të reja turistike që shtrihen deri buzë detit.
Turizmi po njeh një rritje të shpejtë. Vetëm vitin e kaluar Shqipërinë e vizituan më shumë se 12 milionë turistë. Kjo ka sjellë zhvillim ekonomik, por edhe presion gjithnjë e më të madh mbi mjedisin dhe infrastrukturën.
Prej kohësh edhe organizatat ndërkombëtare për mbrojtjen e natyrës kanë ngritur shqetësime për projektin në lagunën e Nartës. Aktivisti i njohur i mjedisit Uli Eichelmann thotë se betonizimi i Shqipërisë ka marrë përmasa alarmante.
“Në Shqipëri po shpërthen diçka që ka qenë nën presion prej kohësh. Ajo që ka ndodhur gjatë pesë ose gjashtë viteve të fundit nuk e kam parë askund tjetër. Është një valë shkatërrimi në përmasa të çmendura. Tani duket se njerëzit po thonë: mjaft”, deklaroi aktivisti.
Arilda dhe protestuesit e tjerë akuzojnë qeverinë se i ka dhënë privilegje Jared Kushner-it përmes një procesi jotransparent. Sipas tyre, qeveria i ka dhënë atij statusin e “investitorit strategjik”, çka mundëson procedura të përshpejtuara miratimi për projektet e tij.
Ndërkohë, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit (SPAK) ka nisur hetime për çështjen.
Për Arildën, përgjegjësia politike është e qartë. “Kjo është një revoltë kundër sundimit 13-vjeçar të kësaj qeverie. Kjo është një qeveri kriminale dhe oligarkike”, thotë ajo.
Forcat speciale të policisë i godasin protestuesit me autobotë uji. Por kjo nuk i zmbraps. Ata janë të vendosur të vazhdojnë protestat derisa projekti luksoz të ndalet dhe qeveria të japë dorëheqjen. Për momentin, megjithatë, nuk ka asnjë shenjë se kjo do të ndodhë.
Edi Rama, në pushtet prej 13 vitesh, vazhdon të paraqitet si një lider i suksesshëm. Ai synon ta anëtarësojë Shqipërinë në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030. Ndërsa në vend dhjetëra mijëra qytetarë protestojnë prej javësh, ai vazhdon aktivitetin e tij në arenën ndërkombëtare. Deri tani, kritikat e partnerëve evropianë ndaj qeverisë shqiptare kanë qenë të rezervuara.
Një tjetër çështje ka nxitur debat në vend. Libri “Albanian Files”, parathënien e të cilit e ka shkruar vetë kryeministri Rama, paraqet më shumë se 500 megaprojekte të planifikuara në Shqipëri, resorte luksoze, kulla dhe vila, si një katalog për investitorët ndërkombëtarë.
Gazetari investigativ Lorin Kadiu kritikon lidhjet e ngushta mes investitorëve, arkitektëve dhe qeverisë. “Është Rama ai që realizon ëndrrat e investitorëve, duke ua lehtësuar ndërtimin dhe financimin. Për këtë krijohen mekanizma që anashkalojnë procedurat administrative që duhet të zbatohen në një shtet demokratik. Është e dukshme se një pjesë e këtyre fondeve burojnë nga krimi i organizuar dhe trafiku i drogës. Ka një simbiozë mes qeverisë dhe elementëve kriminalë për realizimin e këtyre projekteve”, thotë ai.
Sipas Kadiut, përveç projektit të Kushner-it, ekzistojnë edhe 19 megaprojekte të tjera të planifikuara në zona të mbrojtura ose në territore ende të paprekura nga ndërtimet.
“Për t'i bërë të mundura këto projekte, qeveria ndryshoi ligjin për zonat e mbrojtura. Në deltë dhe në zona të tjera të mbrojtura shohim plane jashtëzakonisht shqetësuese: qindra hektarë me vila, pishina, fusha golfi dhe qytete të reja me mbi 50 mijë banorë”, shprehet ai.
Edhe diaspora shqiptare i është bashkuar “Revolucionit të Flamingove”. Mes protestuesve është edhe Eduard Kasa, i ardhur nga Dyseldorfi. Ai udhëtoi rreth 48 orë me makinë për të marrë pjesë në protestat në Tiranë. “Është ironi e fatit. Në vitin 1990 u largova nga Shqipëria. Atëherë protestoja kundër diktaturës”, thotë ai.
Për dekada me radhë, Shqipëria e drejtuar nga diktatori Enver Hoxha ishte një nga vendet më të izoluara në botë. Mijëra kundërshtarë të regjimit u internuan ose u ekzekutuan. Nga frika e një pushtimi të mundshëm, regjimi ndërtoi dhjetëra mijëra bunkerë, gjurmët e të cilëve shihen ende sot.
Kasa, i cili jeton prej 36 vitesh në Gjermani dhe punon si përkthyes, thotë se nuk dëshiron ta shohë Shqipërinë të rrëshqasë sërish drejt autoritarizmit. “Shqipëria është një vend ku sundojnë korrupsioni dhe oligarkia. Rama nuk është më në gjendje ta përfaqësojë Shqipërinë, as në vend dhe as në Bashkimin Evropian”, thotë ai.
Njerëzit vazhdojnë të rezistojnë. Çdo mbrëmje ata mblidhen para Kryeministrisë në Tiranë për të protestuar. Vendi duket politikisht më aktiv se në shumë vite të fundit. Ajo që nisi si një protestë mjedisore kundër një projekti të madh turistik, tashmë është shndërruar në një revoltë më të gjerë.
Protestuesit akuzojnë kryeministrin Edi Rama për korrupsion dhe keqqeverisje. Disa ish-ministra dhe zyrtarë të lartë të qeverisë së tij janë përballur me procese gjyqësore, ndërsa hetimet penale vazhdojnë.
“Ka mijëra probleme. Nga shëndetësia te arsimi, gjithçka duket se po shkon keq në sistemin tonë. Jam këtu për një kauzë të madhe: kundër korrupsionit dhe kundër gjithçkaje që qeveria jonë po bën gabim”, thotë një prej protestuesve.
Die Bewegung steht jedoch vor einem großen Problem: dem mangelnden Vertrauen in die politische Opposition. Selbst Oppositionsführer Sali Berisha genießt nicht die volle Unterstützung der Demonstranten. Auf dem Platz sind immer wieder Rufe wie „Rama ins Gefängnis, Berisha ins Gefängnis“ zu hören.
Und genau hier liegt eine der größten Schwierigkeiten dieser Bewegung: Die Bürger sind zwar gegen die gegenwärtige Regierung vereint, aber es wird keine neue politische Figur geben, um die sie sich vereinen können.
Premierminister Rama sieht die Situation seinerseits anders. Er bezeichnete die Kritik als inakzeptabel und die Proteste als Teil eines „hybriden Krieges“ gegen seine Regierung.
Die Proteste haben sich in den sozialen Medien rasant verbreitet und werden auch außerhalb Albaniens verfolgt. Analysten zufolge scheint das Ausmaß der Bürgerreaktion die Regierung überrascht zu haben.
Ramas Reaktionen sind in den letzten Tagen schärfer geworden. Er hat einheimische Journalisten kritisiert, ist mit mehreren Vertretern ausländischer Medien aneinandergeraten und hat gegenüber seinen Gegnern eine konfrontativere Sprache verwendet.
In einer Rede während der Proteste forderte Eduard Kasa aus Düsseldorf den Rücktritt des Premierministers und erntete Applaus. „Ich glaube, dies ist der albanische Frühling. Dies ist das Ende eines Systems und der Beginn einer neuen Ära für Albanien. Jetzt muss eine neue Generation von Politikern die Führung übernehmen“, sagte er.
Rama hat keinerlei Anzeichen gegeben, zurückzutreten. Doch seinen Kritikern zufolge steht er eindeutig unter Druck. Seine öffentlichen Reaktionen sind schärfer geworden, und sie meinen, er entferne sich zunehmend von dem Image des liberalen Linkspolitikers, das er sich über Jahre aufgebaut hat.
Der Druck auf die Regierung hat sich durch weitere Entwicklungen verstärkt. Die neu gewählte Abgeordnete Mariana Koceku hat die Sozialistische Partei verlassen. Gleichzeitig nährt ein 180-seitiges Dokument einer Antikorruptionsbehörde den Verdacht, dass Grundstücke in Zvërnec, wo ein mit Kushner in Verbindung stehendes Luxusresort geplant ist, möglicherweise illegal erworben und verkauft wurden.
Im Zentrum der Ermittlungen steht der in Miami ansässige albanische Geschäftsmann Artur Shehu, der wegen des Verdachts der Geldwäsche im Zusammenhang mit kriminellen Aktivitäten gesucht wird. Laut den Ermittlungen steht er im Verdacht, Eigentumsurkunden gefälscht und illegal Land erworben zu haben.
Für viele Protestierende ist dies jedoch nur ein Teil eines größeren Problems. Sie sagen, der Kampf richte sich nicht mehr nur gegen ein Tourismusprojekt in einem Naturschutzgebiet. Er habe sich zu einer umfassenderen Auseinandersetzung über die Art und Weise entwickelt, wie das Land regiert wird, über Transparenz, Naturschutz und Albaniens politische Zukunft. / Adaptiert aus „Pamphlet“ von „Weltspiegel“
Lini një Përgjigje