FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Wie eine von der Generation Z angeführte Protestbewegung in Albanien Korruption und globale Oligarchie bekämpft...
Wie viele Einwohner von Zvërnec, einer Gemeinde an der albanischen Küste, schwamm und sonnte sich Brunela Mërtiri ihr ganzes Leben lang am Strand von Pishe Poros, zumindest bis zu diesem Frühjahr, als Stacheldrahtzäune errichtet wurden.
Diese Zäune markieren das geplante Gelände für den Bau eines luxuriösen Touristenresorts, das sich über mehrere Hektar der albanischen Küste erstrecken wird, einschließlich geschützter Gebiete rund um die Narta-Lagune und die Insel Sazan.
Das Video von Mërtir sowie ein weiteres, das einen jungen Mann zeigt, der während eines Protests von zwei privaten Sicherheitsleuten weggezerrt wird, verdeutlichen die Wut der Albaner über das Projekt. Seit über einem Monat demonstrieren Zehntausende in Tirana, der albanischen Hauptstadt, vor Ramas Büro und fordern die Einstellung des Projekts, seinen Rücktritt und generell ein Ende der Korruption in einem Land, das der Europäischen Union beitreten will.
Die sogenannte „Flamingo-Revolution“, benannt nach dem Zugvogel, der in der Narta-Lagune nistet, ist die bedeutendste soziale Bewegung in Albanien seit dem Fall des kommunistischen Regimes 1991. Sie ist unbestreitbar eine Bewegung der Generation Z und knüpft an andere Jugendbewegungen gegen Korruption und Autoritarismus in der Region an, darunter in Ungarn, Serbien und anderen Ländern. Obwohl sie sich vordergründig auf den Badeort konzentriert, hat sich die Bewegung ausgeweitet und präsentiert die Vision eines neuen Albaniens, das sich den Werten Demokratie, Transparenz und Rechenschaftspflicht verpflichtet fühlt. Sie mobilisiert Generationen über das gesamte politische Spektrum hinweg, bindet die große albanische Diaspora ein und gewinnt europäische Unterstützer. Doch sie sieht sich tief verwurzelter Korruption, Vetternwirtschaft, organisierter Kriminalität und einer langjährigen Vernachlässigung des öffentlichen Interesses und des Gemeinwohls gegenüber.
Die Forderungen der Protestierenden nach Aufhebung der Gesetzesänderung werden auch von Mitgliedern des Europäischen Parlaments unterstützt. Diese verabschiedeten eine Entschließung, in der sie den Stopp des Resortprojekts und dessen Einhaltung der EU-Umweltschutzgesetze fordern. „ Wenn sie dieses Projekt durchziehen, werden sie bei den Verhandlungen mit der Europäischen Union große Probleme bekommen “, sagte die niederländische Europaabgeordnete Tineke Strik.
Përtej pasojave mjedisore, protestuesit shprehin shqetësim edhe për atë që ata e konsiderojnë korrupsion në dhënien e statusit të investimit strategjik për projektin e resortit. Ligji shqiptar për Investimet Strategjike, i miratuar në vitin 2015, ia ngarkon shtetit përgjegjësinë për të përshpejtuar procedurat administrative për ndërtimin, si edhe për të ndihmuar në mbulimin e kostove të zhvillimit të infrastrukturës mbështetëse. Vendimi për t'i dhënë statusin e investitorit strategjik kompanisë Atlantic Incubation Partners, një kompani e lidhur me Kushnerin dhe përgjegjëse për planifikimin e resortit, parashikonte që Ministria e Mbrojtjes, me fjalë të tjera, taksapaguesit, të mbulonte kostot e pastrimit të mbetjeve ushtarake në Sazan.
Ishulli nuk është një vend i lehtë për t'u zhvilluar si resort luksoz. Atij i mungojnë furnizimi me ujë të pijshëm dhe sistemi i kanalizimeve. Ai është i mbushur me municione të epokës sovjetike dhe mina të pashpërthyera. Protestuesit shqetësohen se paratë e taksapaguesve shqiptarë mund të përdoren për t'u mundësuar miliarderëve ndërkombëtarë të zhvillojnë një biznes që nuk do të sjellë përfitime për zonën dhe banorët e saj. Çdo ditë ishullin e vizitojnë rreth 2.000 turistë, por shumë pak shqiptarë do të ishin në gjendje të përballonin çmimin e një dhome në resortin luksoz, i cili mund të kushtojë sa paga e një muaji. Si rezultat, krijohet një praktikë zhvillimi përmes shpronësimit, ku zyrtarët shesin pronë publike, ose pronë që në fakt nuk është publike, për përfitimin e tyre.
Një pengesë tjetër e mundshme për resortin luksoz është hetimi i SPAK-ut mbi pretendimet për falsifikimin e dokumenteve të pronësisë për një pjesë të tokës së shitur kompanisë Sazan Real Estate Development, zhvillueses së projektit. Një duzinë banorësh të Zvërnecit pretendojnë se janë pronarët e ligjshëm të tokës që iu shit kompanisë nga Artur Shehu, një biznesmen shqiptar me bazë në Miami. Procesi gjyqësor lidhur me këtë mosmarrëveshje ende nuk ka përfunduar. Gjykatat në Shqipëri njihen gjerësisht për korrupsionin dhe mosmarrëveshjet e pazgjidhura mbi pronat janë të përhapura, si pasojë e ligjeve kontradiktore për kthimin dhe kompensimin e pronave që nga rrëzimi i regjimit komunist.
Deri më tani, Kushneri dhe kompanitë e lidhura me të nuk janë përfshirë në këto hetime. Megjithatë, nëse SPAK konfirmon pretendimet për falsifikimin e dokumenteve të pronësisë, kjo do ta pengonte zhvillimin e mëtejshëm të projektit të resortit në Sazan, në zonën e Zvërnecit, ku është planifikuar pjesa më e madhe e ndërtimit.
Shfuqizimi i Ligjit 21/2024 dhe rishikimi i legjislacionit për statusin e investimeve strategjike janë ndër kërkesat më konkrete të Revolucionit të Flamingove. Sipas protestuesve, këto masa do të garantonin që mbrojtja e mjedisit dhe strategjitë shtetërore të investimeve të ishin në përputhje me kuadrin ligjor të Bashkimit Evropian. Presioni i BE-së e ka detyruar tashmë qeverinë shqiptare të pezullojë punimet për të kryer një raport mbi ndikimin në mjedis.
Protestuesit po kërkojnë gjithnjë e më shumë edhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, megjithëse ai ka këmbëngulur në mandatin e fituar pas fitores së katërt radhazi në zgjedhjet, në të cilat siguroi më shumë se 53 për qind të votave në vitin 2025. (Vëzhguesit e zgjedhjeve i cilësuan zgjedhjet përgjithësisht konkurruese, por vunë në dukje edhe “parregullsi serioze”, përfshirë intimidimin dhe pretendimet për blerje votash.) Në mungesë të një partie opozitare të fortë, dorëheqja e qeverisë aktuale duket pak e mundshme.
Megjithatë, lëvizja ka sjellë një ndryshim të dukshëm në peizazhin politik shqiptar. Protestuesit tashmë brohorasin që si Rama, ashtu edhe Sali Berisha, ish-president, ish-kryeministër dhe lideri aktual i opozitës, të përfundojnë në burg. Ata denoncojnë të dyja partitë kryesore politike për ndërtimin e një sistemi politik të dominuar nga autoritarizmi dhe klientelizmi. Pavarësisht rivalitetit të ashpër mes tyre, si Rama ashtu edhe Berisha kanë përdorur mekanizma të ngjashëm patronazh-klient për të fituar zgjedhjet dhe kanë ndjekur strategji të ngjashme për të tërhequr investitorë të huaj. Ligji i Ramës për investimet strategjike është, në thelb, një vazhdim i skemës së Berishës “Shqipëria, 1 Euro”: nxitja e investimeve të huaja përmes shitjes së aseteve publike me kosto shumë të ulët.
Është e qartë se Revolucioni i Flamingove po e zgjeron me shpejtësi fokusin e tij përtej projektit të resortit. Në këtë mënyrë, ai po sjell edhe një lloj katarsisi shoqëror. Marshimet e përnatshme përgjatë bulevardit kryesor të Tiranës po shndërrohen në një festë, duke krijuar ndjenjë komuniteti përtej ndarjeve politike dhe brezave. Ambientalistët, feministët dhe progresistët e Gjeneratës Z bashkohen me pronarë tokash të moshës së mesme dhe me gjyshër e gjyshe, të cilët shprehin njëzëri shqetësimet për sfidat e përbashkëta që, sipas tyre, e kanë bërë jetën e përditshme të papërballueshme.
Atyre u bashkohen edhe pjesëtarë të diasporës, rreth 1,2 milionë shqiptarë, ose 44 për qind e popullsisë aktuale, kanë emigruar që nga viti 1990, të cilët u larguan nga vendi për shkak të mungesës së mundësive dhe të një rrjeti mbrojtës social. Në pankartat dhe deklaratat e tyre, protestuesit lidhin korrupsionin e përhapur me plagët e thella socio-ekonomike që, sipas tyre, shteti u ka shkaktuar qytetarëve.
Es ist noch unklar, welche Auswirkungen diese breite Protestbewegung auf das Resortprojekt selbst haben wird. Die öffentlichkeitswirksamen Proteste haben bereits die Aufmerksamkeit der Europäischen Union auf sich gezogen, und angesichts der Bedeutung der EU-Mitgliedschaft für Albanien könnte Rama weiterhin auf den Druck der Union reagieren. Die internationale Aufmerksamkeit, die die Flamingo-Revolution erregt, könnte Kouchner auch dazu veranlassen, vom Vertrag zurückzutreten, wie er es bereits bei einem ähnlichen Entwicklungsprojekt in Serbien nach Protesten und Untersuchungen getan hat.
Die weiterreichenden Bedenken hinsichtlich einer Reform des politischen Systems lassen sich möglicherweise nicht so schnell ausräumen wie erhofft. Die horizontale Struktur der Flamingo-Revolution ist zugleich ihre Stärke und ihre Schwäche. Durch die Ablehnung aller großen politischen Parteien gewinnt die Bewegung zwar Unterstützung aus einem breiten Spektrum von Gemeinschaften mit unterschiedlichen politischen Überzeugungen, bietet aber gleichzeitig keinen klaren politischen Weg jenseits der Forderung nach Ramas Rücktritt.
Die Protestierenden müssen eine konkretere Vision für eine Wirtschaftspolitik entwickeln, die fairen Wettbewerb fördert und gleichzeitig in Infrastruktur und soziale Einrichtungen investiert. Jede Vision für Albaniens politische Zukunft muss eine klare Strategie zur Zerschlagung der allgegenwärtigen Klientelnetzwerke bieten, die den Staat unterwandert haben. Schließlich müssen neue politische Parteien interne Mechanismen aufbauen, die die Machtkonzentration in den Händen einflussreicher Persönlichkeiten wie Berisha und Rama verhindern.
Die Albaner haben genug von autoritärer Politik, arroganten Politikern und ausländischen Milliardären, die ihre Zukunft bestimmen. Die Flamingo-Revolution könnte erst der Anfang einer anderen Zukunft sein. / Adaptiert aus „Pamphlet“ von „ Foreign Policy “
Dy djajte e Shqiperise!