FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Rastet e korrupsionit dhe pakënaqësia në rritje po sfidojnë dominimin e Fidesz në zonat rurale të Hungarisë
Kush dëshiron të kuptojë se çfarë ka nisur të lëvizë në Hungari pak para zgjedhjeve parlamentare, duhet të shkojë në provincë. Për shembull në Nagykölked, në skajin perëndimor të vendit, ku natyra është e gjelbër dhe e pasur. Atje, Sándor Mester kullot bagëtitë e tij në një copë toke të vogël. Janë kafshë krenare, me ngjyrë të bardhë-gri, që ngrenë drejt qiellit brirët e tyre të gjatë e të harkuar.
Por pas këtij peizazhi idilik shfaqet një siluetë e errët: një grumbull gjigant gomash të përdorura që ngrihet mbi vijën e fundit të pemëve. Gomat janë grumbulluar deri në katër kate lartësi. Thuhet se janë rreth pesë milionë, të sjella me kamionë në mënyrë të hapur. Për vite me radhë pothuajse nuk ka ndodhur asgjë, pasi personi që konsiderohet përgjegjës për këtë depo të paligjshme ka lidhje të forta me partinë në pushtet, Fidesz.
Raste të tilla janë të shumta në Hungari. Nga vilat luksoze të rrethit të afërt të Orbánit, deri te skandali i fabrikës së baterive në qytetin e vogël Göd, ku punëtorët u ekspozuan për një kohë të gjatë ndaj substancave toksike pa pasoja.
Në 16 vite pushtet pothuajse të pakufizuar, kryeministri Viktor Orbán ka ndryshuar thellësisht vendin dhe ka ngritur një elitë të re në pushtet, e cila në disa raste përfiton hapur. Një nga mekanizmat kryesorë të sistemit është kontrolli mbi organet e ndjekjes penale. Kush qëndron besnik ndaj pushtetit, nuk ka frikë nga pasojat.
Mester, burri me bagëtitë, ka pasur shumë profesione gjatë jetës. Ai ka punuar në ndërtim në Austri dhe si shofer kamioni nëpër Evropë, derisa bleu një fermë të vogël për pension në Nagykölked, një fshat me disa dhjetëra shtëpi të vjetra me kopshte të mëdha.
Dikur ai ka qenë zjarrfikës. Ai kujton një rast kur një depo me rreth një mijë goma mori flakë: “U deshën ditë për ta shuar”, thotë ai. Disa vite më parë, ai u zgjua natën duke menduar se çfarë do të ndodhte nëse miliona goma pranë bagëtive të tij do të digjeshin. Tymi i zi do të ishte i dukshëm në qindra kilometra.
Gábor Vamós dhe bashkëshortja e tij Eva kishin kohë që përpiqeshin të ndalonin zgjerimin e depozitës. Ata restauruan shtëpinë e gjyshërve dhe planifikonin të shijonin pensionin aty. Kur Orbán u rikthye në pushtet në vitin 2010 me shumicë të madhe, edhe Vamós, si Mester, votoi për Fidesz. Vetëm Eva ishte skeptike. Më pas entuziazmi u shua. “Nuk kishte askënd që mund të sillte ndryshim”, thotë Vamós. Për këtë arsye, ata ndaluan së votuari.
Më pas, gjithnjë e më shumë kamionë me goma të përdorura nisën të mbërrinin në fshat. “Gjatë pandemisë filloi seriozisht”, tregon Vamós. Ata iu drejtuan të gjitha institucioneve të mundshme, deri në Budapest, por pa rezultat.
Territori i depozitës i përket një centrali ngrohjeje të qarkut. Dikur aty kishte një fabrikë të ligjshme për përpunimin e gomës, por ajo është mbyllur prej kohësh. Banorët zbuluan se kamionët vinin nga Austria, Sllovenia dhe Kroacia, ku pagesa për asgjësimin e gomave është e lartë.
Dërgesat shkonin te Ádám Benkő, ndërsa vëllai i tij Tamás ishte sekretar shteti në zyrën e kryeministrit. Sipas banorëve, familja e tij lidhet edhe me depo të tjera të paligjshme.
Banorët iu drejtuan policisë lokale, por sipas tyre nuk u ndërmor asnjë hetim. Një polic madje telefonoi Benkő gjatë procesit. Edhe pas inspektimeve nga autoritetet, nuk pati zhvillime. Një çështje në prokurori ka mbetur pezull për katër vite, pavarësisht provave.
Mester tregon se një herë ndoqi një kamion, por shoferi u largua me shpejtësi dhe një automjet tjetër tentoi ta nxirrte nga rruga. Më pas, banorët bllokuan hyrjen e depozitës dhe salduan portën. Pas kësaj, dërgesat u zhvendosën në depo të tjera, por gomat mbetën.
Ndërkohë, situata politike në fshat ka nisur të ndryshojë, kryesisht për shkak të Péter Magyar, lider i opozitës. “Që kur kemi sërish opozitë, ka lëvizje kudo”, thotë Mester.
Magyar ka shmangur debatet ideologjike dhe është përqendruar te pakënaqësia e përditshme ndaj korrupsionit dhe keqmenaxhimit. Ai publikon vazhdimisht foto dhe video nga e gjithë Hungaria, duke përfshirë spitale, shkolla dhe raste si depozita në Nagykölked.
Ai ka vizituar zonën disa herë dhe ka publikuar pamje ajrore që tregojnë përmasat e depozitës. Pas kësaj, edhe media kombëtare nisi të raportojë për rastin, i cili u bë simbol i problemeve në vend.
Qeveria reagoi duke miratuar një ligj të ri që parashikon pastrimin e depozitës me fonde publike. Deputeti lokal i Fidesz premtoi se transporti i gomave do të nisë së shpejti. Por Vamós pyet: “Pse duhet të paguajnë taksapaguesit për pasurimin e një familjeje të lidhur me Fidesz?”
Megjithatë, dominimi i Fidesz mbetet i fortë në rajone si Vas. Sistemi zgjedhor favorizon zonat rurale dhe i jep avantazh partisë në pushtet.
Magyar po zhvillon një fushatë intensive në të gjithë vendin, shpesh me disa takime në ditë. Ai kryeson në sondazhe, por e di se fitorja varet nga provinca.
Raste si depozita e gomave janë të rëndësishme për opozitën, pasi krijojnë lidhje me shqetësimet lokale. Në qytetin e afërt Körmend, shumë banorë janë të informuar për këtë çështje. Disa votues tradicionalë të Orbánit tregojnë se në familjet e tyre ka interes për partinë Tisza.
Megjithatë, shumë vazhdojnë të mbështesin Orbánin, duke theksuar mbrojtjen e familjes, traditës dhe sigurisë. Për korrupsionin, shpesh thuhet se ekziston edhe në vende të tjera.
Në fshatra të vegjël, opozita përballet me vështirësi, pasi Fidesz kontrollon pjesërisht median lokale. Ka edhe akuza për presion ndaj grupeve të caktuara për të votuar për partinë në pushtet.
Edhe në Nagykölked, qëndrimet janë të ndara. Mester mbështet aktivisht Magyarin, ndërsa Vamós mbetet i kujdesshëm. Ai mendon se çështja nuk duhet të politizohet, pasi kjo mund të dëmtojë komunitetin.
Fillimisht, shumë banorë e mbështetën protestën kundër depozitës, por më pas disa kërkuan të mos bëhej shumë zhurmë, për të mos dëmtuar reputacionin e fshatit. Kur në një fletëpalosje u përfshi logoja e partisë Tisza, disa banorë u distancuan, duke thënë se nuk duan të përfshihen në politikë.
Ky zhvillim tregon përplasjen mes pakënaqësisë qytetare dhe frikës nga pasojat në një sistem ku pushteti mbetet i përqendruar. /Përshtatur nga FAZ/
Lini një Përgjigje