FLASH
Shkruar nga Katty Kay
Ka qenë një javë brutale në Amerikë dhe nuk jam i vetmi që pyes veten nëse vendi mund të dalë vetë nga kjo spirale urrejtjeje dhe dhune…
Pas një prej vrasjeve më të përgjakshme në historinë e SHBA-së, guvernatori i Utah-ut u lut amerikanëve që të ulnin tensionin politik.
Por vështirë se dikush me të cilin kam folur që nga vdekja e Charlie Kirk mendon se kjo do të jetë rruga që do të zgjedhë vendi. Të paktën jo së shpejti.
Historia e kohëve të fundit është plot me shembuj ku Amerika ka zgjedhur të mos bashkohet pas një tragjedie. Kjo nuk ndodhi 14 vjet më parë pasi një kongresmene demokrate u qëllua në kokë në Arizona. As tetë vjet më parë, kur një kongresmen republikan u qëllua gjatë lojës së bejsbollit.
Amerikanët as nuk u bashkuan përballë një pandemie globale. Në fakt, Covid i përkeqësoi përçarjet.
Arsyeja është e thjeshtë, por e vështirë për t’u ndryshuar. Stimujt që nxisin jetën politike amerikane shpërblejnë njerëzit dhe platformat që e rrisin tensionin, jo ata që ulin tensionet.
Në të gjithë vendin, ka më shumë gjasa të zgjidheni në një post politik nëse kandidoni me politika dhe retorikë që i pëlqejnë bazës suaj politike, në vend të qendrës politike (është një nënprodukt depresiv i manipulimit të zgjedhjeve, mëkati fillestar pas politikës jofunksionale dhe të përçarë të Amerikës).
Po kështu, në media, njerëzit që shprehin mendime rreth politikës shpërblehen për faktin se janë më ekstremistë dhe nxisin zemërim, kjo është mënyra për të fituar më shumë vëmendje dhe, në fund të fundit, më shumë dollarë për reklama.
Kjo strukturë nxitëse është ajo që e bën Guvernatorin e Utah-ut, Spencer Cox, një lloj përjashtimi amerikan.
Pasi Charlie Kirk u vra, ai i nxiti amerikanët të “shkyçeshin, të fikeshin, të preknin barin, të përqafonin një anëtar të familjes, të dilnin dhe të bënin mirë në komunitet”.
Ai tingëllonte kaq i shëndoshë mendërisht, kaq i shëndetshëm, një përpjekje për pajtim, në një det përçarjesh.
Vitet 1960 dhe 70 kundrejt sot
Përçarja dhe dhuna politike nuk janë fenomene të reja në Amerikë. Rreth 160 vjet më parë, vendi hyri në luftë me veten dhe kjo luftë nuk është ndalur kurrë.
Gjatë një periudhe 5-vjeçare në vitet 1960, një president amerikan u vra dhe më pas vëllai i tij u vra ndërsa bënte fushatë për t'u bërë president. Në të njëjtën periudhë, dy nga udhëheqësit më të shquar të të drejtave civile të vendit u vranë gjithashtu.
Në vitet 1970, Presidenti Gerald Ford u qëllua në dy raste të ndryshme. Në vitet 1980, Ronald Reagan u godit nga një plumb ndërsa po ecte drejt limuzinës së tij.
Dhe sigurisht, vetëm vitin e kaluar Trump ishte viktimë e një atentati të dështuar ndaj jetës së tij nga një person i armatosur në Pensilvani, dhe një atentati të dytë të dyshuar nga një person i armatosur në Florida, gjyqi i të cilit filloi javën kur Kirk u vra.
Megjithatë, ajo që e bën këtë epokë kaq të ndryshme nga vitet 1960 dhe 1970 është ajo për të cilën shqetësohet Guvernatori Cox.
Ndërkohë që ai është shmangur me kujdes nga thënia e gjërave që do t’i ndanin më tej amerikanët, ai nuk ka qenë aq i butë me kompanitë e mediave sociale saqë i fajëson qartë për këtë tragjedi.
"Unë besoj se mediat sociale kanë luajtur një rol të drejtpërdrejtë në çdo vrasje dhe tentativë vrasjeje që kemi parë gjatë 5 apo 6 viteve të fundit", tha Cox në një intervistë të dielën.
Ai vazhdoi duke thënë se "kanceri" ka të ngjarë të jetë një fjalë shumë e dobët për atë që i ka bërë shoqërisë amerikane.
Shumica e kompanive të teknologjisë kanë heshtur në cilësinë e tyre zyrtare. Megjithatë, Elon Musk, miliarderi i X, ka ndërhyrë, duke pretenduar se "e majta radikale festoi vrasjen me gjakftohtësi të Charlie Kirk" dhe duke shtuar, "uniteti është i pamundur me fanatikët e këqij që festojnë vrasjen".
"Ndërsa ndonjëherë diskutimi mbi X mund të bëhet negativ, është mirë që po zhvillohet një diskutim", ka reaguar Musk.
'Kjo është si një martesë e keqe'
Grackat e këtij sistemi që përzien mediat sociale me politikën shqetësojnë edhe ata që janë më të apasionuarit pas politikës, pavarësisht se kë mbështesin.
Më herët këtë javë, Kaitlin Griffiths, një 19-vjeçare që është presidente e degës së Universitetit Shtetëror të Utahut në organizatën e Charlie Kirk, Turning Point USA, e tha qartë: "mediat sociale janë padyshim një gjë shumë e vështirë për shoqërinë tonë.
"Nuk mund të zhvillosh as një bisedë me dikë që nuk pajtohet me bindjet e tua politike dhe unë mendoj se kjo është vërtet tragjike."
Tragjike dhe ironike, meqenëse Kirku e shihte veten si një kampion të lirisë së fjalës, edhe pse kritikët e tij shpesh nuk pajtoheshin me atë formulim. Megjithatë, vdekja e tij mund ta largojë vendin nga diskursi civil.
Brenda pak ditësh nga vdekja e Kirkut, kampet politike të vendit ishin tërhequr tashmë drejt narrativave të kundërta.
Shumë veta në të majtë mezi presin të eksplorojnë mënyrat se si vrasësi i Kirkut mund të jetë radikalizuar nga nënkulturat e internetit dhe bisedat në grup. Shumë veta në të djathtë preferojnë të sqarojnë nëse i dyshuari ishte pjesë e një komploti të krahut të majtë.
Asnjëri grup nuk duket veçanërisht i prirur të japë përparësi pajtimit ose shërimit.
Realiteti është se ata që studiojnë ekstremizmin besojnë se ndarja e majtë-e djathtë mund të mos jetë as mënyra më e dobishme për të parë ndarjen e këtij momenti aktual.
“Është më mirë të shohim se çfarë po i bën njerëzit të jenë të paqeverisur”, thotë Rachel Kleinfeld, një bashkëpunëtore e lartë në Carnegie Endowment for International Peace, e specializuar në demokracitë e polarizuara.
Në vijim shton se "duhet dëshirë për të ulur temperaturën dhe njerëzit duhet të kenë pak më shumë guxim sesa po tregojnë"
"Mendoj se është më e dobishme të përqendrohemi në mënyrën se si ne si shoqëri kthejmë një faqe dhe hapim një kapitull të ri, sepse kjo është si një martesë e keqe. Dhe si një martesë e keqe, mund të humbasësh vetëm duke treguar me gisht."
Çfarë do të duhej për pajtimin
Sa i përket pyetjes nëse Amerika mund të thyejë kontrollin e algoritmeve që nxisin përçarjet, kjo do të kërkonte një udhëheqës me forcë të jashtëzakonshme dhe një angazhim po aq të madh ndaj pajtimit.
“Nuk jam i sigurt se si do të dalim nga kjo”, më tha shkrimtari politik David Drucker, duke shtuar se do të ndihmonte nëse të dyja palët, dhe me parti nënkuptoj ‘partitë’ jo vetëm figurat politike, do të bien dakord të ndalojnë akuzat dhe thjesht të thonë ‘ndalo’”.
"Zakonisht vetëm një president mund ta lehtësojë këtë. Nëse të dyja palët nuk bien dakord se ka disa vija që nuk duhen kaluar, ose nëse presidenti i ardhshëm nuk e bën këtë, nuk jam i sigurt se si do të arrijmë atje".
Trump nuk është ai lloj presidenti. Ai shpesh duket në formën e tij më të fortë politikisht kur ka një kundërshtar kundër të cilit duhet të luftojë.
Kuptimi im është se Trump beson se njerëzit e majtë duan ta shkatërrojnë lëvizjen e tij Maga. Dhe që nga vdekja e Kirk, ai ka marrë një ton shumë të ndryshëm nga guvernatori i Utah-ut.
“Do t'ju tregoj diçka që do të më fusë në telashe, por nuk më intereson fare”, tha ai, kur u pyet se si mund të rregullohet kombi. “Radikalët e djathtë shpesh janë radikalë sepse nuk duan të shohin krim... Radikalët e majtë janë problemi”.
Dhe ai shkoi më tej në komentet e tij në Zyrën Ovale pas vrasjes së Kirkut: "Dhuna politike e së majtës radikale ka lënduar shumë njerëz të pafajshëm dhe ka marrë shumë jetë."
Formulimi i presidentit, se kjo nuk ishte vetëm vepër e një individi të shtrembëruar, por e së majtës radikale në përgjithësi, po ndiqet nga zyrtarë të tjerë të Shtëpisë së Bardhë.
"Me Zotin si dëshmitar, ne do të përdorim çdo burim që kemi... për të identifikuar, prishur, çmontuar dhe shkatërruar këto rrjete", tha Stephen Miller, zëvendësshefi i stafit të Trump.
"Do të ndodhë, dhe ne do ta bëjmë në emër të Çarlit."
Megjithatë, një numër studimesh mbi vrasjet dhe dhunën me motive politike në SHBA, gjatë disa dekadave, sugjerojnë se më shumë raste janë kryer nga njerëz me ideologji "të krahut të djathtë" sesa me ato "të krahut të majtë", megjithëse ka të ngjarë të nevojiten më shumë të dhëna për të nxjerrë një përfundim të prerë.
'Njerëzit thonë se historia përsëritet, nuk ka ndodhur kurrë'
Disa njerëz me të cilët kam folur tregojnë për kohët e zymta në historinë e SHBA-së si një burim ngushëllimi.
"Pak periudha në Amerikë kanë qenë politikisht më të zymta ose të dhunshme sesa vitet [në vitet 1960 dhe fillim të viteve 1970] të ndikuara nga Vietnami dhe Watergate", më tha ish-kongresmeni republikan, i shndërruar në prezantues televiziv me ndikim, Joe Scarborough.
"Por vendi eci përpara, festoi 200-vjetorin e tij dhe i tejkaloi përçarjet e dhunshme. Do ta bëjë këtë përsëri".
Ky moment tensioni duket sikur rimon me shumë periudha të tjera mosmarrëveshjesh në historinë amerikane, por nuk i përsërit ato tamam.
Gjithashtu midis optimistëve me të cilët fola ishte senatori demokrat Raphael Warnock nga Xhorxhia, një nga zyrtarët më të lartë me ngjyrë të vendit. Ai e dënoi dhunën politike si aktin më "antidemokratik", por më kujtoi edhe përparimin që ka bërë Amerika në çështje si raca.
“Historia e çdo familjeje është gjithmonë më e ndërlikuar sesa historitë që i tregojmë vetes në ribashkimin familjar. Babait tim iu desh t'ia linte vendin e tij [në autobus] një adoleshenti, ndërsa mbante veshur uniformën e ushtarit, por tani unë ulem në një vend në Senat", më tha ai.
Shpresa e tyre është inkurajuese, por unë ende nuk shoh një rrugë të qartë daljeje.
Kohët e fundit, kam menduar shumë për një bisedë që pata në fillim të këtij viti me historianin dhe regjisorin Ken Burns, ndërsa Amerika përgatitet të festojë 250-vjetorin e themelimit të saj.
“Njerëzit thonë se historia përsëritet, por kjo nuk ka ndodhur kurrë”, më tha Burns.
Në vend të kësaj, Burns preferon një citat që shumë ia kanë atribuar shkrimtarit Mark Twain: "Historia nuk përsëritet, por shpesh rimon".
Me fjalë të tjera, edhe nëse e tashmja duket si e kaluara - gjërat nuk ndodhin kurrë në të njëjtën mënyrë dy herë.
Ky moment tensioni duket sikur rimon me shumë periudha të tjera mosmarrëveshjesh në historinë amerikane, por nuk po i përsërit ato tamam.
Po, historia amerikane është plot zemërim dhe konflikt, por nuk jam i sigurt nëse sistemet shoqërore dhe politike të këtij vendi kanë qenë gjithmonë kaq të shpejta për të shpërblyer kompanitë dhe njerëzit që ngjallnin ato emocione.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara do të dobësohen, jo do të bëhen më të mëdha.
Ish-Sekretari i Mbrojtjes, Bob Gates, më tha dikur se tre kërcënimet më të mëdha për sigurinë kombëtare të Amerikës ishin një Kinë në ngritje, një Rusi në rënie dhe përçarjet e brendshme të vendit.
Kundërshtarët e Amerikës me siguri e dinë se sa shumë e dëmtojnë përçarjet e saj këtë superfuqi. Ata punojnë shumë në internet për t'i ndarë njerëzit edhe më shumë. Dhe amerikanët ua bëjnë këtë të lehtë. /Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje