FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Makthi më i keq i liderëve në kontinent është një marrëveshje mes Putinit dhe presidentit të SHBA-së, e bërë mbi kokat e tyre.
Në fund të një leksioni mbi historinë dhe lirinë, mbajtur javën e kaluar në një sallë madhështore të shekullit të 19-të në universitetit të Sorbonës në Paris, historiani amerikan Timothy Snyder kishte këtë mesazh për evropianët: nëse arrihet një marrëveshje armëpushimi në Ukrainë, "ju duhet t’i jepni gjithçka që keni Ukrainës — anëtarësim në BE, trupa, investime masive. Përndryshe, do të jetoni përgjithmonë nën hijen e luftës. Ky është momenti i Evropës, sepse SHBA nuk do të bëjë asgjë."
Emmanuel Macron nuk ka nevojë për bindje. Në Evropë, biseda për luftën e Rusisë në Ukrainë është zhvendosur brutalisht. Rikthimi i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë dhe hapja e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky ndaj një zgjidhjeje të negociuar kanë krijuar një situatë të re, më të paqëndrueshme. Mbështetja për Ukrainën “për aq kohë sa të jetë e nevojshme”, mantra e aleatëve për gati tre vjet, e humbet besueshmërinë kur partneri kryesor largohet nga kori. Gatishmëria e Trump për t’i dhënë fund luftës, ndërkohë që i mban evropianët në errësirë për mënyrën se si ai synon ta bëjë këtë, paraqet një sfidë të madhe për liderët e kontinentit.
Makthi më i keq i presidentit francez, i ndarë nga shumë prej homologëve të tij, është një marrëveshje ruso-amerikane e bërë mbi kokat e ukrainasve dhe evropianëve, një traditë diplomatike amerikane e cila, për të qenë të drejtë, i paraprin Trumpit. Macron arriti një fitore të hershme kur organizoi një takim mes Zelensky dhe Trump, atëherë president i sapozgjedhur, në margjinat e rihapjes së Katedrales së restauruar të Notre-Dame në dhjetor. Kjo bisedë me sa duket e ndihmoi Trump-in të kuptonte se zgjidhja e problemit do të kërkonte më shumë se 24 orë. Zyrtarët evropianë theksojnë gjithashtu, disi qetësueshëm, se presidenti amerikan deri tani ka shmangur skenarë tronditës si ai i Gazës për Ukrainën. Ata besojnë se Trump ende nuk e ka përcaktuar qartë qasjen e tij, pasi presidenti rus Vladimir Putin duket ende i bindur se mund ta fitojë këtë luftë.
Një vijë që dihet qartë, sidoqoftë, është shkëputja amerikane. Nuk ka nevojë të largohet nga NATO, Trump thjesht nuk dëshiron që vendi i tij të ngarkohet me një luftë në Ukrainë. Nëse Evropa dëshiron një vend në tryezën e negociatave, duhet të ketë diçka për të ofruar në mënyrë që interesat e saj të merren parasysh, jo vetëm në lidhje me kushtet e marrëveshjes, por edhe zbatimin e saj. Një marrëveshje që mund t’i duket e mirë Trumpit sepse ndalon masakrën e "njerëzve të rinj dhe të bukur" nuk do të jetë e mirë për Evropën nëse nuk e pengon Putinin të sulmojë përsëri Ukrainën. Nga këndvështrimi evropian, garancitë e forta të sigurisë për Kievin janë thelbësore për çdo marrëveshje.
Këtu gjërat bëhen të dhimbshme për vendet që për dekada e kanë deleguar sigurinë e tyre tek SHBA dhe tani e kuptojnë me vonesë se kjo garanci ka marrë fund. Një "debat shumë dinamik" po zhvillohet, sipas një zyrtari evropian, mbi llojin e garancive të sigurisë që do të nevojiteshin. Midis vendeve më të vendosura në këtë debat — që përfshin Poloninë, shtetet baltike, Suedinë dhe Finlandën — Franca po përpiqet të luajë një rol udhëheqës, megjithëse në një mënyrë të re dhe të panjohur: duke bashkuar të tjerët dhe duke mbajtur pjesët e ndryshme të enigmës së bashku, në vend që të luajë vetëm kartën e saj.
Formate të reja, jashtë BE-së nëse është e nevojshme, si përfshirja e Italisë dhe Mbretërisë së Bashkuar në “trianglin e Weimarit” të Francës, Gjermanisë dhe Polonisë, janë vënë në punë. I përulur nga reagimi negativ një vit më parë ndaj propozimit të tij të papritur për vendosjen e “këmbësorisë perëndimore” në Ukrainë, Macron i cili me shumë gjasë është i vetëdijshëm edhe për pozitën e tij të dobësuar në skenën evropiane për shkak të problemeve të tij të brendshme politike dhe ekonomike ka punë për të bërë për të rifituar besimin e partnerëve të tij.
Megjithatë, Franca ndodhet në një pozicion unik kur bëhet fjalë për përballjen me një president amerikan që mund të sillet më shumë si kundërshtar sesa si aleat. Për disa evropianë, veçanërisht ata që janë më të ekspozuar ndaj kërcënimit rus, mundësia e rënies së Ukrainës është një perspektivë e tmerrshme, pasi do të gjendeshin vetë në vijën e radhës. Tundimi për të mbajtur mbrojtjen amerikane me çdo kusht do të ishte, pra, në kundërshtim me përpjekjen për të ndërtuar një aftësi të fortë mbrojtëse evropiane. Franca nuk ndan të njëjtën ndjeshmëri, sepse ndihet e mbrojtur nga dekurajimi i saj bërthamor i pavarur.
Fjalët e Snyder në Sorbonë i ngjajnë atyre të Mark Rutte, sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, i cili paralajmëroi anëtarët e Parlamentit Evropian muajin e kaluar se nëse shtetet anëtare të BE-së nuk rrisin në mënyrë drastike shpenzimet e tyre për mbrojtjen, opsionet e vetme që do t’u mbeten do të jenë të mësojnë rusisht ose të shpërngulen në Zelandën e Re. Të kapur mes Putinit dhe Trump-it, evropianët më në fund po përballen me realitetin që janë përpjekur t’i shpëtojnë për kaq gjatë./ Përshtatur nga Financial Times
Lini një Përgjigje