FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ndërsa marrëveshjet për armët po dobësohen, Kina zgjeron në mënyrë të fshehtë infrastrukturën e saj të armëve bërthamore
Kur tre banorë nga provinca Sichuan e Kinës u shkruan autoriteteve lokale në vitin 2022 duke pyetur pse qeveria po u konfiskonte tokën dhe po i dëbonte nga shtëpitë e tyre, ata morën një përgjigje të shkurtër: bëhej fjalë për një “sekret shtetëror”.
Ky sekret, sipas një investigimi të CNN, kishte të bënte me planet e fshehta të Kinës për të zgjeruar ndjeshëm ambiciet e saj bërthamore.
Më shumë se tre vjet pas dëbimeve, pamjet satelitore tregojnë se fshati i tyre është rrafshuar dhe në vend të tij janë ndërtuar objekte të reja për të mbështetur disa nga kapacitetet më të rëndësishme të prodhimit të armëve bërthamore të Kinës.
Zgjerimi i objekteve në provincën Sichuan, i vëzhguar përmes imazheve satelitore dhe shqyrtimit të dhjetëra dokumenteve qeveritare kineze, mbështet pretendimet e fundit të administratës së presidentit amerikan Donald Trump se Pekini ka zhvilluar fushatën më të rëndësishme të modernizimit të armëve bërthamore në dekada.
Trump pritet të vizitojë Pekinin muajin e ardhshëm në një udhëtim të rëndësishëm, ku pritet të përpiqet të nisë një dialog për një marrëveshje që synon të kufizojë ambiciet bërthamore të liderit kinez Xi Jinping. Më herët këtë vit, marrëveshja e fundit për reduktimin e armëve midis Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara, e njohur si New Start, skadoi, ndërsa Trump kërkon të arrijë një marrëveshje të re dhe më të avancuar me Moskën që do të përfshijë edhe Kinën.
Megjithatë, ndryshimet e mëdha të vërejtura në zonat e Sichuan tregojnë se zhvillimi i armëve bërthamore nga ushtria kineze, e njohur si Ushtria Çlirimtare Popullore (PLA), nuk po tregon shenja ngadalësimi.
Një nga shtesat më të mëdha në zonë është një kupolë gjigante, me formë të pazakontë që i ngjan një kapsule “Tic Tac”, e ndërtuar pranë brigjeve të lumit Tongjiang brenda më pak se pesë vjetësh. Ajo duket se vazhdon të pajiset me teknologji, çka sugjeron se mund të mos jetë ende në përdorim.
Me një sipërfaqe prej 36,000 këmbë katrore sa 13 fusha tenisi, kupola e përforcuar është e rrethuar nga një strukturë betoni dhe çeliku, me monitorë rrezatimi dhe dyer kundër shpërthimeve. Rrjeti i tubacioneve që del nga objekti lidhet me një ndërtesë me një oxhak të lartë ventilimi. Këto dhe elemente të tjera, përfshirë pajisje të avancuara për qarkullimin e ajrit, janë projektuar për të mbajtur brenda materiale shumë radioaktive si uraniumi dhe plutoniumi, sipas disa ekspertëve.
Objekti, i ndërtuar brenda një baze armësh bërthamore të njohur prej kohësh nga CIA, është i rrethuar nga 3 shtresa sigurie me gardhe. Një tunel aty pranë zhduket në anën e një mali. Për të analizuar karakteristikat individuale të zonës së njohur si Site 906, CNN përpiloi më shumë se 50 imazhe nga faza të ndryshme të ndërtimit në një model 3D.
“Ky objekt është pothuajse si një test Rorschach për frikërat më të këqija të njerëzve për atë që po bën Kina,” tha Jeffrey Lewis, studiues i sigurisë globale në Middlebury College, një nga tre ekspertët që shqyrtuan gjetjet e CNN.
“Po shikoni një rikonfigurim të këtij kompleksi,” shtoi ai, duke iu referuar rrjetit të objekteve bërthamore në dhe rreth qarkut Zitong.
Lewis shtoi se “ky objekt është një pikë qendrore. Ai simbolizon të gjitha këto ndryshime. Duket se në fund do të ketë një kapacitet shumë më të madh prodhimi.”
Rrugë të rinovuara lidhin Site 906 me të paktën tre baza të tjera bërthamore të vendosura në lugina të ngushta në dhe rreth qarkut Zitong. Ndërtimi i objektit me kupolë në Site 906 u identifikua si projekti XTJ0001, sipas dokumenteve qeveritare kineze të shqyrtuara nga CNN.
Një tjetër nga këto objekte prodhimi është Site 931, i cili është zgjeruar në fshatin Baitu, duke çuar në dëbimin e banorëve. Fshati pranë, Dashan, u shkatërrua gjithashtu për t’i hapur rrugë zhvillimit të bazës.
Një pikë lidhjeje rrugë-hekurudhë që lidh rrjetin me pjesën perëndimore të vendit është modernizuar ndjeshëm që nga viti 2021, një tjetër tregues i një ringjalljeje të plotë të objekteve në Zitong.
Kur satelitët spiunë kapën për herë të parë imazhe të këtij rrjeti në vitin 1971, inteligjenca amerikane e konsideroi atë një ndryshim të madh. Dokumentet e deklasifikuara arritën në përfundimin se këto objekte do ta vendosnin Pekinin në rrugën për t’u bërë prodhuesi i tretë më i madh në botë i kokave bërthamore.
Ky parashikim u realizua rreth vitit 2020, kur rezervat e kokave bërthamore të Kinës tejkaluan ato të Francës. Sipas Pentagonit, Kina është prodhuesi më i shpejtë në botë i armëve bërthamore, megjithëse me pak më shumë se 600 koka, ajo mbetet shumë pas SHBA-së dhe Rusisë, secila me të paktën katërfishin e këtij numri.
Në shkurt, nënsekretari amerikan për kontrollin e armëve, Thomas DiNanno, akuzoi Kinën për shkelje të ndalimit të testeve bërthamore shpërthyese. Pekini e mohoi me forcë këtë akuzë. Zyrtarët amerikanë të inteligjencës vlerësuan gjithashtu se Kina kishte testuar një gjeneratë të re kokash bërthamore.
Zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes kineze, Jiang Bin, tha se këto deklarata “shtrembërojnë faktet dhe njollosin Kinën”.
“Dihet nga të gjithë se Kina ndjek një strategji bërthamore vetëmbrojtëse dhe një politikë të mos-përdorimit të parë të armëve bërthamore,” tha ai, duke shtuar se “Kina premton të mos përdorë apo të kërcënojë me përdorimin e armëve bërthamore kundër shteteve jo-bërthamore dhe zonave pa armë bërthamore”.
Megjithatë, dizajnet e pazakonta të disa objekteve, si kupola pranë lumit Zitong, i japin njëfarë mbështetjeje pretendimeve se Kina po modernizon programin e saj bërthamor. “Mund të jetë se po vendosen procese të reja në këto vende, lloje të reja prodhimi,” tha Renny Babiarz nga AllSource Analysis.
“Është e qartë se në terren po ndodhin shumë ndryshime”.
Këto zhvillime mund të kenë krijuar edhe boshllëqe informacioni për kundërshtarët perëndimorë.
“Më parë mund të bënim disa vlerësime të arsyeshme për numrin e armëve që Kina mund të prodhonte,” tha analisti Decker Eveleth.
“Fakti që modernizimi është kaq i gjerë sugjeron një transformim themelor të teknologjisë që mbështet të gjithë sistemin.”
Një tjetër tregues i modernizimit është rindërtimi masiv i instituteve kërkimore rreth 64 kilometra në jugperëndim të rrjetit Zitong, në zonën e njohur si “Qyteti i Shkencës”, që konsiderohet truri i programit bërthamor të Kinës.
Zgjerimi është aq i madh sa mbi 600 ndërtesa u shembën për t’i hapur rrugë objekteve të reja në vitin 2022, sipas pamjeve satelitore.
Ministria e Jashtme kineze deklaroi se “nuk është në dijeni të situatës” kur u pyet nga CNN, ndërsa Ministria e Mbrojtjes nuk iu përgjigj kërkesave për koment.
Ndryshimet gjithëpërfshirëse në zonën e Zitong filluan në vitin 2021, vetëm pak muaj pasi Xi Jinping udhëzoi ushtrinë të përshpejtojë ndërtimin e kapaciteteve strategjike.
Qëndrimi bërthamor i Kinës është bërë më i fortë. Sipas Pentagonit, Kina ka zhvilluar sisteme paralajmërimi të hershëm që mundësojnë zbulimin e raketave në hyrje dhe reagimin përpara goditjes.
Në rast të një pushtimi të Tajvanit, arsenali i zgjeruar mund të shërbejë si mjet parandalues ndaj ndërhyrjes së mundshme perëndimore.
Ai gjithashtu është pjesë e vizionit të Xi për një Kinë më të fuqishme diplomatikisht.
“Udhëheqja kineze duket se beson se ndërtimi dhe demonstrimi i kapaciteteve strategjike, përfshirë armët bërthamore, mund të ketë ndikim psikologjik mbi vendet perëndimore,” tha Tong Zhao nga Carnegie Endowment.
Frika për një garë armatimesh
Ekzistojnë shqetësime se rritja e pakufizuar e arsenalit kinez mund të nxisë një garë të re armatimesh, më komplekse se ajo e Luftës së Ftohtë, pasi Kina do të ishte një fuqi e tretë bërthamore kryesore.
Në një skenar të tillë, madhësia e arsenalit mund të ketë më pak rëndësi sesa kapacitetet dhe përdorimi i tij.
Disa ekspertë paralajmërojnë gjithashtu se SHBA mund të mbivlerësojë kapacitetet e Kinës, duke nxitur zgjerim të panevojshëm të arsenalit të vet.
Ndërkohë, përpjekjet për negociata mbeten të pasigurta, pasi Kina mund të mos ketë interes për marrëveshje të reja kufizuese. /Përshtatur nga CNN/
Lini një Përgjigje