FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Bisedimet në Pakistan zhvillohen në një klimë të tensionuar, mes armëpushimit të brishtë dhe përshkallëzimit të dhunës në Liban
Momenti i së vërtetës po afron, ndërsa vëmendja e Botës është përqëndruar në Pakistan, atje ku do të mbahen bisedimet e armëpushimit SHBA -Iran. Takimi do të zhvillohet në hotelin Serena në Islamabad, ku delegacioni amerikan udhëhiqet nga zëvendëspresidenti JD Vance, ndërsa pala iraniane nga kryetari i parlamentit, Mohammad Bagher Ghalibaf. Ky takim konsiderohet si një zhvillim i pazakontë në një krizë që ka hyrë në muajin e dytë.
Ndërsa komuniteti ndërkombëtar po vëzhgon me padurim, kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif i përshkruan bisedimet si një moment "fitore ose humbjeje". Banka Botërore paralajmëron se një kthim në luftë të plotë mund të ngadalësojë ndjeshëm rritjen ekonomike globale dhe të nxisë inflacionin, i cili tashmë u rrit në 3.3% në mars për shkak të krizës energjetike.
Çështja qendrore në negociata mbetet hapja e plotë e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës vetëm dy anije arritën të kalonin të premten. Sipas zyrtarëve amerikanë, Irani nuk është në gjendje të rivendosë lundrimin sepse vetë nuk mund të zbulojë të gjitha minat që vendosi pa kujdes muajin e kaluar. "Kufizimet teknike" të përmendura nga ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi lidhen me mungesën e aftësive të shpejta për pastrimin e minave, gjë që e ndërlikon kërkesën e Trump për "hapjen e menjëhershme dhe të sigurt" të kalimit.
Kina, ekonomia e së cilës varet shumë nga energjia e Gjirit, i ka bërë presion Teheranit që të qëndrojë në tryezën e negociatave. Në të njëjtën kohë, Trump është shfaqur i sigurt në fuqinë e SHBA-së, duke thënë se nuk ka nevojë për një plan rezervë pasi fuqia ushtarake e Iranit është zvogëluar ndjeshëm. Megjithatë, rrëzimi i fundit i një avioni luftarak amerikan nga forcat iraniane është një kujtesë se Teherani ruan aftësinë për t'u hakmarrë. Suksesi i Vance do të varet nëse ai mund të sigurojë një zgjatje të armëpushimit përtej afatit fillestar dy-javor.
Përpara bisedimeve të planifikuara midis delegacioneve amerikane dhe iraniane në Pakistan, në dritën e të cilave asnjëra palë nuk e fsheh mosbesimin e saj, Sekretari i Përgjithshëm i OKB, Antonio Guterres, u bëri thirrje të dy vendeve, armiq të betuar, të shfrytëzojnë rastin për të arritur një marrëveshje që do t'i jepte fund përgjithmonë luftës në Lindjen e Mesme.
Guterres beson se palët duhet të përfitojnë nga këto negociata, të tregojnë "besim të mirë" dhe të ecin drejt një "marrëveshjeje të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse" që do të lejojë "uljen e tensioneve" dhe "parandalimin e një kthimi në armiqësi", tha zëdhënësi i tij Stephane Dujarric gjatë një informimi për korrespondentët e akredituar në selinë e Kombeve të Bashkuara në Nju Jork.
Pas gjashtë javësh lufte, Shtetet e Bashkuara dhe Irani po planifikojnë takimin më të lartë politik ndërmjet tyre që nga themelimi i Republikës Islamike në vitin 1979.
I vetmi precedent për kontakte në këtë nivel daton në mandatin e dytë të presidentit Barack Obama, kur sekretari i Shtetit John Kerry zhvillonte takime të rregullta me ministrin e Jashtëm iranian Javad Zarif. Ato negociata zgjatën më shumë se një vit dhe u mbështetën nga punë intensive teknike në Zvicër dhe Vjenë për arritjen e marrëveshjes bërthamore.
Ndryshe nga ajo periudhë, përgatitjet për bisedimet aktuale duken të kufizuara dhe pa një proces të gjatë paraprak diplomatik. Axhenda mbetet e paqartë, ndërsa armëpushimi dyjavor i shpallur nga presidenti Donald Trump ka rezultuar i paqëndrueshëm. Kushti i SHBA për rihapjen “të plotë, të menjëhershme dhe të sigurt” të Ngushticës së Hormuzit ende nuk është përmbushur.
Irani kërkon që armëpushimi të përfshijë edhe Libanin, ku mbështet Hezbollahun, ndërsa pala amerikane e kundërshton këtë interpretim.
Zëvendëspresidenti JD Vance, i cili gjatë muajit të fundit qëndroi kryesisht jashtë vëmendjes publike ndërsa SHBA zhvillonte luftën me Iranin, tani ka marrë një rol qendror në përpjekjet për paqe. Ai do të drejtojë negociatat me synimin për të konsoliduar armëpushimin e brishtë dhe për të arritur një marrëveshje afatgjatë.
Misioni konsiderohet i vështirë dhe pa garanci suksesi. Të dyja palët mbeten larg në qëndrime dhe vazhdojnë shkëmbimin e deklaratave të ashpra, duke treguar se tensionet nuk janë zbutur ndjeshëm pas shpalljes së armëpushimit. Megjithatë, sipas burimeve të njohura me çështjen, Vance ka punuar prej javësh në prapaskenë për të krijuar kushtet për një marrëveshje të qëndrueshme.
Ai do të udhëheqë delegacionin amerikan së bashku me të dërguarit diplomatikë Steve Witkoff dhe Jared Kushner, në takimin e parë ballë për ballë mes dy vendeve që nga fillimi i luftës.
Ndërkohë, zhvillimet ndërkombëtare shtojnë kompleksitetin e situatës. Sipas vlerësimeve të inteligjencës amerikane, Kina po përgatitet të furnizojë Iranin me sisteme të reja të mbrojtjes ajrore në javët në vijim. Burimet bëjnë të ditur se bëhet fjalë për sisteme portative kundërajrore (MANPADS), të cilat përbëjnë kërcënim për avionët ushtarakë që fluturojnë në lartësi të ulët.
Po ashtu, ekzistojnë indicie se dërgesat mund të kalojnë përmes vendeve të treta për të fshehur origjinën e tyre. Kina i ka mohuar këto pretendime, duke deklaruar se nuk ka furnizuar me armë asnjë palë në konflikt dhe duke i cilësuar akuzat si të pabazuara.
Delegacioni iranian në Islamabad përbëhet nga 71 persona, përfshirë negociatorë, ekspertë teknikë, përfaqësues të medias dhe staf sigurie. Sipas mediave shtetërore iraniane, përfshirja e një numri të madh specialistësh pasqyron ndjeshmërinë dhe kompleksitetin e negociatave.
Propozimi amerikan me 15 pika, i cili nuk është bërë publik plotësisht, përfshin kërkesa që Irani të heqë dorë nga armët bërthamore, të dorëzojë uraniumin e pasuruar, të pranojë kufizime në kapacitetet mbrojtëse dhe të lejojë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Në terren, situata mbetet e rëndë, veçanërisht në Liban. Ditët e para të armëpushimit janë shoqëruar me një rritje të ndjeshme të viktimave nga sulmet izraelite. Autoritetet libaneze raportojnë qindra të vrarë, përfshirë të paktën 357 persona në një ditë të vetme, si dhe mbi 1,200 të plagosur.
Presidenti i Libanit, Joseph Aoun, konfirmoi se 13 anëtarë të forcave të sigurisë u vranë në qytetin Nabatieh, në atë që autoritetet lokale e përshkruajnë si sulmin më të madh izraelit që nga fillimi i luftës. Organizatat ndërkombëtare paralajmërojnë se sistemi shëndetësor është nën presion të madh, ndërsa rezervat mjekësore mund të shterojnë brenda pak ditësh.
Ushtria izraelite ka pranuar se ka goditur zona me popullsi civile, por deklaron se ka shënjestruar objektiva të Hezbollahut dhe ka vrarë të paktën 180 luftëtarë, duke pretenduar se ka marrë masa për të kufizuar dëmet ndaj civilëve.
Sulmet kanë vazhduar edhe pas thirrjeve të presidentit amerikan Trump për ulje të intensitetit të operacioneve.
Në këtë kontekst, diplomatë izraelitë dhe libanezë pritet të takohen në Uashington për të diskutuar mundësinë e një armëpushimi dhe nisjen e negociatave të reja nën ndërmjetësimin amerikan. Megjithatë, palët mbeten të ndara, pasi Izraeli refuzon të negociojë me Hezbollahun, ndërsa Libani kërkon armëpushim si parakusht për çdo dialog.
Këto zhvillime tregojnë se, megjithë përpjekjet diplomatike, situata në rajon mbetet e paqëndrueshme dhe rezultati i negociatave mes SHBA dhe Iranit mbetet i pasigurt. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje