FLASH
Shkruar nga Oliver Kuhn
Donald Trump deklaron se Irani është “i mposhtur dhe plotësisht i shkatërruar”, sa qëndron kjo dhe çfarë ndodh me objektivat e tjera
Presidenti amerikan Donald Trump deklaron se Irani është “i mposhtur dhe plotësisht i shkatërruar”. Por a është kjo e vërtetë dhe në çfarë gjendjeje janë objektivat e tjera të luftës amerikane?
Presidenti amerikan dhe qeveria e tij kanë paraqitur disa arsye që nga sulmi ndaj Iranit pesë javë më parë për të shpjeguar vendimin për këtë veprim. Në një mesazh video në fillim të luftës, Trump tha se synimi ishte eliminimi i një “kërcënimi akut” nga Irani. Kryesisht ai i referohej programit bërthamor iranian.
Megjithatë, me kalimin e kohës u shfaqën edhe objektiva të tjera. Në fjalimin e tij të fundit drejtuar popullit amerikan, Trump tha se operacioni është pranë përfundimit dhe se Uashingtoni e ka “mposhtur dhe shkatërruar plotësisht” Iranin. Por sa larg janë Shtetet e Bashkuara nga arritja e këtyre objektivave?
Programi bërthamor
Çështja që dominon gjithçka është programi bërthamor iranian. Në fjalimin e tij, Trump tha se që nga shpallja e kandidaturës së tij në vitin 2015, ai ishte betuar se Irani nuk do të ketë kurrë armë bërthamore. Në fakt, programi bërthamor iranian duket se është goditur rëndë nga bombardimet masive të javëve të fundit. Trump deklaroi se objektet bërthamore janë sulmuar vazhdimisht dhe se do të duhen muaj derisa “të mund t’i afrohesh qoftë edhe pluhurit radioaktiv”.
Megjithatë, sidomos pas luftës 12-ditore dhe operacionit “Midnight Hammer” vitin e kaluar, Trump kishte deklaruar gjithashtu se programi bërthamor iranian ishte shkatërruar plotësisht. Edhe atëherë, SHBA dhe Izraeli kishin bombarduar objektet bërthamore iraniane.
Deklaratat e Trump lidhen me çështjen teknike se sa është dobësuar programi bërthamor. Por politikisht lind një pyetje tjetër: sa agresivisht do të veprojë Irani në të ardhmen në këtë drejtim? Për dekada, Irani ka deklaruar se nuk synon armë bërthamore dhe se programi ka qëllime civile. Kjo përmbajtje – të paktën në deklarata publike – mund të marrë fund nëse regjimi arrin në përfundimin se vetëm armët bërthamore mund ta mbrojnë nga sulme të tjera.
Raketat iraniane
Një tjetër objektiv i sulmit ishte arsenali raketor iranian. Këtë e theksoi edhe sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth në një konferencë për shtyp. Raketat iraniane nuk mund të arrijnë Shtetet e Bashkuara, por mund të godasin partnerë në Evropë. Sipas tij, SHBA veproi për të mbrojtur aleatët dhe partnerët në rajon.
Irani nuk është më në gjendje të kryejë sulme masive me raketa, deklaroi Hegseth. Edhe Trump e përforcoi këtë duke thënë se aftësia e Iranit për të lëshuar raketa dhe dronë është “ndjeshëm e kufizuar”.
Kjo duket pjesërisht e saktë. Rënia e frekuencës së sulmeve iraniane sugjeron se forcat ajrore amerikane dhe izraelite kanë shkatërruar shpejt bazat e njohura të lëshimit. Megjithatë, Irani tregoi së fundmi se ende është në gjendje të godasë. Izraeli raportoi tre valë sulmesh me raketa që synonin qendrën e vendit. Mediat raportuan për nëntë goditje dhe përdorim të municioneve thërrmuese.
Nga ana tjetër, SHBA dhe Izraeli kanë goditur edhe industrinë e armëve. Kjo mund të krijojë probleme për furnizimin e Iranit me raketa dhe dronë. Raportet e javës së kaluar tregojnë se Rusia po furnizon Iranin me dronë.
Marina iraniane
Një tjetër objektiv ishte shkatërrimi i marinës iraniane. Kjo është arritur në masë të madhe. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm amerikan, Dan Caine, deklaroi se SHBA ka fundosur 150 anije të marinës iraniane, përfshirë të gjitha fregatat. Megjithatë, Irani duket se ende ka mjete më të vogla detare që përbëjnë rrezik për transportin detar. Kjo është një arsye pse Teherani mund të bllokojë Ngushticën e Hormuzit.
Mbështetja për partnerët dhe grupet e armatosura
Një objektiv tjetër ishte ndalimi i mbështetjes iraniane për partnerët rajonalë dhe grupet e armatosura në botë. Ky objektiv duket se është arritur në masë të madhe. Irani do të duhet të përqendrohet në rindërtimin e vendit. Hizbullahu në Liban, ndaj të cilit Izraeli po vepron ashpër, pritet të mbetet përkohësisht i izoluar. Hamasi në Gaza dhe Huthit në Jemen kanë kufizuar aktivitetin e tyre dhe janë përqendruar në veprime simbolike.
Një regjim i ri
Në fund, SHBA synonte edhe ndryshimin e regjimit në Iran, siç deklaroi sekretari i Shtetit Marco Rubio në fillim të marsit. Megjithatë, kjo nuk është realizuar. Edhe pse udhëheqësi suprem Ajatollah Khamenei u vra në ditën e parë të luftës dhe figura të tjera të rëndësishme u eliminuan, u emërua shpejt një pasardhës. Figura kyçe si presidenti Massud Peseschkian dhe kryetari i parlamentit Mohammad Bagher Ghalibaf mbeten në detyrë. Edhe Garda Revolucionare vazhdon të ekzistojë.
Trump u bëri disa herë thirrje qytetarëve iranianë të marrin pushtetin, por kjo nuk ndodhi. Pas shtypjes së protestave në janar, ku raportohet se u vranë mbi 30.000 persona, nuk ka shenja për një përmbysje të afërt të regjimit.
Në planin teknik dhe ushtarak, Shtetet e Bashkuara kanë arritur një pjesë të madhe të objektivave. Trump deklaroi se Irani është “bombarduar deri në epokën e gurit”. Megjithatë, në planin politik nuk ka pasur ndryshime thelbësore. Përkundrazi, ekziston frika se elementë më radikalë mund të forcohen dhe të përshpejtojnë përpjekjet për armë bërthamore. Trump shtoi se SHBA do të monitorojë nga afër zhvillimet dhe do të ndërhyjë sërish nëse vëren “lëvizjen më të vogël”. /Përshtatur nga FAZ/
Lini një Përgjigje