FLASH
Shkruar nga Owen Matthews 
70 përqind e ukrainasve besojnë gjithashtu se udhëheqësit e tyre po e përdorin luftën për t'u pasuruar...
Donald Trump këtë javë forcoi mbrojtjen ajrore të Ukrainës me bateri të reja Patriot, kërcënoi Vladimir Putinin me sanksione nëse nuk pranon një armëpushim dhe madje thuhet se dha miratim të heshtur për më shumë sulme ukrainase ndaj Moskës. Mbështetja e sapogjetur e Trump për Ukrainën është një shpëtim i mirëpritur. Pyetja është nëse ndihma e tij do të jetë e mjaftueshme për të ndaluar sulmet e pamëshirshme të Rusisë përpara se Ukraina të përfshihet në një krizë kritike ushtarake, politike dhe sociale që kërcënon ta shkatërrojë atë nga brenda.
Putini zgjodhi luftën në vend të paqes këtë pranverë, sepse spiunët dhe gjeneralët e tij i thanë se Ukraina është në prag të kolapsit. Çuditërisht, ata mund të kenë të drejtë. Ukrainës po i mbarojnë ushtarët luftëtarë, ushtarët e saj në vijën e parë janë të rraskapitur dhe mbështetja ushtarake amerikane është ngushtuar për t'u përqendruar në mbrojtjen ajrore. Qeveria e Kievit është e torturuar nga skandalet dhe spastrimet e korrupsionit, besimi i publikut në të ardhmen e tyre dhe tek udhëheqësit e tyre po bie dhe presioni për të bërë paqe me pothuajse çdo çmim po rritet.
Në shumë mënyra, gjëja më e jashtëzakonshme në lidhje me konfliktin është se Ukraina ende vazhdon të luftojë pavarësisht ndëshkimit të pamëshirshëm dhe titanik që Rusia u ka dhënë ushtarëve, civilëve dhe infrastrukturës së saj.
“Nëse lufta vazhdon së shpejti, nuk do të ketë më Ukrainë për të cilën të luftojmë. Ata tani besojnë se ish-shefi i tyre po po e zgjat luftën për të mbajtur pushtetin”, më thotë një ish-zyrtar i lartë në administratën e Zelensky-t.
Edhe mbështetëset dikur të vendosura të Zelensky-t, si Mariia Berlinska, drejtuese e Qendrës së Mbështetjes së Zbulimit Ajror, një lëvizje e shquar vullnetare ukrainase, shprehin dëshpërim.
“Ne jemi varur mbi humnerë. Ukraina është një gur shahu i shpenzueshëm në një lojë amerikane… Trump, Putin, Xi do të na shpenzojnë si kusur të vogël nëse kanë nevojë”, tha Berlinska së fundmi.
Morali ukrainas, i cili ishte jashtëzakonisht i lartë për pjesën më të madhe të luftës, po bie. Në tetor 2022, edhe pas gjashtë muajsh dhune dhe gjakderdhjeje, 88 përqind e ukrainasve besonin se do të ishin një "vend në lulëzim brenda BE-së" brenda një dekade. Tani 47 përqind mendojnë se Ukraina do të jetë një vend i shpopulluar me një ekonomi të rrënuar. Një sondazh i veçantë zbuloi se 70 përqind e ukrainasve besojnë gjithashtu se udhëheqësit e tyre po e përdorin luftën për t'u pasuruar.
Asgjë nuk është më gërryese për moralin e kohës së luftës sesa ideja se udhëheqësit e një kombi po vjedhin ndërsa populli i tij lufton dhe vdes.
“Korrupsioni vret dhe humbet luftëra”, thotë Kyrylo Shevchenko, një ish-kreu i Bankës Qendrore të Ukrainës, i cili është në mërgim në Austri pasi u akuzua për korrupsion në vitin 2023. Në javët e fundit, Ukraina është përfshirë në skandale korrupsioni. Dy zëvendëskryeministra, ministri për unitetin kombëtar Oleksiy Chernyshov dhe ministri për rindërtimin Oleksandr Kubrakov, janë hetuar për përvetësim dhe tradhti.
Zelensky gjithashtu është përpjekur vazhdimisht të shkarkojë Gjeneral Major Kyrylo Budanov, kreun e inteligjencës ushtarake të Ukrainës, gjoja për shkak të popullaritetit të tij në rritje. Vetëm presioni nga ambasada amerikane në Kiev pengoi shkarkimin e njërit prej gjeneralëve më të njohur të Ukrainës, më thotë një diplomat i lartë evropian në detyrë me njohuri për rastin.
Vala e fundit e arrestimeve dhe kontrolleve kundër besnikëve të Zelensky-t sugjeron për konflikte serioze politike në zemër të qeverisë së Kievit dhe gjithashtu një gatishmëri të pamatur për të rrëzuar kritikët e shquar si brenda ashtu edhe jashtë shtetit, pavarësisht se si duket kjo në botën e jashtme. Ndoshta më tronditësi nga të gjitha arrestimet e fundit është ai i Vitaliy Shabunin, një nga aktivistët më të shquar anti-korrupsion të Ukrainës, i cili është akuzuar për shmangie të shërbimit ushtarak dhe mashtrim. Shabunin, kryetari i bordit ekzekutiv të Qendrës së Veprimit Kundër Korrupsionit dhe një mbikëqyrës kryesor i korrupsionit ushtarak, sulmoi qeverinë menjëherë pas këtij arrestimi.
“Duke përfituar nga lufta, Volodymyr Zelensky po bën hapat e parë, por të sigurt, drejt autoritarizmit të korruptuar”, shkroi Shabunin në Telegram. Ai ka qenë kritik i një ligji të propozuar për prokurimin në mbrojtje që do t’i lejonte Ministrisë së Mbrojtjes të përjashtonte kompanitë e zgjedhura që zbatojnë kontrata qeveritare nga përgjegjësia penale.
Në të njëjtën kohë, administrata ka bllokuar emërimin e një kreu të ri të pavarur të Byrosë së Sigurisë Ekonomike, një agjenci e fuqishme e zbatimit të ligjit me një histori të pakëndshme në ndjekjen penale të kundërshtarëve politikë të Zelensky-t.
“Ukraina ka dy armiq, dy Vladimira: Zelensky dhe Putin. utini po e shkatërron Ukrainën nga jashtë, por Zelensky po e shkatërron atë nga brenda duke shkatërruar vullnetin e saj për të luftuar dhe moralin e saj. Të drejtat e njeriut po shkelen, ka presion kundër kundërshtarëve politikë, njerëz të pasur dhe me ndikim që mund të mbështesin opozitën po shpronësohen dhe media opozitare po hesht. Dhe ironia është se ky Putinizim i Ukrainës po financohet nga Perëndimi”, thotë një ish-ministër ukrainas i kabinetit, dikur një mbështetës i fortë i Zelensky-t.
Sipas kushteve të një gjendjeje të jashtëzakonshme në kohë lufte, më shumë se 5,000 ukrainas janë vënë nën sanksione dhe pronat e tyre janë ngrirë. Masa, e shpikur fillimisht për të parandaluar politikanët, grupet mediatike dhe oligarkët e lidhur me Rusinë të ndikojnë në politikën ukrainase, tani përdoret gjerësisht për të heshtur kundërshtarët e regjimit, thonë kritikët, si dhe për të kontrolluar median.
"Sanksionet kanë çuar në mbylljen e tre kanaleve në YouTube që u përkisnin kritikëve të Zelensky-t muajin e kaluar. Censura shpesh mbron udhëheqësit autoritarë dhe pushteti i pakontrolluar lind diktaturën", thotë Shevchenko.
Mandati i Zelensky-t skadoi zyrtarisht në maj të vitit të kaluar. Ndërsa shumë argumentojnë se është e pamundur të mbahen zgjedhje në kohë lufte, ekziston zhgënjim që Zelensky ka dëbuar kundërshtarë të mundshëm kryesorë dhe ka burgosur e sanksionuar të tjerë.
"Në maj të vitit 1940, Churchill ftoi udhëheqësin e opozitës, Attlee, të ishte zëvendësi i tij dhe bashkoi të gjithë parlamentin në një qeveri. Zelensky ka bërë të kundërtën, ai po e mban pushtetin me të gjitha mjetet e mundshme", vëren deputeti i opozitës Oleksiy Goncharenko.
Goncharenko shkaktoi polemika duke krahasuar Zelensky-n me Kim Jong-un dhe Ukrainën me Korenë e Veriut. Ndërkohë, pakënaqësia, rezistenca dhe zemërimi po rriten ndaj masave agresive të ndërmarra nga autoritetet për të detyruar burrat në moshë ushtarake të hyjnë në ushtri një proces i njohur si 'biznesifikim'. Ndryshe nga ushtria ruse, e cila përbëhet nga ushtarë me kontratë, Ukraina ka vendosur mobilizim të plotë të burrave mbi 26 vjeç që nuk janë të angazhuar në punë civile jetësore.
Mediat sociale të Ukrainës janë të mbushura me video të përditshme të burrave që futen në furgonë nga oficerët e rekrutimit, ndonjëherë edhe nën kërcënimin e armëve. Megjithatë, shumë prej atyre që rekrutohen me forcë duket se nuk kanë shumë dëshirë për të luftuar. Në gjashtë muajt e parë të këtij viti, Zyra e Prokurorit të Ukrainës raportoi se kishte hapur 107,672 çështje të reja penale për dezertim. Që nga viti 2022 janë ngritur rreth 230,804 çështje të tilla penale, duke sugjeruar se më shumë ushtarë kanë dezertuar nga ushtria ukrainase sesa ka burra luftëtarë në ushtritë e sotme britanike, franceze dhe gjermane të kombinuara.
Ata që mbeten në front janë të rraskapitur. Ushtarët ukrainas të mobilizuar shërbejnë deri në fund të armiqësive, që do të thotë se disa prej tyre kanë luftuar vazhdimisht për tre vjet e gjysmë. Një projektligj që lironte personelin ushtarak nga shërbimi pas 36 muajsh u rrëzua nga qeveria vitin e kaluar nga frika se personeli në pension nuk mund të zëvendësohej. Asnjë burrë i moshës 18 deri në 60 vjeç nuk është lejuar të largohet nga vendi që nga shkurti i vitit 2022 pa leje të posaçme.
Që nga pushtimi rus, më shumë se 6.8 milionë ukrainas kanë ikur nga vendi, me tetë milionë të tjerë të zhvendosur brenda vendit. Kjo është e barabartë me 40 përqind të popullsisë së saj në moshë pune. Inflacioni i pakontrolluar po varfëron pjesë gjithnjë e më të mëdha të vendit. Sot 8.8 milionë njerëz në Ukrainë jetojnë nën kufirin e varfërisë, nga gjashtë milionë para luftës.
Javën e kaluar, qeveritë dhe bizneset u mblodhën në Romë për Konferencën e tretë vjetore të Rimëkëmbjes së Ukrainës. Pika qendrore e konferencës ishte menduar të ishte zbulimi i një fondi multimiliardë dollarësh për rimëkëmbjen e Ukrainës, mbi të cilin gjigandi amerikan i investimeve BlackRock ka punuar që nga viti 2022. Por në fillim të këtij viti, BlackRock njoftoi se po e mbyllte fondin "për shkak të mungesës së interesit".
Friedrich Merz i Gjermanisë, Giorgia Meloni i Italisë dhe Donald Tusk i Polonisë ishin atje për të bërë premtimet e zakonshme të mbështetjes. Megjithatë, për sa i përket ndihmës konkrete, BE-ja arriti të siguronte vetëm 2.3 miliardë euro, vetëm një pikë uji në krahasim me vlerësimin e Bankës Botërore prej 524 miliardë dollarësh për të rivendosur infrastrukturën e Ukrainës.
“E gjithë elita politike e kupton se Ukrainës i duhet një sistem i ri qeverisjeje për të stabilizuar situatën. Njerëzit duan të ndalojnë së jetuari në frikë. Por, në vend që të pyesin se si të ndihmojnë në një tranzicion të pushtetit në Ukrainë, BE-ja po i mbyll sytë”, thotë ish-ministri i kabinetit të Zelensky-t.
Shumë nga aleatët e Zelensky-t, përfshirë disa nga ministrat më të lartë të vendit, kanë frikë se mund të ndiqen penalisht ose të dëbohen nëse largohen nga pushteti. Ekipi i Zelensky-t ka “bërë shumë armiq” në klasën politike të Ukrainës, shpjegon një diplomat i lartë evropian që mori pjesë në konferencën e Romës.
“Ata kanë frikë se e ardhmja e tyre është mërgimi ose burgu, gjë që, nga ana tjetër, vetëm sa rrit tundimin për të mbushur xhepat e tyre aq sa munden”, shprehet ai.
Paketa e sapo shpallur Patriot e Trump është një lajm i mirëpritur. Po kështu janë edhe premtimet e vazhdueshme të Evropës për mbështetje të palëkundur. Por asnjë nga aleatët e Ukrainës nuk mund të ndihmojë vërtet me mungesën kronike të fuqisë punëtore të vendit ose me krizën në thellim të legjitimitetit me të cilën përballet Zelensky.
Më shqetësuese nga të gjitha është se asnjë i jashtëm nuk mund ta përmbysë spiralen e arrestimeve të ish-besnikëve të regjimit, goditjen ndaj anëtarëve të opozitës dhe mbylljen e mediave që po bëjnë kaq shumë për të gërryer besimin e ukrainasve në përpjekjet e luftës dhe në udhëheqjen e Zelensky-t./Përshtati “Pamfleti” nga “The Spectator”
Lini një Përgjigje