FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Të lënë jashtë nga negociatat e paqes, vendet evropiane po punojnë për të pohuar lidershipin e tyre dhe për të mbështetur Ukrainën me një plan ambicioz financimi. Por a mund të bien dakord ato?
Për muaj të tërë, vendet evropiane kanë luftuar për të rënë dakord mbi një propozim të guximshëm për të financuar Ukrainën dhe përpjekjet e saj të luftës.
Tani, ndërsa Shtetet e Bashkuara po nxitojnë përpara për t'i dhënë fund luftës së nisur nga Rusia gati 4 vjet më parë, udhëheqësit evropianë po punojnë nën ethe për të finalizuar atë plan financimi. Ata shpresojnë se kjo do të ndihmojë në sigurimin që ata të kenë një vend në tryezë, ndërsa negociatat intensifikohen dhe Ukraina të jetë në një pozicion sa më të fortë të jetë e mundur për të arritur një marrëveshje.
Është gjithashtu shansi i Bashkimit Evropian, kanë thënë diplomatë dhe analistë, për të hedhur poshtë me forcë përshkrimin e Presidentit Trump ndaj bllokut me 27 vende, që e etiketoi si të dobët dhe të pavendosur.
Të enjten, kjo vendosmëri do të vihet në provë kur udhëheqësit evropianë të takohen për të vendosur nëse mund të bien dakord për një plan për të përdorur asetet e vetë Rusisë, të ngrira në Evropë, për të mbështetur një kredi që do të ndihmonte Ukrainën të financonte luftën dhe qeverinë e saj për dy vitet e ardhshme.
Por, vetëm pak ditë kanë mbetur, por pengesat për një marrëveshje mbeten, pasi Belgjika në veçanti shpreh dyshime të vazhdueshme. Duke pasur parasysh këtë, ajo që duhej të ishte një shfaqje force, mund të shndërrohet në një shfaqje përçarjeje dhe dobësie në një moment të rëndësishëm diplomatik.
“A është Evropa e gatshme të bëjë atë që duhet? Është një moment shumë i rëndësishëm për Evropën që të ngrihet dhe të llogaritet”, tha Jacob Funk Kirkegaard, një bashkëpunëtor i lartë në Bruegel, një organizatë kërkimore ekonomike në Bruksel.
Rëndësia e takimit të së enjtes nuk mund të ishte më e qartë. Ai do të vijë gjatë një fluksi diplomatik që filloi të dielën kur Presidenti Volodymyr Zelensky i Ukrainës u takua me negociatorët e Presidentit Trump në Berlin. Qëllimi i atij takimi dhe negociatave pasuese ishte të dilte me një propozim paqeje që mbyll hendekun midis planit të fundit të zotit Trump dhe një kundërpropozimi nga Ukraina që do të rimerrte disa nga ato që Kievi dhe aleatët e tij evropianë i konsideronin dhurata për Presidentin Vladimir V. Putin të Rusisë.
Pas muajsh përpjekjesh për të fituar një zë në negociata, udhëheqësit evropianë duket se gjetën një pikëmbështetje në takimet e kësaj jave, negociatat më të gjera për t'i dhënë fund luftimeve që kur Rusia pushtoi Ukrainën. Zyrtarë të lartë nga disa prej aleatëve të ngushtë evropianë të Ukrainës, përfshirë Finlandën, Francën dhe Gjermaninë, si dhe nga udhëheqja e Bashkimit Evropian, kaluan orë të tëra të dielën dhe të hënën duke diskutuar planet për t'i dhënë fund luftës, për të rindërtuar ekonominë dhe për t'u siguruar kundër një pushtimi tjetër.
Gjetja e financimit për Ukrainën mund të jetë thelbësore jo vetëm për mbështetjen e Kievit, por edhe për sigurimin e ndikimit të vazhdueshëm të Evropës në një luftë diplomatike që udhëheqësit e kontinentit e shohin si qendrore për sigurinë e tyre të ardhshme. Kjo do të shërbente, thonë analistët, si një lloj pike kthese për të forcuar rëndësinë gjeopolitike të Evropës në një epokë të tensionuar të një Rusie agresive dhe një SHBA-je transaksionale.
“Kjo është një mënyrë për të riafirmuar rëndësinë e tyre”, tha Brad W. Setser, një bashkëpunëtor i lartë në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë.
“Ideja se e ardhmja e Evropës po vendoset nga Rusia dhe Shtetet e Bashkuara, e dini, është e paturpshme”.
Në përfundim të takimeve të ngjeshura të së hënës, Ursula von der Leyen, presidente e krahut ekzekutiv të Bashkimit Evropian, e theksoi planin e financimit si një përparësi në rrugën drejt paqes.
“Nevojat e Ukrainës janë të jashtëzakonshme dhe urgjente”, tha ajo në një deklaratë , duke i quajtur diskutimet e së enjtes një moment “vendimtar”.
Nëse Evropa mund të bjerë dakord me të, kredia në fjalë do të përdorte rreth 210 miliardë euro, rreth 245 miliardë dollarë, në asete të qeverisë ruse, të ngrira në Evropë, për të mbështetur 90 miliardë euro në kredi me interes zero për Ukrainën gjatë dy viteve të ardhshme.
Kjo do të plotësonte dy të tretat e nevojave të vlerësuara të financimit të Kievit, me potencialin për më shumë para më vonë. Ukraina do të duhej ta shlyente kredinë vetëm nëse Rusia do të paguante dëmshpërblimet për luftën.
Por, ndërsa plani i kredisë ka shumë anë pozitive, duke i ofruar Kievit burimet për të vazhduar luftën dhe duke i lejuar evropianët të mbështesin Ukrainën pa iu drejtuar buxheteve të tyre të mbingarkuara, ideja vjen gjithashtu me rreziqe të mëdha.
Si qeveria e Belgjikës, ku mbahen shumica e aseteve, ashtu edhe disa ekspertë financiarë të jashtëm kanë paralajmëruar se plani mund të trembë investitorët e huaj, duke i bërë ata nervozë për ruajtjen e kursimeve të tyre në Evropë.
Ngurrimi i vazhdueshëm u shfaq javën e kaluar: edhe pse shtetet anëtare ranë dakord të premten të ngrinin për një kohë të pacaktuar asetet e Rusisë të mbajtura në bllok, një hap i parë drejt dhënies së një kredie për Ukrainën duke përdorur këto fonde, Belgjika, Bullgaria, Italia dhe Malta e bënë këtë me ngurrim.
Të katër vendet lëshuan një deklaratë duke i kërkuar bllokut të vazhdojë të eksplorojë opsione alternative që paraqesin më pak rreziqe.
Të hënën në mëngjes, Kaja Kallas, diplomatja më e lartë e Bashkimit Evropian, u tha gazetarëve jashtë një takimi të ministrave të jashtëm të BE-së në Bruksel: “Nuk jemi ende atje dhe është gjithnjë e më e vështirë.”
Nëse plani dështon, Evropa do të mbetet duke u përpjekur të gjejë shpejt një mundësi rezervë. Ndërsa ekziston një alternativë që do të përdorte buxhetin e Bashkimit Evropian për të mbështetur një kredi, kjo do të kërkonte mbështetje unanime, të cilën nuk e ka.
Kestutis Budrys, ministri i Jashtëm lituanez, të hënën e quajti planin e kredisë "jo më të madhin dhe më të mirin, por opsionin e vetëm".
Ndërsa negociatat përshpejtohen, Rusia po bën lëvizjet e veta për të prishur propozimin. Banka Qendrore Ruse tha të premten se kishte ngritur një padi në Moskë kundër depozitarit belg që mban rreth 185 miliardë euro nga asete shtetërore ruse të bllokuara.
Duke pasur parasysh kërcënimin e vazhdimit të veprimeve ligjore, Belgjika po u kërkon vendeve të tjera evropiane të ndajnë rrezikun. Ajo ka këmbëngulur që në plan të përdoren edhe fonde nga vende të tjera: Shuma më të vogla mbahen në Britani dhe Francë, ndër të tjera.
“Nëse shkoni së bashku, atëherë jeni nën një ombrellë të madhe dhe nuk jeni i vetmi që është i ekspozuar ndaj të gjitha rreziqeve”, tha Kryeministri i Belgjikës, Bart De Wever, për Sky News pasi u takua me Keir Starmer, kryeministrin e Britanisë, në Londër të premten.
Ai takim në Londër duket se nuk solli ndonjë përparim. Në një deklaratë, zyra e z. Starmer tha vetëm se të dy udhëheqësit kishin “rënë dakord të vazhdonin të punonin ngushtë së bashku” për këtë çështje.
Pozicioni i administratës Trump ndikon gjithashtu në negociata. Uashingtoni herë pas here ka sinjalizuar interes në përdorimin e aseteve të ngrira si pjesë e një marrëveshjeje paqeje: Në një plan me 28 pika që u publikua muajin e kaluar, Shtëpia e Bardhë sugjeroi zhbllokimin e aseteve ruse dhe përdorimin e një pjese të parave për një program të përbashkët investimi ruso-amerikan.
Evropianët e kundërshtuan këtë dhe po nxitojnë të tregojnë se mund t’i përdorin fondet për të ndihmuar vetë Ukrainën. Paratë u përmendën përsëri në deklaratat pas takimeve në Berlin të hënën, megjithëse nuk ishte e qartë se çfarë u diskutua saktësisht.
“Ekziston një qëllim politik këtu: të sigurohemi që këto rezerva të përdoren në mënyrë produktive”, tha Mujtaba Rahman, drejtor menaxhues për Evropën në Eurasia Group, një firmë kërkimore. Ai shtoi se në Paris, në Berlin dhe në Bruksel, ata po e përdorin këtë kërcënim për të ushtruar presion mbi Belgjikën.
Pyetja është nëse do të funksionojë. Ambasadorët e vendeve të Bashkimit Evropian e shqyrtuan tekstin e planit të aseteve të ngrira deri pothuajse në mesnatë të së hënës, dhe Belgjika ende po bënte presion për më shumë siguri se plani nuk do të lihej i ekspozuar, sipas tre diplomatëve të njohur me bisedimet. Ata folën në kushte anonimiteti për të diskutuar një çështje që ende nuk është vendosur.
Këto diskutime pritet të vazhdojnë deri në momentin e fundit. Dhe António Costa, i cili do të kryesojë takimin e udhëheqësve të enjten si president i Këshillit Evropian, ka thënë se bisedimet do të vazhdojnë derisa të arrihet një marrëveshje për të financuar Ukrainën.
Nëse blloku dështon të hartojë një plan financimi, tha zoti Rahman, ky do të ishte një “dështim i plotë politik dhe moral” që do ta “vendoste Ukrainën në një pozicion tepër të cenueshëm”. /Përshtatur nga New York Times/
Kesaj i thone ljau, mjau, mjau. Kollaj te futesh ne dyshekun e kollovareve. Tani paguaj pasojat.