FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Këto skema fantastike vijnë me kosto të fshehura: marrëveshje të paqarta, përjashtime ligjore për investitorët dhe mospërfillje të zërave të komunitetit...
Velika Plaza, një zonë e virgjër prej 13 kilometrash rëre në bregdetin Adriatik të Malit të Zi, është vlerësuar prej kohësh si një thesar kombëtar.
Por pas një marrëveshjeje të diskutueshme me Emiratet e Bashkuara Arabe, ajo është bërë fusha e fundit e betejës në një reagim në rritje kundër marrëveshjeve të zhvillimit të mbështetura nga jashtë në të gjithë Ballkanin Perëndimor.
Më parë këtë muaj, parlamenti i Malit të Zi ratifikoi dy marrëveshje me Emiratet e Bashkuara Arabe mbi bashkëpunimin ekonomik dhe zhvillimin e pasurive të paluajtshme. Lëvizja i hap rrugën gjigantit të pasurive të paluajtshme me bazë në Emiratet e Bashkuara Arabe “Eagle Hills” për të zhvilluar Velika Plaza në një kompleks turistik në shkallë të gjerë.
Qeveria e quan marrëveshjen si një katalizator të mundshëm për miliarda euro në investime të huaja – por grupet mjedisore dhe qytetarët e shohin atë si një rrëmbim toke që kërcënon burimet natyrore të vendit dhe llogaridhënien demokratike.
“Investimet e reja do të sigurojnë rritje ekonomike, dhe rritja ekonomike do të kontribuojë në paga dukshëm më të larta dhe punë më të mira për pasardhësit tanë, si dhe të ardhura më të larta shtetërore, të cilat do të përmirësojnë kështu kujdesin shëndetësor, arsimin, rrugët, sigurinë, etj”, postoi Spajiç në X, pas miratimit në Parlament të marrëveshjeve. Ai gjithashtu njoftoi më 23 prill se IFC, pjesë e Grupit të Bankës Botërore, do të ndihmojë në hartimin e një marrëveshjeje ndërqeveritare energjetike me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe do të mbështesë teknikisht dhe financiarisht të gjitha projektet për të cilat bien dakord Mali i Zi dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, përfshirë sektorin e turizmit.
Megjithatë, marrëveshjet ndezën një seri protestash në qytetin bregdetar të Ulqinit, e pasuar nga një demonstratë jashtë parlamentit në Podgoricë, ku demonstruesit valëvitën pankarta dhe denonconin mungesën e transparencës.
Nisma për të zhvilluar Velika Plaza po drejtohet nga Mohamed Alabbar, themeluesi i Eagle Hills dhe Emaar Properties. Firmat e Alabbar janë tashmë të njohura në Ballkan për zhvillime ambicioze siç është projekti i Beogradit Ëaterfront në Serbi.
Por kritikët argumentojnë se këto skema fantastike vijnë me kosto të fshehura: marrëveshje të paqarta, përjashtime ligjore për investitorët dhe mospërfillje të zërave të komuniteteve.
"Kjo është një përpjekje për të shtyrë një marrëveshje shumë miliardë dollarëshe pa debat publik, pa transparencë dhe me shkelje të procedurave ligjore, e cila mund të ketë pasoja të rënda për interesin publik dhe burimet natyrore të Malit të Zi", tha grupi protestues Big Beach ose Big Lie në një deklaratë të cituar nga transmetuesi publik RTCG.
Presidenti Jakov Milatoviç, marrëdhëniet e të cilit me qeverinë e Spajiçit janë përkeqësuar kohët e fundit, është shfaqur si një kundërshtar i zëshëm i marrëveshjes. Ai pretendon se marrëveshjet do të shkelnin ligje të shumta malazeze dhe do të anashkalonin mekanizmat kritikë të mbikëqyrjes. Kërkesa e qeverisë për parlamentin për t'i votuar ato është "joserioze", argumentoi Milatoviq gjatë një takimi me Genci Nimanbegun, kreun e komunës së Ulqinit, raportoi RTCV.
Ai i ka shkruar Komisionit Evropian duke kërkuar qartësi nëse marrëveshjet përputhen me rregulloret e BE-së.
Nimanbegu paralajmëroi se deputetët që mbështesin marrëveshjen rrezikojnë të bëhen "armiq të Ulqinit". Pushteti vendor ka frikë se Velika Plaza do t'u dorëzohet zhvilluesve pa masa mbrojtëse apo përfitime adekuate për komunitetin. Ekziston gjithashtu një dimension etnik i mosmarrëveshjes; rreth 75% e popullsisë së Ulqinit janë shqiptarë.
Pavarësisht reagimit, mbështetësit brenda partisë në pushtet Evropa Tani (PES) argumentojnë se marrëveshja është një mundësi e rrallë. "Mali i Zi është më se i gatshëm për investime të reja, punë të reja dhe një standard më të mirë jetese", tha anëtari i kryesisë së PES Filip Raduloviç, cituar nga RTCG.
“Marrëveshja me Emiratet e Bashkuara Arabe konfirmon vendosmërinë e qeverisë për të vlerësuar potencialin turistik në bashkëpunim me partnerë të besueshëm”, shtoi ai.
Projekti Velika Plaza i bën jehonë sipërmarrjeve të mëparshme të udhëhequra nga Emiratet e Bashkuara Arabe në rajon.
Eagle Hills nisi më parë zhvillimin e ujrave të Beogradit në brigjet e lumit Sava në kryeqytetin serb, projekt me vlerë 3 miliardë dollarë. Projekti pati një nisje të dyshimtë kur persona të maskuar rrënuan ndërtesat në distriktin Savamala gjatë natës në vitin 2016, duke shkaktuar më shumë se një vit protesta nën flamurin "Mos e mbyt Beogradin", ndërsa simboli ishte një rosë e verdhë.
Investime të tjera të mëdha në rajon përfshijnë planet e Emaar me bazë në Emiratet e Bashkuara Arabe për të zhvilluar portin e Durrësit nëShqipëri. Projekti, me një vlerë të raportuar prej 2 miliardë euro, u zbulua në vitin 2021 kur kryeministri Edi Rama foli për një nga "portet turistike më të mëdha dhe më të bukura të Mesdheut". Megjithatë, Partia Demokratike e opozitës e ka sfiduar projektin; në zhvillimet e fundit padia e PD u refuzua nga Gjykata Kushtetuese në shkurt.
Në të tre vendet, një kritikë e ngritur kundër marrëdhënieve të qeverive të tyre me investitorët e Emirateve të Bashkuara Arabe është se mega-marrëveshjet zakonisht lidhen pas dyerve të mbyllura, pa tenderë konkurrues dhe shpesh përfshijnë stimuj bujarë për investitorët.
Që nga vitet 2010, Emiratet e Bashkuara Arabe janë zhvendosur nga ndihma e huaj e pasluftës në investime afatgjata të biznesit në Ballkan. Firmat nga Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat synojnë gjithashtu rajone të tjera globale, janë veçanërisht të fokusuara në projektet e pasurive të paluajtshme dhe infrastrukturës.
Disa shembuj të tjerë përfshijnë investimin e Emaar Properties në aeroportin e Kukësit; porti turistik dhe super-jahteve Porto Montenegro, i cili zotërohet dhe operohet nga Adriatic Marinas, një degë e Korporatës së Investimeve të Dubait (ICD), nga ana tjetër krahu kryesor i investimeve të qeverisë së Dubait; Qyteti turistik malor i Buroj Ozon i planifikuar me bazë në Dubai i Grupit Ndërkombëtar Buroj në Bosnje dhe Hercegovinë; dhe blerja nga Eagle Hills e portofolit të hoteleve Suncani Hvar në ishullin Hvar të Kroacisë.
Ndërsa investimet nuk mbartin implikimet e hapura gjeopolitike të atyre nga Kina apo Rusia, janë ngritur shqetësime për transparencën e tyre.
Këto marrëveshje shpesh negociohen në nivelet më të larta politike, duke anashkaluar kanalet konvencionale të mbikëqyrjes. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç në veçanti ka kultivuar lidhje të ngushta me Princin e Kurorës së Abu Dhabit, Mohammed bin Zayed.
Kritikët thonë se ky stil i qeverisjes rrezikon të gërryejë kontrollet dhe balancat institucionale. Rrjeti malazez i OJQ-ve kundër korrupsionit MANS, paralajmëroi në mars se qeveria e vendit "angazhohet të përshtatë legjislacionin malazez me nevojat e projekteve të zgjedhura, dmth., interesat e investitorëve të tyre".
MANS ngriti gjithashtu shqetësime në lidhje me potencialin e pastrimit të parave, duke argumentuar se "Emiratet e Bashkuara Arabe shumë rrallë bashkëpunojnë me institucionet ndërkombëtare dhe vendet e tjera kur bëhet fjalë për parandalimin e pastrimit të parave".
Një nga liderët e Aleancës Evropiane, Ivan Vujovic, akuzoi qeverinë për përsëritjen e praktikave të këqija nga e kaluara. “Kjo paraqet një praktikë edhe më të keqe, e karakterizuar nga injorimi i komunitetit lokal, mungesa e një debati më të gjerë publik dhe përshpejtimi i procedurës parlamentare,” shtoi Vujovic.
Aksionet janë veçanërisht të larta duke pasur parasysh rëndësinë simbolike të Velika Plaza.
Spajiç dhe zyrtarë të tjerë kanë theksuar përfitimet e investimeve në shkallë të gjerë për ekonominë e vendit të vogël. Ndërkohë, ambientalistët kanë frikë se infrastruktura e turizmit masiv mund të dëmtojë në mënyrë të pariparueshme ekosistemin unik të plazhit dhe ligatinave përreth, por është mungesa e transparencës ajo që ka tërhequr shumicën e protestuesve në rrugë. /Përshtati Pamfleti nga IntellNews/
Lini një Përgjigje