FLASH
Shkruar nga Hans von der Burchard & Nicholas Vinocur
Ideja shihet si zhbllokim i procesit, sepse vende si Ukraina mund të lejohen të bashkohen përpara se BE-ja të rishikojë mënyrën e funksionimit të saj...
Vende të reja mund të bashkohen me Bashkimin Evropian pa të drejta të plota vote, një veprim që mund t’i bëjë udhëheqës si Viktor Orbán i Hungarisë më të gatshëm të pranojnë vende si Ukraina që të bëhen pjesë e bllokut.
Propozimi për të ndryshuar rregullat e anëtarësimit në BE është në një fazë të hershme dhe do të duhet të miratohet nga të gjitha vendet ekzistuese, sipas tre diplomatëve evropianë dhe një zyrtari të BE-së me njohuri mbi diskutimet. Ideja është që anëtarët e rinj do të fitojnë të drejta të plota pasi BE-ja të ketë rishikuar mënyrën e funksionimit të saj për ta bërë më të vështirë për vendet individuale të vënë veton mbi politikat.
Është përpjekja e fundit nga qeveritë pro-zgjerimit të BE-së, si Austria dhe Suedia, për t'i dhënë jetë një procesi zgjerimi që aktualisht po bllokohet nga Budapesti dhe disa kryeqytete të tjera nga frika se mund të sjellë konkurrencë të padëshiruar në tregjet lokale ose të kompromentojë interesat e sigurisë.
BE-ja e ka bërë zgjerimin një përparësi strategjike mes axhendës ekspansioniste të Presidentit rus Vladimir Putin, megjithëse shtytja për të rritur numrin e anëtarëve nga 27 që është aktualisht në 30 gjatë dekadës së ardhshme po ekspozon përçarjet e brendshme të bllokut.
“Anëtarëve të ardhshëm duhet t’u kërkohet të heqin dorë nga e drejta e tyre e vetos derisa të zbatohen reformat kyçe institucionale, siç është futja e votimit me shumicë të kualifikuar në shumicën e fushave të politikave”, tha Anton Hofreiter, kryetar i Komitetit të Çështjeve Evropiane të Bundestagut gjerman.
"Zgjerimi nuk duhet të ngadalësohet nga shtetet anëtare të BE-së që bllokojnë reformat"
Iniciativa do t'u lejonte vendeve që aktualisht janë në rrugën e anëtarësimit, si Ukraina, Moldavia dhe Mali i Zi, të gëzonin shumë nga përfitimet e anëtarësimit në BE, por pa të drejta vetoje, diçka që qeveritë e BE-së e kanë vlerësuar gjithmonë si mjetin përfundimtar për të parandaluar politikat e BE-së që nuk u pëlqejnë.
Ideja që qëndron pas propozimit, i cili po diskutohet në mënyrë joformale midis vendeve të BE-së dhe Komisionit, sipas të njëjtëve diplomatë dhe zyrtarë, është se përfshirja e vendeve të reja pa të drejtë vetoje, të paktën në fillim të anëtarësimit të tyre, do t'u lejonte atyre të bashkoheshin me kushte më fleksibile pa kërkuar një rishikim të traktateve themelore të BE-së, të cilat shihen nga disa qeveri si të pasuksesshme.
Më parë, udhëheqësit e BE-së kishin këmbëngulur se një shqyrtim i tillë ishte i nevojshëm përpara se blloku të pranonte anëtarë të rinj si Ukraina, duke theksuar rrezikun e rritjes së bllokimit në Bruksel. Megjithatë, përpjekjet për të hequr të drejtën e vetos për anëtarët ekzistues të BE-së janë përballur me kundërshtime të forta, jo vetëm nga Hungaria, por edhe nga Franca dhe Holanda.
Frustrimi në rritje
The plan for new members to join without full voting rights would “ensure that we remain able to operate even in an enlarged EU,” Hofreiter said. According to him, “from discussions with representatives of the Western Balkan states, I am getting clear signals that this approach is considered constructive and workable.”
The demand that new countries not be allowed to join until the EU reforms the way it operates risks the bloc being able to "block enlargement through the back door", he said.
The push coincides with growing frustration in candidate countries in Eastern Europe and the Western Balkans, which have undertaken extensive domestic reforms but are no closer to membership years after applying. In Montenegro's case, EU accession negotiations began in 2012.
"The last country to join the EU was Croatia more than 10 years ago, while the United Kingdom left," Montenegrin President Jakov Milatović told Politico.
In an interview, he emphasized that "I believe that now is the time to revive the process, to revive a little bit the idea of the EU as a club that still has a gravitas towards it."
Ukraine's Deputy Prime Minister Taras Kachka echoed these concerns, calling for "creative" solutions to unblock EU enlargement. Kiev's efforts to join the EU are currently being hampered by a veto from Hungary.
“Waiting is not an option,” Kachka said in an interview, emphasizing “what we need is to have a solution here and now. This is important for Ukraine, but also for the European Union… I think that, while Russia tests European security with drones, the same thing is done by undermining the unity of the European Union.”
While European Commission President Ursula von der Leyen has placed enlargement at the center of her strategic agenda, citing the possible membership of Ukraine and Moldova by 2030, EU countries have so far resisted efforts to speed up the process.
Earlier this month, EU countries rejected an attempt by European Council President António Costa, first reported by Politico, to move forward with enlargement.
Leaders from the Western Balkan countries - Albania, Bosnia and Herzegovina, Kosovo, Montenegro, North Macedonia and Serbia - will meet with European leaders on Wednesday in London for a "Berlin Process" summit focused on fostering integration among these nations as a precursor to EU enlargement.
Ahead of an upcoming Commission assessment of the state of play of enlargement negotiations with the various candidate countries, the so-called enlargement package, one EU diplomat suggested that the Commission could also seek to speed up the enlargement process by moving forward with negotiations without seeking formal approval from all 27 EU countries in every case. This would also avoid giving Orbán a veto at any stage of the negotiations.
Pika kryesore është se, si pjesë e paketës së zgjerimit, Komisioni pritet gjithashtu të paraqesë një propozim për reforma të brendshme të BE-së, për të përgatitur bllokun për pranimin e anëtarëve të rinj.
Rusia ekspansioniste
Veçmas, një draft i hershëm i përfundimeve për një takim të udhëheqësve të BE-së në Bruksel nuk përmban asnjë përmendje të zgjerimit, gjë që ka zemëruar vendet pro-zgjerimit.
Anëtarësimi në Bashkimin Evropian shpesh reklamohet si mjeti kryesor gjeopolitik i bllokut kundër një Rusie agresive.
“Kur e shohim zgjerimin sot, një gjë është e qartë: duhet të bëhemi më të shpejtë, më pak burokratikë dhe më efikasë”, tha për Politico Claudia Plakolm, ministrja austriake për Evropën. “Nëse BE-ja nuk e përshpejton lojën e saj, do të humbasim terren ndaj aktorëve të palëve të treta që tashmë presin të zënë vendin tonë.”
Anëtarësimi i ardhshëm në BE ishte një çështje kyçe në zgjedhjet e fundit në Moldavi, të fituara nga presidentja pro-BE-së, Maia Sandu, ndërsa anëtarësimi në BE ka qenë një motivim kyç për Ukrainën që nga protestat e Maidanit të vitit 2014 kundër sundimit rus.
“Ukrainasit kanë luftuar çdo ditë gjatë tre viteve e gjysmë të fundit për ta mbajtur Rusinë jashtë Evropës”, tha Marta Kos, komisionerja e zgjerimit të BE-së, në komentet e saj për Politico.
Sipas saj, "në Moldavi ishte kredibiliteti i perspektivës së BE-së që ishte vendimtar. Jam e bindur se shtetet anëtare nuk do ta rrezikojnë këtë."
Pavarësisht presionit nga Brukseli, udhëheqësit e BE-së që përballen me mbështetje në rritje për partitë e ekstremit të djathtë në vend duket se nuk po nxitojnë të fillojnë zgjerimin e bllokut në 30 anëtarë dhe më tej.
Në një konferencë për shtyp në korrik, kancelari gjerman Friedrich Merz tha se nuk priste që Ukraina të bashkohej me BE-në brenda afatit kohor të buxhetit të saj të ardhshëm shtatëvjeçar, i cili zgjat deri në vitin 2034.
Anëtarësimi i Ukrainës "ndoshta nuk do të kishte ndonjë ndikim të menjëhershëm në perspektivën financiare afatmesme të Bashkimit Evropian", tha Merz në atë kohë. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje