FLASH
Shkruar nga Marta Cartabia
92% e popullsisë së botës jeton në forma të përkeqësuara të demokracisë, nëse jo në autokraci të plota...
Në kontekstin aktual, demokracitë nuk janë në gjendje të mirë shëndetësore. Treguesit ndërkombëtarë tregojnë se sot vetëm 28% e popullsisë së botës jeton në regjime që mund të përcaktohen si plotësisht demokratike, ndërsa 92% e popullsisë jeton në forma të demokracisë në përkeqësim, nëse jo autokraci të plota. Problemi nuk është thjesht sasior. Perceptimi dhe ideja e demokracisë që ka opinioni publik në të gjithë botën po ndryshon.
Në të vërtetë, të kuptuarit e kuptimit të fjalës "demokraci" kërkon disa momente reflektimi.
Demokracia është një term i zhytur në histori dhe është një term që ka ndryshuar shumë me kalimin e kohës. Sigurisht, demokracitë bashkëkohore nuk mund të krahasohen me demokracitë e Athinasve, të cilat përbëjnë pikën e referencës, prototipin të cilit i referohet Kushtetuta jonë. Demokracia, siç kuptohet në Kushtetutën italiane, është një koncept që nuk mund të reduktohet në kuptimin kryesor etimologjik të fjalës, që do të thotë "pushtet i ushtruar nga populli", por është pasuruar gradualisht nga shumë institucione që kërkojnë eksplorim të mëtejshëm.
Çfarë thotë Kushtetuta për demokracinë?
E gjejmë që në fillim. Pas përkufizimit të Republikës si republikë demokratike, ka një specifikim të rëndësishëm. Paragrafi i dytë i Nenit 1 thotë: "Sovraniteti i përket popullit, i cili e ushtron atë në format dhe brenda kufijve të Kushtetutës."
Tre aspekte meritojnë vëmendje të veçantë. Tre fjalë në veçanti: zgjedhja e foljes "përkas"; ideja se demokracia shprehet në mënyra të ndryshme, të cilat janë të paracaktuara nga Kushtetuta; dhe, edhe më e rëndësishmja në epokën bashkëkohore, fakti që demokracia dhe sovraniteti popullor hasin kufizime në tekstin kushtetues, i cili megjithatë është rezultat i një zgjedhjeje demokratike, pasi është fryt i punës së Asamblesë Kushtetuese të zgjedhur saktësisht tetëdhjetë vjet më parë, më 2 qershor 1946.
"Sovraniteti i përket popullit që e ushtron atë në format dhe brenda kufijve të Kushtetutës."
Folja "përkas" Zgjedhja e foljes "përkas" kërkon disa sqarime dhe është interesante të vihet re se cilat alternativa u përjashtuan.
Propozimi i parë fliste për një "sovranitet që buron nga populli". Por këtu lindi një kundërshtim: të thuash që sovraniteti buron nga populli aludon në idenë se populli, pasi ka vendosur se cilët do të jenë përfaqësuesit e tij, tërhiqet dhe nuk ka më asnjë zë në ushtrimin e pushtetit politik.
Më pas hodh një propozim i dytë: duhet të thuhet se "sovraniteti qëndron te populli". Por ky opsion u shumëua sepse nuk do të thotë më besnikëri procesi dhe metodat me të cilat janë edhe demokracia. Populli nuk është më populli athinas që mblidhet në një kuvend për të marrë çdo vendim politik. Prandaj zgjedhja funde, e cila ra mbijen "përkas".
Mbajtësia e sovranitetit është populli, por edhe formati i metodave të ndryshme të studimit janë të ndryshme. Zgjedhja bazë e Kushtetutës sonë është zgjedhja për demokracinë e individit. Populli zgjedh përfaqësuesit e tij në Parlament, dhe Parlamenti më pas do të formojë një qeveri me zgjedhjen e Presidentit të Republikës, i cili është i lidhur me mua Parlamentin nga një tjetër besimi.
Është e rëndësishme të theksohet se zgjedhja në zgjedhje nuk është vetëm dhe zgjedhja e zgjedhjes se kush do të zgjedhë, por edhe të zgjedhë përfaqësuesit . Kjo është artuar shumë qartë nga Kushtetuese në dy vendime (në 201 dhe 201), ku kushtetuese pohon se demokracia nuk ka të bëjë vetëm me sigurimin e vendit me qeverinë më të tillë të gjëra, por edhe me anëtarët e anëtarësimit që shprehin zërat e atyre që nuk janë pjesë e fajësuar.
Prandaj, ne duhet t'i japim hapësirë edhe o grupeve të tjera që nuk kanë pasur mundësi të fitojnë zgjedhjet. Kushtetuta jonë nuk pranon një demokraci "fituesi i merr të gjitha", por lejon gjithashtu pluralizmin. Populli ka një shumësi zëra dhe të gjithë duhet të ketë të shprehen në institucione. Prandaj, baza e demokracisë sonë ohet në idenë e demokracisë shqiptare.
Nuk duhet të ketë rëndësinë e disa vlerave të jetës së popullit, çështje referendumi, i cili në një rol tonë italian ka luajtur një rol të rëndësishëm në jetën demokratike të vendit. Prandaj, për një imazh të ngjashëm nga një shkrim i madh italian mbi bazën e demokracisë së përfaqësuesve, Kushtetuta e shart disa degë të faqeve të adresave popullore që i japin të gjitha ndërtesat.
Demokracia nuk ka të bëjë vetëm me sigurimin e vendit me qeverinë më të madhe të problemeve, por edhe me zgjedhjet e përfaqësuesve që shprehin ato që janë pjesë e zërat e tyre nuk janë të dukshme. Populli partia nga një zëra dhe të gjithë duhet të jenë në gjendje të shprehen në institucione.
Demokracia nuk është një pushtet absolut
Por një fjalë tjetër që është shumë e rëndësishme për t'u respektuar në këtë kohë: demokracia në kushtetutën italiane nuk është një pushtet absolut; ajo ka kufizime, dhe ato kufijtë e tyre nga Kushtetuta.
Kushtetuta është një shprehje e demokracisë dhe paracakton këto aspekte: ndarjen e pushteteve, detyrat e secilit në institucionet dhe të drejtat themelore të individit.
Kushtetuta teknikisht përkufizohet si e ngurtë sepse konsiderohet një ligj superior ndaj të gjithë të tjerëve, i cili nuk mund të shpërfillet as nga institucionet e zgjedhura në mënyrë demokratike. Prandaj, shprehja "sovraniteti i përket popullit, por ushtrohet brenda kufijve të Kushtetutës" do të thotë që edhe ata që janë zgjedhur në mënyrë demokratike nuk mund të marrin asnjë vendim, por duhet t'i marrin vendimet e tyre brenda kufijve të përcaktuar nga Kushtetuta.
Kjo u përsërit së fundmi në një vendim të rëndësishëm të Gjykatës Kushtetuese, atë që lidhet me mandatin e tretë, i cili thotë se "kufizimet dhe kufizimet në ushtrimin e pushtetit janë kushte për qëndrueshmërinë e demokracisë". Dhe kjo është edhe më e rëndësishme sot, kur udhëheqësit kanë tendencë të investohen me pushtet direkt me anë të zgjedhjeve popullore dhe ekziston rreziku i personalizimit.
Gjykata Kushtetuese
Dhe pikërisht me rolin e Gjykatës Kushtetuese duhet ta përmbyllim këtë reflektim mbi demokracinë në Kushtetutën italiane. Gjykata Kushtetuese është më e reja nga ato institucione me rrënjë në kryeqytet. Ajo lindi vetëm në Kushtetutën Republikane, ndërsa qeveritë, parlamentet dhe krerët e shteteve kanë ekzistuar përgjithmonë, që nga ekzistenca e shtetit. Gjykata Kushtetuese lindi pikërisht në përgjigje të teprimeve të totalitarizmit dhe periudhës fashiste, kur ushtrimi i pushtetit politik nganjëherë ndiqte forma të paracaktuara, por në thelb mohonte paktin themelor, të drejtat e individit dhe frymën e vendosur në Statutin Albertin, Kushtetutën e kohës.
Cili është roli i Gjykatës Kushtetuese? Ajo është të mbrojë Kushtetutat, domethënë të mbrojë ato parime, të drejta, vlera, detyra dhe rregulla që populli vendosi në paktin themelor që është Kushtetuta, e lindur pikërisht nga Asambleja Kushtetuese dhe që hyri në fuqi në vitin 1948.
Prandaj, detyra e Gjykatës Kushtetuese është të sigurojë që ushtrimi i pushtetit politik dhe demokratik të mos i tejkalojë kurrë kufijtë e përcaktuar një herë e përgjithmonë nga populli italian. Me fjalë të tjera, mbrojtja e Kushtetutës do të thotë edhe mbrojtja e demokracisë në të gjithë pasurinë e saj, gjë që është edhe ajo që parashikon Kushtetuta jonë.
Cili është roli i Gjykatave Kushtetuese? Është të mbrojnë Kushtetutat, domethënë të mbrojnë ato parime, të drejta, vlera, detyra dhe rregulla që populli ka vendosur në paktin themelor që është Kushtetuta./Sipas "Pamfletit" nga "Corriere della Sera"
Shqiperia si Serbia,Turqia,Rusia eshte Autokraci.Nje dore e forte qe kontrollon gjithcka!!!A nuk eshte i tille Rama??!!