FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nga konflikti për projektin e Sazanit, protesta është shndërruar në një sfidë të hapur ndaj modelit politik dhe ekonomik, që sipas protestuesve e ka dominuar Shqipërinë për 35 vjet. Në këtë intervistë, deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muçi, shpjegon pse revolta shkon përtej një resorti luksoz dhe pse slogani “Shqipëria e Re” është kthyer në boshtin e saj politik.
Ajo që nisi si kundërshtim ndaj projektit të Ivanka Trump dhe Jared Kushner në Sazan është kthyer në një lëvizje qytetare me kërkesa shumë më të gjera. Prej më shumë se 50 ditësh, mijëra qytetarë protestojnë duke kërkuar jo vetëm ndalimin e projektit, por edhe ndryshimin e modelit politik dhe ekonomik të vendit.
Në këtë intervistë për gazetarin turk Alan Burasi, deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muçi, shpjegon pse protesta nuk ka lider, pse kërkohet dorëheqja e qeverisë Rama dhe zgjedhje të reja, si edhe çfarë nënkupton për protestuesit ideja e një “Shqipërie të Re”.
Çfarë përfaqëson për ju projekti i Sazanit dhe pse u bë shkak për protesta?
Duhet sqaruar se projekti nuk përfshin vetëm ishullin e Sazanit, por edhe lagunën ku flamingot migrojnë çdo vit. Për mua, ai simbolizon modelin e gabuar të zhvillimit që Shqipëria ka ndjekur gjatë viteve të fundit.
Ekonomia është mbështetur kryesisht te ndërtimi i resorteve luksoze përgjatë bregdetit, kullat shumëkatëshe në Tiranë dhe turizmi masiv. Ky model nuk u ka sjellë përfitime qytetarëve të zakonshëm.
Nga njëra anë kemi pasur pastrim të madh parash që dyshohet se vijnë nga trafiku i drogës dhe investohen në ndërtim. Nga ana tjetër, resortet dhe kullat kanë dëmtuar mjedisin, kanë zhdukur hapësirat publike dhe kanë ndryshuar identitetin e qyteteve.
Janë shembur objekte historike, si Teatri Kombëtar dhe stadiumi i vjetër, për t'i hapur rrugë ndërtimeve të reja. Një problem tjetër është ai i pronësisë, që vazhdon prej 35 vitesh. Protesta nisi më 30 maj, kur banorët e zonës kundërshtuan faktin se tokat e tyre po i kalonin një personi që pretendon pronësinë, ndonëse është nën hetim për trafik droge dhe falsifikim dokumentesh.
Pikërisht ai ua ka shitur tokën investitorëve, ndërsa banorët kanë mbetur pa zgjidhje.Qeveria u ka thënë vazhdimisht t'i drejtohen gjykatave, por në Shqipëri shumë pak çështje të tilla marrin zgjidhje.
Ky është një problem që nuk prek vetëm këtë zonë, por gjithë vendin. Prandaj reagimi ishte kaq i madh.
A lidhet ky projekt me investime të tjera të mëdha, si Aeroporti i Vlorës apo marrëveshja energjetike me SHBA-në dhe Greqinë?
Shumë projekte të mëdha po hetohen nga SPAK. Dosja më e fundit përfshin 20 persona të dyshuar për lidhje me trafikun e drogës, të cilët dyshohet se kanë përfituar leje ndërtimi të miratuara nga vetë kryeministri.
Kjo lidhet edhe me faktin se Edi Rama drejton Këshillin Kombëtar të Territorit, institucioni që miraton projektet më të mëdha në vend. Edhe aeroporti është ndërtuar në një zonë me ndjeshmëri të lartë mjedisore.
Ligji për zonat e mbrojtura u ndryshua në vitin 2024 për t’i hapur rrugë projekteve të reja.
Sa i përket marrëveshjes energjetike me SHBA-në dhe Greqinë, nuk dua të spekuloj. Mund të ketë lidhje me përfshirjen e familjes Trump në projekte në Shqipëri, por nuk kam prova për ta pohuar këtë.
Si ka evoluar protesta dhe pse sot konsiderohet shumë më tepër sesa kundërshtim ndaj një resorti?
Protesta nisi më 30 maj, kur banorët organizuan tubimin e parë. Unë isha i vetmi deputet që ngrita në Parlament çështjen e shkatërrimit të mjedisit dhe të drejtave të pronës. Më pas u publikua videoja ku një banor tërhiqej zvarrë përgjatë telave me gjemba nga persona që e quanin veten roje private.
Ajo pamje e preku opinionin publik dhe u bë pika që mbushi kupën. Një ditë më vonë, mijëra qytetarë dolën spontanisht në shesh në Tiranë. Sot protesta vazhdon prej më shumë se 50 ditësh. Shkëndija ishte Sazani, por protesta përfaqëson shumë më tepër.
Kjo është revoltë kundër mënyrës se si është qeverisur Shqipëria gjatë 35 viteve të fundit.
Politikanët kanë ndërtuar lidhje me oligarkët dhe me grupet e trafikut të drogës, ndërsa këto para janë investuar në ndërtim. Të njëjtët njerëz kontrollojnë edhe një pjesë të madhe të mediave.
Kur organizuam protestën e parë, ftuam të gjitha mediat. Asnjëra nuk erdhi. Po të mos ishin telefonat e qytetarëve, pamjet e dhunës nuk do të ishin bërë publike. Prandaj shqiptarët nuk protestojnë vetëm kundër këtij projekti. Ata protestojnë kundër një modeli politik dhe ekonomik që ka dominuar vendin për 35 vjet.
Madje, në shesh dëgjohet shpesh slogani “Rama në burg, Berisha në burg”, sepse protestuesit besojnë se të dy përfaqësojnë të njëjtin sistem. Po ashtu dëgjohen thirrje për një “Shqipëri të Re”, për ndryshim sistemi dhe për një model zhvillimi që nuk mbështetet te oligarkët dhe ndërtimet e financuara nga paratë e trafikut të drogës.
A ka protesta një drejtim politik apo është një lëvizje spontane?
Protesta lindi spontanisht dhe edhe sot mbetet një lëvizje qytetare ku marrin pjesë njerëz nga shtresa, mosha dhe bindje të ndryshme politike. Nuk ka një lider të vetëm. Askush nuk ka pretenduar ta drejtojë protestën ose të marrë vendime në emër të saj.
Në shesh nuk marrin pjesë përfaqësues të partisë në pushtet, por ka qytetarë që kanë votuar për parti të ndryshme, si edhe mbështetës të forcave të reja politike, përfshirë Lëvizjen Bashkë. Pikërisht kjo e bën të veçantë protestën.
Njerëz me bindje të ndryshme janë bashkuar rreth një kërkese të përbashkët: dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme. Synimi afatgjatë është ndërtimi i një “Shqipërie të Re”, por hapi i parë është largimi i kësaj qeverie.
Pas zgjedhjeve, duhet të shfuqizohen ligjet, që sipas nesh kanë bërë të mundur këtë model ekonomik të mbështetur te ndërtimet masive, pastrimi i parave dhe grabitja e pronave të qytetarëve.
Çfarë ka funksionuar më mirë në protestë dhe çfarë mund të ishte bërë ndryshe?
Mendoj se qytetarët kanë treguar pjekuri dhe qëndrueshmëri. Gjatë gjithë kësaj kohe
kemi shmangur protagonizmin personal, i cili mund ta kishte përçarë lëvizjen. Po aq e rëndësishme është se protestuesit nuk kanë rënë pre e përpjekjeve të qeverisë për t'i diskredituar ose për t’i vënë kundër njëri-tjetrit.
Që nga dita e parë, kryeministri nuk i është përgjigjur politikisht kërkesave të protestës. Në vend të kësaj ka sulmuar personalisht shumë prej njerëzve që kanë marrë fjalën në shesh.
Edhe pse sot numri i protestuesve është më i vogël se në javët kulmore, mijëra qytetarë vazhdojnë të dalin çdo mbrëmje.
Kjo tregon se protesta nuk është shuar. Besoj se me rikthimin e vjeshtës pjesëmarrja do të rritet sërish. Ndoshta do të kishte qenë e dobishme krijimi i një këshilli përfaqësues që të koordinonte më mirë diskutimet dhe organizimin.
Megjithatë, nuk e konsideroj këtë një mangësi të madhe, sepse kushdo që ka dashur të flasë në shesh e ka pasur këtë mundësi. Për mua, suksesi më i madh është se protesta ka ruajtur të pandryshuar kërkesën e saj kryesore: dorëheqjen e qeverisë aktuale dhe zhvillimin e zgjedhjeve të reja.
Për sa kohë kjo kërkesë mbetet e pandryshuar, protesta vazhdon ta përmbushë misionin e saj.
Ky është një reagim shumë i vonuar. Që nga viti 1997, Shqipëria eci "në gjendje të çalë" dhe klasa politike i mashtroi keq njerëzit! PS dhe PD për ndërtesat, bizneset brenda! Kur shikon arkivat e Parlamentit, mendon se Shqipëria është një "utopi", gjithçka është perfekte në mbështetje të njerëzve! Kur del nga Parlamenti, ecën 100 metra për të hyrë në institucione, frika jote arrin kulmin, ndihesh sikur je në një "Republikë Bonanza" sepse çdo veprim është mbështetje e disa oligarkëve që u japin vetëm "kocka peshku" njerëzve. Shembull, Aeroporti i Rinasit! Çfarë ndodhi? Pse hesht Ahmetaj? Sheraton? Gjerman. Porti i Vlorës, plaçkitja e Himarës! Kompani greke, gjermane, austriake dhe italiane? Të gjitha u larguan të dëshpëruara. A pyeti Parlamenti pse? Kjo listë shembujsh është kilometra e gjatë!