FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Gjashtëdhjetë vjet më vonë, kërkesat kanë ndryshuar. Sot janë qytetarë izraelitë si ai protestuesi që kërkojnë që Gjermania ta bojkotojë Izraelin.
Ndërsa Berlini dhe Tel Avivi shënojnë një moment historik diplomatik, marrëdhënia e lindur nga pragmatizmi, faji dhe mbijetesa përballet me pyetjet e saj më të vështira deri më tani veçanërisht mes luftës, protestave dhe thirrjeve në rritje për kritika.
Këtë muaj, Gjermania dhe Izraeli shënojnë 60-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike. Por kush është vërtet në humor për të festuar? Sigurisht, jo burri në të tridhjetat, me sy të mbushur me lot dhe zemërim, që protestonte javën e kaluar në bulevardin Ben Gurion të Tel Avivit, pikërisht në momentin kur po hapej një ekspozitë e vogël fotografike për këtë përvjetor.
“Është turp! Ja ku jemi, duke shërbyer ushqim dhe pije, ndërkohë që pengjet tona po vdesin në Gaza. Qeveria jonë duhet të bojkotohet, përfshirë edhe nga Gjermania”, më tha me zë të lartë.
Ekspozita titullohej “Miqësi e pamundur?” – dhe me të drejtë. Para se të vendoseshin marrëdhëniet diplomatike në vitin 1965, vetëm 20 vjet pas Holokaustit, ishte e paimagjinueshme që të kishte ndonjë formë kontakti mes kombit të autorëve të krimeve dhe atij të të mbijetuarve.
Por Izraeli kishte nevojë për ndihmë financiare dhe Republika Federale e Gjermanisë kërkonte të dilte nga izolimi ndërkombëtar, pavarësisht barrës së rëndë të fajit të luftës.
“Nga një këndvështrim pragmatik, pas Luftës së Dytë Botërore, të dyja palët kishin arsye për të gjetur terren të përbashkët në emër të realpolitikës. Muzika morale e pajtimit dhe miqësisë vinte kryesisht nga pala gjermane. Izraelitët, përkundrazi, shpesh e bojkotuan Republikën Federale, duke e parë atë si pasardhëse të ligjshme të regjimit nazist”, shkruante historiania Jenny Hestermann dy vite më parë në një ese për revistën “Aus Politik und Zeitgeschichte”.
Nga pajtimi te përplasja
Gjashtëdhjetë vjet më vonë, kërkesat kanë ndryshuar. Sot janë qytetarë izraelitë si ai protestuesi që kërkojnë që Gjermania ta bojkotojë Izraelin. Ideja e pamundësisë duket se e ka shoqëruar gjithmonë këtë marrëdhënie. Si të flasësh me Izraelin në kushtet kur qeveria e tij akuzohet për krime lufte në Gaza dhe sillet gjithnjë e më agresivisht ndaj kritikëve?
Për të kuptuar se çfarë mund të thonë sot politikanët gjermanë, duhet të shqyrtojmë rrënjët e kësaj marrëdhënieje. Holokausti ka qenë në qendër të reflektimeve shoqërore dhe akademike izraelite për dekada. Në romanin “Përbindëshi” të vitit 2019, autori Yishai Sarid përshkruan një moment tronditës: një student që thotë, “Mendoj se duhet të jemi pak si nazistët për të mbijetuar”. Kjo tregon se mësimet humaniste të Holokaustit nuk janë as të garantuara, as të thjeshta.
Letërsia dhe pasqyrimi gjerman
Pajtimi ka pasur edhe dimensione të sinqerta. Shkrimtari Amos Oz kujtonte se si studentët gjermanë punonin në kibuce për të “shlyer krimet e prindërve të tyre”. Ai përmend se kontaktet me letërsinë gjermane pas normalizimit – nga Günter Grass te Siegfried Lenz – e ndihmuan të kuptonte më mirë përvojën gjermane dhe të pyeste veten: “Çfarë do të kisha bërë unë?”
Sot, fluturimet e përditshme EasyJet lidhin Tel Avivin me Berlinin – një rrugë që simbolizon normalitetin, por gjithashtu kontrastin me një realitet tjetër: në të njëjtën kohë, izraelitët në mediat gjermane paralajmërojnë për një “gjenocid të mundshëm në Gaza”.
Historiani Omer Bartov argumenton se trauma e Holokaustit u ka dhënë izraelitëve një perceptim se janë “përtej çdo norme morale që zbatohet për të tjerët”. Tensioni është real, i pranishëm në çdo fjalë, në çdo deklaratë.
Nga e majta gjermane tek ekstremi i djathtë
Fania Oz-Salzberger ka treguar se pas vitit 1967, e majta perëndimore gjermane nisi të distancohej nga Izraeli. Në vitin 1988, në një grafit në Hamburg shkruhej: “Bojkoti Izraelin! Mallra, kibuc + plazhe. Palestina do t’ju çlirojë”. Emri “Izrael” ishte në thonjëza – një simbol i delegjitimimit.
Ndërkohë, në Gjermaninë Lindore, regjimi komunist armatoste armiqtë e Izraelit, pa reflektuar mbi antisemitizmin e vet historik. Për brezin e lindur në Lindje, si autori i këtij reflektimi, ndjenja e përgjegjësisë nuk vjen nga faji i trashëguar, por nga edukimi i periudhës perëndimore.
Interesat mbi emocionet
Kjo marrëdhënie nuk u ndërtua mbi emocione, por mbi interesa të përbashkëta. Sot, Gjermania ka nevojë për Izraelin – për mbrojtjen raketore, për bashkëpunimin në siguri. Për këtë arsye, edhe kancelari i ri Friedrich Merz duket se po ndryshon tonin: në fjalimin e tij të parë theksoi mbështetjen për sigurinë e Izraelit, por gjithashtu kërkoi veprime për të ndalur urinë në Gaza.
Kritika ndaj Izraelit nuk është tabu në Gjermani. Ajo është pjesë e debatit. Dhe në vend që të përgjigjemi me leksione për fajin historik, mund të flasim me realizëm dhe qartësi: kjo nuk është një marrëdhënie e njëanshme. Të dyja palët kanë nevojë për njëra-tjetrën./Përshtati “Pamfleti” nga “WorldCrunch”
Lini një Përgjigje