FLASH
Shkruar nga Lucrezia Reichlin
Viti 2026 nuk i kërkon Evropës të rritet më shumë. I kërkon asaj të vendosë se kush dëshiron të jetë...
Viti 2026 fillon me një kontrast shqetësues midis stabilitetit ekonomik dhe pasigurisë gjeopolitike. SHBA-të hyjnë në vitin 2026 në një pozicion relativisht të fortë. Pas një viti 2025 më të mirë se sa pritej, të mbështetur nga konsumi i vazhdueshëm i fuqishëm dhe një cikël investimesh në inteligjencën artificiale, skenari bazë mbetet ai i një ngadalësimi të rregullt: rritje rreth 2%, inflacion ende mbi 2% dhe norma interesi që bien vetëm gradualisht. Kjo është e ashtuquajtura ulje e butë. Por kjo qëndrueshmëri është selektive, e përqendruar në disa sektorë, me inflacionin që ka të ngjarë të vazhdojë, pjesërisht për shkak të ndikimit të tarifave, të cilat gërryejnë fuqinë blerëse dhe mund të ndikojnë në klimën politike përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit të nëntorit. Ky nuk është një skenar pa rrezik, por është më i mirë se sa pritej.
Perspektivat e rritjes ekonomike evropiane duken gjithashtu relativisht të mira, të nxitura nga rritja e shpenzimeve publike në Gjermani. Por pyetja qendrore mbetet: si do ta pozicionojë veten Evropa në një rend global në ndryshim?
Tregjet po ia dalin mbanë, rritja nuk po shembet dhe recesionet e parashikuara nuk po materializohen. Megjithatë, nën këtë stabilitet të dukshëm, një botë më e fragmentuar, e mbushur me konflikte dhe më pak e parashikueshme po zë vend. Një botë në të cilën politika ka rifituar epërsinë mbi ekonominë. Dhe është Evropa mbi të gjitha ajo që është e ekspozuar ndaj këtij ndryshimi paradigme.
Ndryshimi kishte filluar të shfaqej që në vitin 2025, kur papritmas kuptuam se tregtia ndërkombëtare ishte bërë përsëri një instrument pushteti. Për Trumpin, tarifat shërbejnë për t'u bërë thirrje votuesve vendas, por edhe për të ripërcaktuar marrëdhëniet me aleatët dhe rivalët. Ndikimi i tyre më i rëndësishëm nuk është aq shumë në PBB-në amerikane, sa në strukturën gjeopolitike dhe stabilitetin e rregullave ndërkombëtare. Viti 2026, i cili u hap me rrëmbimin e Nicolás Maduros, një operacion i kryer jashtë çdo kuadri ligjor shumëpalësh, pa një mandat ndërkombëtar dhe pa pasoja të vërteta diplomatike për Uashingtonin, është një shenjë edhe më alarmante.
Pavarësisht vlerësimit të regjimit venezuelian, mesazhi ishte i qartë: shkelja e hapur e rregullave nuk ka kosto kur kryhet nga një fuqi e madhe. Dhe Evropa, përballë një akti që deri pak vite më parë do të konsiderohej i paimagjinueshëm, ka demonstruar mungesën e saj strategjike .
Bashkimi Evropian hyn kështu në vitin 2026 në një pozicion cenueshmërie, jo aq ekonomik sa politik. Jo sepse është në recesion, por sepse u kap i papërgatitur nga kthimi i një politike amerikane hapur unilaterale, transaksionale dhe, gjithnjë e më shumë, jashtëgjyqësore. Për vite me radhë, Brukseli supozoi se tensionet tregtare ishin të përkohshme. Sot, zbulon se ato ishin strukturore. Dhe se ato kanë të bëjnë jo vetëm me tarifat, por edhe me respektin për vetë rendin ndërkombëtar.
Ndërvarësia nuk është më bashkëpunim, por levë asimetrike. Kjo po ndodh ndërsa Evropa tashmë po merret me një luftë në kufijtë e saj lindorë, e cila nuk është më një tronditje kalimtare, por një kufizim i përhershëm. Konflikti në Ukrainë po thith burime fiskale, po formëson politikën energjetike dhe po detyron një rimendim të sigurisë.
Ndryshe nga Shtetet e Bashkuara, Evropa përballet me këtë fazë politikisht të brishtë, pa një treg të vetëm mbrojtës dhe me rregulla të rrepta buxhetore. Rezultati është një politikë ekonomike e ngjeshur, e ngadaltë dhe shpesh e ndarë, duke e dobësuar atë, veçanërisht në arenën ku do të luhet sfida gjeopolitike: teknologjia. Evropës nuk i mungon inovacioni, por ajo lufton për ta transformuar atë në rritje strukturore. Ajo prodhon kërkime dhe startup-e, por jo kampionë industrialë. Problemi nuk është ideja, por shkalla. Në një botë ku Shtetet e Bashkuara dhe Kina po investojnë në të gjithë kontinentin në inteligjencën artificiale, gjysmëpërçuesit, cloud computing dhe teknologjitë me përdorim të dyfishtë, Evropa mbetet e fragmentuar.
Kjo vonesë teknologjike po zvogëlon autonominë strategjike të Evropës dhe po rrit varësinë e jashtme. Evropa e gjen veten të zënë midis një Amerike gjithnjë e më të vendosur dhe një Kine që mbetet njëkohësisht një partner tregtar, konkurrent industrial dhe rival sistemik. Kina nuk është më vetëm "fabrika e botës", por një lojtar i përparuar teknologjik, qendror në tranzicionin energjetik, automjetet elektrike dhe teknologjitë e pastra. Për Evropën, marrëdhënia me Pekinin është si një domosdoshmëri ekonomike ashtu edhe një sfidë politike. Nga njëra anë, kërkesa e dobët e brendshme kineze po e shtyn Pekinin të rrisë eksportet, duke rritur presionin konkurrues mbi industrinë evropiane. Nga ana tjetër, Kina dhe Evropa ndajnë interesa strategjike në klimë dhe tranzicionin e gjelbër, veçanërisht në tregjet në zhvillim. Por kjo marrëdhënie po zhvillohet në një sfond të mosbesimit në rritje.
Pa një strategji të përbashkët, Evropa rrezikon të luhatet midis përafrimit automatik me Shtetet e Bashkuara dhe hapjeve të rastësishme ndaj Kinës. Të dyja opsionet e zvogëlojnë autonominë e saj. Çështja e vërtetë nuk është zgjedhja midis Uashingtonit dhe Pekinit, por shmangia e shndërrimit në një fushë beteje midis të dyjave. Nga një perspektivë ekonomike, viti 2026 nuk do të jetë një vit krize e hapur për Evropën, por i sqarimit strukturor, në të cilin ajo do të duhet të vendosë nëse do të mbetet një treg i madh i rregulluar apo do të bëhet një lojtar i vërtetë ekonomik dhe politik. Në një botë më të ashpër, më pak bashkëpunuese dhe më gjeopolitike, fragmentimi nuk është një rrugë e mesme. Është një trajektore rënieje. Viti 2026 nuk i kërkon Evropës të rritet më shumë. I kërkon asaj të vendosë se kush dëshiron të jetë./Përshtati “Pamfleti” nga “Corriere Della Sera”
Një Union i krijuar nga frika e luftës ndaj njëri-tjetrit. Kjo është Europa Letizia.... Sot erdhi dita e harbutit: Dikush të sulmon sepse nuk i pëlqen e ardhmja jote,dikush tjetër vjen e të rrëmben në shtëpinë tënde të cilën do të t'a vjedhë.Dikush sulmon një popull vëlla për të marrë territoret që nuk i duhen,tjetri sulmon një vend aleat për t'i rrëmbyer një ishull të madh... Në këtë sfond ideali europian duket donkishotizëm. Kurse ideja se tani do fillojmë të armatosemi është ide si të Fantozzit. Mbeti në udhëkryq Europa ,mbeti në dorë të hajdutëve me nam si Ursula dhe idiotëve me nam si Kaya. Mbeti në dorë të impotentit Macron,psikopatit Mertz dhe histerikes Meloni. Dhe mediat flasin për çdo gjë përveçse për pozitën qesharake ku ka rënë Unioni. Kurse ata që synojnë t'i bashkohen Unionit janë hipokritë në rastin më të mirë dhe debilë në rastin më të keq....