FLASH
Shkruar nga Barbara Stefanelli
Në epokën e perandorive dhe autokracive brutale, kemi një avantazh: atë të ushtrimit të ndikimit, duke kombinuar vlerat dhe interesat.
Kemi diskutuar për javë të tëra mbi efektet tregtare dhe financiare të “pandemisë tarifore” të shkaktuar në laboratorin aspak sekret të një njeriut që ka në duar të gjitha pushtetet në Shtëpinë e Bardhë. Po ato kulturore?
Çfarë pasojash do të ketë sjellja e Trump - me sloganin e tij Amerika e Para, edhe pse është shndërruar de fakto në Amerika e Vetmuar - tek ideja që ne jemi (ishim) pjesë e një blloku të përbashkët, dhe jo vetëm ekonomikisht?
Deri dje importonim gjithçka nga SHBA-ja, lëvizje politike dhe sociale por edhe modën. Pra ne ishim si amerikanët, veçse pak më vonesë. Edhe vala e lëvizjes “Zgjohu”, ajo thirrje e përgjithshme për të qenë “në gatishmëri” që e përkeqësoi politikën identitare, dhe na la në mëshirën e diversiteteve, të cilat u kthyen shpejt në armiqësi reciproke, na dukej si një shenjë e pashmangshme e kohës që po jetonim.
Dhe pak më vonë, falë një rrymë alternative të menjëhershme, hipëm në valën e kundërt të kësaj lëvizje, e cila na nxiti të digjnim të gjitha “barërat e reja”. Madje edhe ato që do të kishin qenë të shëndetshme, me efekte të çmuara antioksidante.
Të reflektosh për gabimet e së shkuarës, të rihapesh dhe të rifillosh nuk është ndonjë gjë e keqe, sidomos në një kontinent të vjetër dhe plot me histori. Dhe nuk do të thotë aspak të heqësh dorë nga detyra, por ta rigjesh veten dhe të ecësh përpara.
Por kjo skemë loje - me ekipin amerikan që synoë të thyejë të gjitha rekordet “e zotërimit të topit” edhe jashtë fushës së tij - nuk do të funksionojë më. I pari që e kuptoi këtë ishte udhëheqësi i ri kanadez Mark Carney, një liberal në arsimim dhe profesion, i cili filloi t'i referohej Shteteve të Bashkuara si “tjetri”, nga gjuha tek migracioni.
Me gjithë respektin për presidentin e 47-të të SHBA-së, për të cilin homologët kanadezë nuk janë gjë tjetër veçse guvernatorë në gatishmëri. Ndërkohë në jug, pararoja e shkëputjes nga Uashingtoni ka marrë një përmasë të papritur femërore, me presidenten e re të Meksikës Claudia Scheinbaum, që po udhëheq një ripërtëritje që lind nga lufta kundër grave në Ciudad Juarez dhe që po forcohet në universitetet e zjarrta si ai Pueblaicragozaebla, i njohur për rezistencën e saj të fortë ndaj pushtimi francez në vitin 1862.
Por Evropa? Na takon edhe neve të bëjmë llogaritë tona, përtej aritmetikës së bursave. Është e vërtetë - siç shkruante së fundmi Janan Ganesh në Financial Times - që SHBA-ja nuk ka pasur kurrë një dëshirë për pushtim kulturor të strukturuar në një rrjet institutesh si Gëte apo Servantes.
Edhe CNN nuk shpreh ndonjë model të një misioni kombëtar, si BBC apo edhe Al Jazeera. Ne dëshiruam gradualisht, dhe më pas e morëm si të mirëqenë, që Amerika të ishte vëllai ynë i madh dhe ndikuesi ynë kryesor.
Kinemaja e formuar nga fundet (dhe investimet) e lumtura hollivudiane, fenomenet letrare, serialet televizive globale, ofensiva e platformave sociale me rishkrimin e reklamave dhe rregullave ekzistenciale. Ka qenë një udhëtim shumë i gjatë dhe i jashtëzakonshëm.
Por a do të jemi tani në gjendje të rikombinojmë mijëra pjesët tona, për të qenë më të pavarur dhe më kreativë, më të vetëdijshëm dhe më të fortë se sa kaq? Sigurisht me Gëten dhe Servantesin, ashtu si me Danten dhe Shekspirin, por edhe me Visllava Zimborskan dhe Xhon Fosen, fitues të çmimit Nobel në letërsi ne vitet 1996 dhe 2023.
Dhe jo për të parë prapa, por brenda dhe përtej. Fuqia e butë e ka një funksion konkret, sepse ndihmon në ndërtimin e aleancave me vendet që dëshirojnë të ndajnë një kryqëzim vlerash dhe interesash strategjike. Në kohërat e perandorive dhe autokracive brutale, ajo është i vetmi avantazh që u ka mbetur evropianëve ndaj Kinës, Rusisë apo Amerikës Trumpiane.
“Mos u bëni ‘panikanë’”- shkroi Donald Trump më 7 prill në platformën në X, me një shpjegim të neologjizmës: “partia e themeluar nga njerëz budallenj dhe të dobët”, një version i degraduar i “republikanëve” të tij krenarë. Ne mund ta bëjmë ftesën tonë.
Mos u frikësoni, le t’i rezistojmë arrogancës, që thotë se një grusht i përplasur mbi tryezë, përcakton se çfarë është e drejtë dhe se ajo do të bëhet. Sepse në fund të fundit ato gjëra që duken kaq abstrakte dhe të domosdoshme - të drejtat, liria e shtypit dhe feja, autonomia e gjyqtarëve, pavarësia e bankave qendrore - janë përditshmëria jonë.
Ato ndikojnë në gjendjen tonë psikologjike, dhe siç vuri në dukje ish-presidenti amerikan Barack Obama, edhe tek çmimi i vezëve në supermarket./ Përshtati "Pamfleti" nga “Corriere della Sera”
Lini një Përgjigje