FLASH
Shkruar nga Diplomatico | Pamfleti.net 
Uashingtoni lë pas diplomacinë tradicionale dhe futet në lojën e biznesit gjeopolitik, duke e vënë BE-në në pozitën më të pasigurt të dekadës...
Marrëdhëniet SHBA–BE po hyjnë në një periudhë ku realiteti i ri politik, ekonomik dhe strategjik po i shtyn të dyja palët drejt një riformatimi të thellë të partneritetit transatlantik. Në qendër të këtij transformimi qëndron kontrasti i mprehtë midis dy vizioneve: politikës tradicionale të aleancave, e cila ndërtoi rendin perëndimor pas vitit 1945, dhe politikës së re të “biznesit gjeoekonomik”, me të cilën SHBA po e lexon botën sot.
Për dekada të tëra, aleanca SHBA–BE ka qenë një arkitekturë që funksiononte mbi parimin se siguria dhe stabiliteti global nuk janë kosto, por investim. Amerika mbante barrën më të madhe të mbrojtjes kolektive jo sepse kërkonte përfitim financiar të menjëhershëm, por sepse garantonte një Europë të bashkuar, të sigurt dhe politikisht të parashikueshme. BE, nga ana e saj, e ndërtoi identitetin mbi rregullat, multilateralizmin dhe idenë se forca reale e Perëndimit është bashkërendimi i vlerave dhe institucioneve. Në këtë logjikë, Uashingtoni e shihte Brukselin si partnerin kryesor për ruajtjen e rendit ndërkombëtar.
Por sot, me një transformim që shumë analistë e konsiderojnë më të madhin që nga fundi i Luftës së Ftohtë, SHBA po lëviz drejt një filozofie krejt tjetër: politika e jashtme si “bilanc ekonomik”. Interesat strategjike po maten me shifra, tregti, prodhim, zinxhirë furnizimi dhe përfitime të drejtpërdrejta kombëtare. Në këtë këndvështrim të ri, aleancat janë të dobishme vetëm nëse japin rezultat të menjëhershëm. BE shihet më tepër si konkurrencë rregullatore, një “makinë burokratike” që ngadalëson inovacionin amerikan dhe kufizon industrinë amerikane përmes standardeve të përbashkëta. Kjo e shpjegon edhe skeptikën në rritje ndaj institucioneve si BE, OMC, madje edhe vetë NATO-s, jo për shkak të mosbesimit strategjik, por për shkak të kostos së tyre politike dhe ekonomike në perceptimin e sotëm amerikan.
Ky është pikërisht momenti ku SHBA dhe BE po lexojnë botën me sy të ndryshëm. Brukseli mendon për ekuilibër afatgjatë dhe rregulla të përbashkëta; Uashingtoni mendon për përfitim të shpejtë dhe përparësi industriale. BE kërkon stabilitet; SHBA kërkon fleksibilitet. Europa synon të ruajë institucionet; Amerika kërkon t’i anashkalojë për të negociuar drejtpërdrejt. Rezultati është një moskoordinim i ri struktural, i cili po krijon boshllëqe të rrezikshme në politikën globale.
Për Europën, ky shift ka pasoja të drejtpërdrejta. Ajo nuk mund të mbështetet më automatikisht në garancinë amerikane të sigurisë, sidomos nëse Uashingtoni e sheh NATO-n si projekt të shtrenjtë dhe BE-në si partner të vështirë. Kjo e shtyn kontinentin drejt një nevoje të domosdoshme për “autonomi strategjike”, një koncept që deri dje ishte debat teorik, ndërsa sot është emergjencë praktike. Ndërkohë, Rusia dhe Kina përfitojnë nga çdo çarje transatlantike, duke rritur ndikimin e tyre në fqinjësinë europiane, në tregjet energjetike dhe në hapësira të ndjeshme si Ballkani.
Pikërisht këtu hyn edhe rëndësia për Shqipërinë dhe rajonin. Ballkani është një zonë ku çdo vakum mes SHBA-së dhe BE-së shndërrohet menjëherë në terren për lojtarët revizionistë. Nëse Uashingtoni fokusohet kryesisht në përfitimin ekonomik dhe Europa ngec në burokracinë e vet politike, rajoni rrezikon të hyjë në një periudhë pasigurie të re. Për Shqipërinë, kjo kërkon diplomaci më aktive, pozicionim të qartë euro-atlantik dhe aftësi për të manovruar në një botë ku aleancat nuk funksionojnë më vetëm si “vlerë”, por edhe si “transaksion”.
Në thelb, marrëdhëniet SHBA–BE nuk po dobësohen; ato po ndryshojnë formë. Nga një partneritet i bazuar mbi ideale dhe arkitekturë strategjike, po evoluojnë drejt një marrëdhënieje që ngjan më shumë me një negociatë të vazhdueshme midis dy fuqive ekonomike. Uashingtoni po sjell logjikën e biznesit në fushën e diplomacisë; Evropa po përpiqet t’i mbajë parimet e rendit liberal. Pyetja që qëndron pezull është nëse këto dy filozofi mund të bashkëjetojnë pa e cenuar sigurinë e Perëndimit dhe ekuilibrin global./Pamfleti
Lerini keto dengla se edhe ju te Shqiperise jeni shitur te sebet e ruset sllave si dhe Kina e tani derdellisni ne ajer. I gjithe Perendimi i mencur kujtoi e kujton se eshte i mencur perdhunoi e vodhi tere boten e trete e i beri parate qeffe e rrush e kumbulla. Shihni kryeqytetet e qytet e Europes te ndertuar ne kohetn e arte te tyre. Ndertime gjigande me arkitekture fantastike klasike, te nderuara ne kohen kur populli European vdiste per buke e mbreterit benin ballo neper pallate. Kur dolem ne Shqiptaret e varfer neper bote te terhequr nga qytetet e praruara u zhgenjyem ne fund. I urrej bukurite e "qyteterimit" qe te Egjypti, Athina, Roma, e Europa sepse ne themelet e tyre jane gjaku e kockat e sklleverve. Sot skllaveria eshte me e eger por me e sofistikuar. U perdor Kina si krah i lire pune e sot eshte superfuqi. Kollaj te shvendosesh fabrikat ne Kine e nje plale Nike dalin me koste $10 e shiten ne Perendim $200. Ata vodhen e kopjuan teknologji e tani te thone sus. Perendimi i premtoi ish vendeve komuniste parajsen, zhvillim e perparim e i la ne balte t'i perdore si vasale. Politiqenet jane kafshe te ndyra per xhepin e tyre por, popujt e provojne politiken me urine e ngricen ate dhe e shohin realisht. Kur nje politiqen leh ne podium dhe e sheh turmen nga larte si injorante qe qesh, nuk e kuptojne se turma nga poshte qesh me gruan e tij qe nuk ka veshur breke e i sheh bukuroshken e rruar.
Europa eshte si puna atyre pleqeve te mocem zevzek, qe krijojne vete konflikte Artificiale mes veti qe me pastaj te shkojne te zgjidh in gjoja problemin qe vete kane krijuar. Ata vijne rende rende, trokasin ne dere hyjne brenda, pastaj duan kafen, duhanin, rakine so fillim dhe thone qe problemi eshte I veshtire ne zgjidhje do e shqyrtojme perseri. Dhe vijne perseri tani duan edhe pule te pjekur dhe meze, me vone duhet tu presesh dashin e kmones E keshtu me radhe. Amerika nuk ka kohe per keto gjera te vogla te egzagjeruara. Ajo eshte praktike e shpejte dhe frytdhenese. Te vjen ne shpi dhe madje nuk ulet fare, ne oborr te thote eshte ky problemi si do veprosh. DHE me e mira eshte se cdo pergjigje jotja per te eshte ok. Kush ka force dhe stabilitet te brendeshem nuk pyet per cfare do thote tjetri I Jashtem. Do paqe ok, nuk E do ok?