FLASH
Shkruar nga Janusz Bugajski
Nuk është për t'u habitur që shtetet e vijës së parë si Polonia dhe tre vendet baltike, Lituania, Letonia dhe Estonia që tejkalojnë udhëzimet e shpenzimeve të NATO-s, pasi kanë pak besim te aleatët që fshihen nën ombrellën e sigurisë së SHBA-së
Presidenca e dytë e Donald Trump do të testojë gatishmërinë e Evropës për të mbrojtur veten nga kërcënimi në rritje rus. Ndërsa Trump ka kërcënuar të pakësojë mbështetjen për NATO-n dhe të tërheqë forcat e mbetura amerikane nga Gjermania, disa shtete të mëdha evropiane mbeten dukshëm të papërgatitur për një epokë të re pasigurie.
Gjatë presidencës së tij të parë, Trump kritikoi ata aleatë të NATO-s që nuk përmbushën udhëzimet për shpenzimet e mbrojtjes prej 2% të PBB-së (Produkti i Brendshëm Bruto). Pas zgjedhjes së Trump, disa nga këshilltarët e tij të sigurisë vazhdojnë të ankohen për shpenzimet e pamjaftueshme të mbrojtjes evropiane dhe ndihmën ushtarake për Ukrainën. Kjo nuk është një politikë “pro-ruse”, siç kanë pohuar disa politikanë populistë në Evropë. Në të vërtetë, emërimet e mundshme të Trump në Departamentin e Shtetit, Këshillin e Sigurisë Kombëtare dhe Pentagon do të jenë më të ashpër ndaj Rusisë sesa paraardhësit. Ata janë të vetëdijshëm për kërcënimin e Rusisë, por besojnë se një pjesë më e madhe e barrës së mbrojtjes duhet të bjerë mbi Evropën.
Shpenzimet e kombinuara të mbrojtjes së NATO-s arritën afërsisht 1.47 trilion dollarë në 2024, më e larta që anëtarët kanë shpenzuar kolektivisht për mbrojtjen, me SHBA-në që kontribuon rreth 16% në buxhetin vjetor të NATO-s. NATO evropiane po shpenzon më shumë për mbrojtjen e saj sesa në vitet e kaluara. Shpenzimet e saj për mbrojtjen u rritën me 19% në 2024, pas një rritjeje prej 9% në 2023. Megjithatë, një pjesë e madhe e këtyre shpenzimeve nuk i ndahet industrisë së mbrojtjes, prodhimit të sistemeve të reja të armëve, predhave dhe municioneve dhe rritjes së madhësisë së forcave të armatosura.
Udhëzimet e NATO-s specifikojnë se të paktën 20% e shpenzimeve vjetore të mbrojtjes duhet të ndahen për pajisje ushtarake. Vetëm disa vende e përmbushin këtë objektiv, me Poloninë në vendin e parë ku më shumë se 50% e shpenzimeve të mbrojtjes janë të destinuara për modernizimin ushtarak. Vende si Spanja, Gjermania, Franca, Italia dhe Hungaria mezi i përmbushin standardet e NATO-s dhe nuk janë të përgatitur për të mbrojtur aleatët e tyre. Nuk është për t'u habitur që shtetet e vijës së parë si Polonia dhe tre vendet baltike, Lituania, Letonia dhe Estonia që tejkalojnë udhëzimet e shpenzimeve të NATO-s, pasi kanë pak besim te aleatët që fshihen nën ombrellën e sigurisë së SHBA-së. Disa ekspertë të sigurisë do t'i kërkojnë Trump që t'i pozicionojë trupat amerikane të vendosura aktualisht në Gjermani në vendet që janë të gatshme të shpenzojnë dhe të luftojnë për Aleancën.
Mungesa e investimeve në industrinë evropiane të armëve nënvizon se pjesa më e madhe e kontinentit ka jetuar në një iluzion utopik dhe nuk e ka kuptuar kërcënimin e rigjallëruar të imperializmit rus. Kjo do të regjistrohet në histori si një dështim i dukshëm i akademikëve, grupeve të mendimit, ekspertëve të politikave dhe liderëve politikë në pjesën më të madhe të Evropës Perëndimore. Pavarësisht dy luftërave botërore që u ndezën kryesisht në Evropë, udhëheqësit e Gjermanisë, Francës, Italisë dhe Spanjës duken të pavetëdijshëm për rreziqet me të cilat përballet ende kontinenti. Dhe sipas të gjitha gjasave, Evropa do t'i lutet edhe një herë Amerikës që t'i ndihmojë nëse Rusia pretendon fitoren në Ukrainë dhe riarmatoset për një luftë tjetër.
NATO evropiane dhe jo BE duhet të zhvillojnë një politikë efektive të mbrojtjes. Nëse BE-ja përpiqet të kopjojë NATO-n, ajo do të dobësojë të dyja organizatat. NATO evropiane përfshin aleatët kryesorë që nuk janë në Union, por do të luajnë një rol vendimtar në sigurinë e saj – veçanërisht Mbretërinë e Bashkuar, Turqinë dhe Norvegjinë. Lufta e Rusisë kundër Ukrainës ka demonstruar pamjaftueshmërinë e industrisë së mbrojtjes evropiane dhe gjendjen e keqe të disa ushtrive në kontinent. Megjithatë, shtetet evropiane mund të përballojnë shpenzimet e tyre të mbrojtjes dhe të investojnë në prodhimin masiv të armëve të reja. PBB-ja e ekonomisë totale të BE-së në vitin 2024 vlerësohet në 19.4 trilion dollarë - rreth një e gjashta e ekonomisë globale. Dhe buxheti i Evropës është dhjetë herë më i madh se ai i Rusisë. Nëse është e armatosur siç duhet, Evropa është plotësisht e aftë të mbrojë frontin e saj lindor duke rritur ndjeshëm prodhimin e saj të armatimit dhe madhësinë e ushtrive të saj.
Në dritën e zgjedhjes së Trump, Polonia tani po planifikon të krijojë një aleancë në Evropë që do të mbrojë më mirë frontin lindor dhe do të mbështesë në mënyrë më efektive Ukrainën. Kryeministri Donald Tusk ka theksuar se Varshava do të intensifikojë bashkëpunimin me vendet që ndajnë pozicionin e Polonisë ndaj kërcënimit nga Rusia dhe nuk do të lejojë që Ukraina të dobësohet apo të kapitullojë. Kjo aleancë e mbrojtjes ka të ngjarë të përfshijë Mbretërinë e Bashkuar, vendet nordike dhe shtetet baltike. Paradoksalisht, një iniciativë e tillë do të pritet dhe mbështetet mirë nga administrata Trump, sepse tregon se të paktën një pjesë e Evropës po merr përgjegjësinë për sigurinë e saj./Përshtati “Pamfleti” nga “TheGeopost”.
Lini një Përgjigje