FLASH
Shkruar nga Arben Llangozi
Korrupsioni sistematik, vonesat e pajustifikueshme në shqyrtimin e çështjeve, ndikimi politik në emërimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve, dështimi për të ndëshkuar pushtetarë të korruptuar, dhe mosfunksionimi i vetë mekanizmave të vetting-ut në disa raste, kanë bërë që qytetarët shqiptarë të humbasin besimin tek drejtësia...
Që në lashtësi, drejtësia ka qenë themeli mbi të cilin janë ndërtuar qytetërimet. Në qytet-shtetin e Uruk-ut në Mesopotami, më shumë se 5000 vite më parë, nisi formimi i strukturave të para të drejtësisë.
Më pas, me Kodin e Hamurabit në Babiloni rreth vitit 1754 p.e.s., bota pa për herë të parë një sistem të kodifikuar ligjesh, ku drejtësia merrte formë institucionale dhe gjyqtarët mbanin përgjegjësi për vendimet e tyre. Ky kod shpallte se ligji është mbi gjithçka dhe se secili, pavarësisht statusit, duhej të trajtohej me të njëjtën masë të së drejtës.
Në Egjiptin e lashtë, parimi hyjnor i Ma’at — i cili mishëronte rendin, drejtësinë dhe të vërtetën — udhëhiqte gjyqtarët dhe zyrtarët që gjykonin mosmarrëveshjet e popullit. Këto parime mbeten shembuj frymëzues se si shoqëritë njerëzore, qoftë edhe në mungesë të teknologjisë apo modernitetit, e konsideronin drejtësinë si busullën që orienton zhvillimin dhe paqen sociale.
Sot, në shekullin XXI, Shqipëria – një vend që synon integrimin në Bashkimin Evropian – përjeton një nga krizat më të thella të sistemit të drejtësisë në historinë e saj. Në vend që të jetë themel i shtetit ligjor dhe mburojë e të drejtave të qytetarëve, sistemi gjyqësor shqiptar është kthyer në simbol të padrejtësisë, varfërisë morale dhe korrupsionit institucional.
Gjykatat shqiptare, të cilat duhet të jenë faltoret e ligjit dhe të barazisë, sot shpesh janë skenat ku drejtësia shitet, blihet apo diktohet nga zyrat politike, interesat e errëta dhe njerëz të fuqishëm që nuk preken nga ligji. Vendimet e rëndësishme për shoqërinë nuk merren në sallat e gjykatave, por në tavolina të errëta ku mungon populli dhe sundon marrëveshja e fshehtë.
Korrupsioni sistematik, vonesat e pajustifikueshme në shqyrtimin e çështjeve, ndikimi politik në emërimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve, dështimi për të ndëshkuar pushtetarë të korruptuar, dhe mosfunksionimi i vetë mekanizmave të vetting-ut në disa raste, kanë bërë që qytetarët shqiptarë të humbasin besimin tek drejtësia. Dhe kur humbet drejtësia, gjithçka tjetër lëkundet: siguria, ekonomia, demokracia, dhe shpresa për të jetuar në një vend të ndershëm.
Është e dhimbshme të konstatojmë se shoqëri të lashta që ekzistonin para më shumë se katër mijë vitesh kishin një sistem drejtësie më funksional e më të besueshëm se Shqipëria e sotme. Ne kemi teknologjinë, kemi kushtetutë dhe ligje të përkthyera nga modelet më të mira perëndimore – por nuk kemi vullnetin dhe integritetin për të ndërtuar një drejtësi të pavarur dhe të drejtë.
Prandaj, kjo nuk është thjesht një krizë sistemi – është një krizë morali dhe përgjegjësie kombëtare. Pa një drejtësi të ndershme, Shqipëria nuk mund të ecë përpara. Nuk mund të ketë paqe sociale, nuk mund të ketë investime të huaja, nuk mund të ketë progres të qëndrueshëm. Pa drejtësi, qytetarët do të vazhdojnë të largohen, duke humbur besimin tek shteti që nuk i mbron.
Është koha që shoqëria shqiptare, institucionet dhe partnerët ndërkombëtarë të ndërgjegjësohen se reforma në drejtësi nuk mund të jetë thjesht një procedurë teknike apo një “kusht për integrim”. Ajo është jetike për vetë ekzistencën e shtetit shqiptar. Pa drejtësi, s’ka Shqipëri.
Lini një Përgjigje