FLASH
Shkruar nga Tim Ross & Giorgio Leali
Investitorët dhe qeveritë nuk e kanë idenë se çfarë do të bëjë Presidenti Emmanuel Macron për të trajtuar deficitin buxhetor dhe krizën politike të Francës. Kjo pasiguri po i tremb ata…
Evropa po përballet tashmë me një koktej toksik të luftës së Vladimir Putinit në Ukrainë, sulmit të Donald Trump ndaj tregtisë globale dhe rritjes së populistëve të ekstremit të djathtë në të gjithë rajonin.
Më pas Qeveria franceze u shemb përsëri, këtë herë pasi kishte zgjatur më pak se një ditë në detyrë, duke trembur tregjet me perspektivën e zgjedhjeve të reja që mund ta sillnin të djathtën ekstreme më afër pushtetit se kurrë më parë.
Në Bruksel dhe kryeqytete të tjera evropiane, zyrtarët dhe diplomatët shprehën frikën e tyre private se lidershipi i Presidentit Emmanuel Macron në çështje ndërkombëtare si Ukraina dhe Gaza do të dobësohet në mënyrë fatale. Disa u shqetësuan se e gjithë ekonomia e eurozonës mund të jetë së shpejti në rrezik si rezultat.
“Franca është shumë e madhe për të dështuar, kështu që kjo paqëndrueshmëri politike e pafundme e vë në rrezik të gjithë eurozonën”, tha një diplomat nga një vend i BE-së, i cili, ashtu si të tjerët në këtë artikull, nuk u anonimitua për të komentuar mbi situatën e brendshme të një vendi tjetër.
“Është tema kryesore në të gjitha bisedat e ashpra sot”, shtoi ai.
Franca është ekonomia e dytë më e madhe e Bashkimit Evropian, një lojtare kryesore në G7, fuqia e vetme bërthamore e BE-së dhe një anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Po aq e rëndësishme është se nën drejtimin e Macron, ajo ka qenë një forcë politike që drejton çështjet e BE-së, e rivalizuar vetëm nga fuqia e Gjermanisë.
Në të njëjtën kohë, Macron është përpjekur të shmangë kërcënimin e Tubimit Kombëtar të ekstremit të djathtë, i cili vazhdimisht kryeson në sondazhet e opinionit, ndërsa merret me deficitin e madh buxhetor të Francës.
Por qeveritë e tij nuk kanë qenë në gjendje të miratojnë masa për të frenuar shpenzimet publike përmes parlamentit. Një ngërç i zgjatur politik rrit gjithnjë e më shumë mundësinë e zgjedhjeve të reja legjislative para fundit të vitit, duke sjellë muaj shtesë pasigurie.
Disa vëzhgues tani po shqyrtojnë madje edhe dorëheqjen e parakohshme të Macronit si president. Mandati i tij pritet të përfundojë në vitin 2027.
Secili prej këtyre rezultateve do t’i hapte derën partisë së ekstremit të djathtë, Tubimit Kombëtar, të Marine Le Pen, për të arritur fitore të mëdha, duke përmbysur potencialisht politikën evropiane dhe duke shkaktuar një valë paqëndrueshmërie. Ndër shqetësimet kryesore të ngritura nga diplomatët dhe zyrtarët e BE-së në kryeqytetet kombëtare ishte rreziku për eurozonën.
Të hënën, tregtarët në tregjet në Francë dhe më gjerë reaguan me alarm ndaj shpërbërjes dramatike të administratës 14-orëshe të Sébastien Lecornu. Aksionet dhe obligacionet qeveritare franceze ranë dhe vetë euro u dobësua kundrejt dollarit. Indeksi referues CAC 40 i Francës ra me 1.4 përqind.
“Tashmë ka shumë shqetësime rreth ekonomisë së eurozonës”, tha një zyrtar qeveritar nga një vend i eurozonës, duke shtuar “ne vërtet nuk kemi nevojë për këtë”.
Brenda vendit, zyrtarët francezë u përpoqën të minimizonin rreziqet. Njëri tha se pavarësisht “kompleksitetit”, ende ekziston “një pilot në kabinën e pilotit” në Ministrinë e Ekonomisë dhe se tregjet nuk duhet të reagojnë. Por, jo të gjithë janë të bindur.
“Përpjekjet e Presidentit Macron gjatë tetë viteve të fundit [kanë qenë të thonë] se Franca është vendi më tërheqës në Evropë për të investuar”, tha Grégoire Roos, drejtor i programit për Evropën dhe Rusinë në organizatën kërkimore Chatham House në Londër.
“Nuk shoh ndonjë investitor të rëndësishëm ndërkombëtar që të zgjedhë Francën për momentin, duke pasur parasysh mungesën absolute të qartësisë politike dhe gjithashtu të qartësisë fiskale”, shtoi Roos.
Në Bruksel, disa diplomatë të BE-së tashmë po shkruajnë privatisht nekrologjinë politike të Macronit. Duke u ngjitur në pushtet në vitin 2017 dhe duke thyer modelin e politikës franceze, thanë ata, ai tani duket një udhëheqës i dobët, ndikimi i të cilit në Bruksel po venitet me shpejtësi.
Një diplomat i dytë i BE-së foli për “trashëgiminë” e Macronit si një mendimtar i fuqishëm që kishte gjeneruar shumë ide për të nxitur ndryshime në Evropë dhe që kishte bindur udhëheqës të tjerë të përqafonin disa prej tyre. Koncepti i “autonomisë strategjike” duke e bërë BE-në më të vetëmjaftueshme ekonomikisht dhe në mbrojtje, lindi vite më parë në Paris, vuri në dukje diplomati.
Me Presidentin Trump që tani po e largon SHBA-në nga Evropa, kjo është një ide që ka ardhur në jetë në Bruksel. “Jo shumë udhëheqës janë të gatshëm dhe të aftë të mendojnë pesë apo edhe dy vjet përpara”, tha diplomati, duke shtuar “ai ishte shumë i mirë”
Sigurisht, Macron u zgjodh për të qenë në detyrë deri në vitin 2027 dhe pavarësisht spekulimeve që nuk kanë dhënë asnjë shenjë se ai do të japë dorëheqjen. Megjithatë, nëse ai qëndron, trazirat në Paris nënkuptojnë se ndikimi francez në debatet dhe zhvillimin e politikave të BE-së ka të ngjarë të zvogëlohet.
Diskutimet midis Ministrave të Financave mbi buxhetin e BE-së do të ishin shumë më të lehta për Francën për t'u formësuar, për shembull, nëse do të mund të dërgonte vazhdimisht të njëjtin ministër në takime me homologët e tyre në Bruksel, tha diplomati. Por ndryshimet e përsëritura të personelit në Paris e bëjnë shumë më të vështirë për qëndrimin francez që të mbizotërojë.
Nga ana tjetër, zgjedhjet e parakohshme mund të rrezikojnë buxhetin e ardhshëm afatgjatë të BE-së. Qeveritë kombëtare që diskutojnë buxhetin kishin vendosur një afat jozyrtar për të arritur një marrëveshje para zgjedhjeve franceze në vitin 2027, duke pasur parasysh rrezikun që Le Pen mund ta politizojë dhe në fund të fundit ta prishë debatin, tha zyrtari i qeverisë së eurozonës i cituar më sipër.
Macron ka qenë në qendër të përpjekjeve evropiane për të mbështetur Ukrainën dhe vetë kontinentin kundër Rusisë, si duke i nxitur udhëheqësit e tjerë të bëjnë më shumë për të pajisur Evropën me aftësitë e veta ushtarake, ashtu edhe duke u koordinuar me aleatët.
Iniciativa e tij e përbashkët me kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, për të mbledhur një “koalicion të vullnetshëm” mbetet e vetmja mundësi kur bëhet fjalë për mbështetjen e çdo marrëveshjeje përfundimtare paqeje në Ukrainë. “Nuk është mirë për BE-në nëse një nga shtetet më të mëdha anëtare është në trazira, veçanërisht në situatën aktuale të sigurisë”, tha i njëjti zyrtar i eurozonës.
Një “motor franko-gjerman” muskuloz, me udhëheqës të fuqishëm që punojnë së bashku në Paris dhe Berlin, shihet konvencionalisht si thelbësor për ta bërë BE-në të fortë dhe efikase. Mundimet e Macron e bëjnë këtë shumë më të vështirë për t’u arritur, madje edhe me një udhëheqës të ri në Gjermani, Friedrich Merz, i cili shihet në Bruksel si shumë më dinamik se paraardhësi i tij.
Një zyrtar francez nga kabineti i një ministri në largim e pranoi problemin. “Kjo e lë Francën të mungojë në një kohë kur Rusia po bën ndërhyrje në territoret evropiane, kur Kina ka një kapacitet të jashtëzakonshëm industrial dhe kur Shtetet e Bashkuara të Trump vazhdojnë të bëjnë gjëra të pakuptimta”, tha personi.
“Mendoj se lidershipi i Francës do të mungojë. Është e pamundur që Franca të japë atë që Franca ka për të dhënë në këto kushte”, shtoi ai.
Pastaj lind pyetja se çfarë, ose kush, vjen më pas. Nëse Macron shkakton zgjedhje të reja, e djathta ekstreme franceze ka gjasa të fitojë, megjithëse pjesa e RN në sondazhe ka mbetur përgjithësisht e qëndrueshme në rreth 30 deri në 32 përqind që nga zgjedhjet legjislative të vitit 2024.
E djathta ekstreme e Evropës është inkurajuar nga vështirësitë e Macron, madje edhe para rënies së qeverisë të hënën. Le Pen, kumbara e Tubimit Kombëtar, festoi fitoren e populistit të djathtë Andrej Babiš në zgjedhjet e fundjavës së kaluar në Republikën Çeke dhe e përdori krizën e së hënës për të përsëritur thirrjet e saj për zgjedhje të reja.
Geert Wilders, veterani holandez i ekstremit të djathtë, i cili fitoi më shumë vende në zgjedhjet e fundit në Holandë, kishte një paralajmërim për “të gjithë udhëheqësit e vjetër”, përfshirë Macronin, në fillim të këtij viti: “Koha juaj ka mbaruar”. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje