FLASH
Shkruar nga Eva Hartog
Përgjigja e Moskës ndaj WhatsApp është një tjetër armë në fushatën e Putinit për të kontrolluar internetin...
Ndërsa trupat ruse sulmojnë me forcë Ukrainën lindore, Kremlini po përparon në një front tjetër në betejën e tij për kontroll të plotë. Këtë herë, objektivi është popullsia e vet.
Duke marrë shembull nga libri kinez, Moska po i shtyn qytetarët e saj të përdorin një aplikacion mesazhesh që i jep qeverisë qasje në të dhënat e përdoruesve, ndërkohë që i izolon ata nga pjesa tjetër e internetit.
Aplikacioni, i quajtur Max, është krahasuar me WeChat të Kinës për mungesën e enkriptimit nga fillimi në fund dhe një politike privatësie që u lejon autoriteteve të hyjnë në informacione personale, të tilla si regjistrat e bisedave, kontaktet, fotot dhe të dhënat e vendndodhjes.
“Krijuesit e aplikacionit në thelb po thonë se do të dorëzojnë gjithçka”, tha Mikhail Klimarev, kreu i Shoqatës Ruse të Mbrojtjes së Internetit në mërgim.
Për t'u regjistruar në Max, një përdorues duhet të japë një numër telefoni rus ose bjellorus, i cili nga ana tjetër kërkon një identifikim qeveritar, që do të thotë se çdo mbledhje e të dhënave është e gjurmueshme deri te një individ.
“Çdo gjë që bëni atje do të jetë në dispozicion të FSB-së”, shtoi Klimarev, duke iu referuar Shërbimit Federal të Sigurisë të Rusisë.
Më herët këtë muaj, Max, njoftoi se baza e përdoruesve të saj ishte rritur nga 1 milion njerëz në fillim të qershorit në 30 milion në shtator.
Edhe pse kjo është ende shumë më pak se rivalët e saj, pasi WhatsApp mbetet deri tani aplikacioni më i popullarizuar i mesazheve në Rusi, me rreth 96 milionë përdorues , i ndjekur nga Telegram me rreth 90 milionë përdorues, Max ka një mbështetës të fuqishëm: shtetin.
Vetëm në qershor të këtij viti, Putini nënshkroi një ligj për krijimin e një “lajmëtari kombëtar”, me kompaninë ruse të teknologjisë VK që u zgjodh për ta zhvilluar atë menjëherë pas kësaj. Kompania kontrollohet në mënyrë efektive nga Gazprom dhe Yuri Kovalchuk, një aleat i Presidentit rus Vladimir Putin. Ajo drejtohet nga djali i ndihmësit të Putinit, Sergei Kiriyenko. Të dy janë nën sanksione të SHBA-së.
Që nga fillimi i këtij muaji, të gjithë telefonat e rinj të shitur në Rusi duhet të kenë të parainstaluar aplikacionin.
Ndërkohë, agjencia ruse e telekomunikacionit Roskomnadzor këtë verë filloi të bllokojë thirrjet në WhatsApp dhe Telegram. Ndërsa qeveria e përshkroi këtë veprim si një përpjekje për të mbrojtur përdoruesit nga mashtruesit dhe terroristët, WhatsApp, në pronësi të Meta, e dënoi atë si një përpjekje “për të shkelur të drejtën e njerëzve për komunikim të sigurt”.
Mediat e pavarura raportojnë se nëpunësit civilë, punonjësit e bankave dhe stafi i spitaleve janë përballur me presion për të kaluar në Max. Ndërkohë, aplikacioni po promovohet nga zyrtarë në nivele të ndryshme dhe në fushata në mediat sociale si i besueshëm dhe i sigurt.
Në një video të shpërndarë gjerësisht, të postuar në internet nga një bloger në Penza të Rusisë perëndimore, dëgjohen thirrjet nga altoparlantët e qytetit, që i paralajmërojnë banorët të mos ngarkojnë pamje të dronëve, përpara se të kalojnë papritur në promovimin e Max si një mënyrë për të “komunikuar në mënyrë të përshtatshme dhe të sigurt”.
Një fushatë paralele ka paraqitur personazhe të famshëm dhe influencues rusë që i kanë thurur lavde aplikacionit në mediat sociale. Në një video, një influencues tregoi habi që ai funksiononte "edhe brenda parkingut". Një bloger tjetër u mahnit që mund të përdorej "edhe në ashensor".
Edhe pse është ende në zhvillim e sipër, Max po reklamohet si një mjet që, ashtu si WeChat, do të përfshijë shërbime qeveritare, bankare dhe komerciale.
VK dhe zyra e shtypit e presidentit rus nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Dhe Max është hapi i fundit në ambicien e Putinit për të kontrolluar internetin.
Në vitin 2019, presidenti rus nënshkroi një ligj për të krijuar një “internet sovran”, të mbrojtur nga ndikimi i huaj. Dhe që nga sulmi i plotë i Putinit ndaj Ukrainës në vitin 2022, Kremlini ka marrë masa të ashpra ndaj aktivizmit online kundër luftës, me qindra raste penale të ngritura, sipas OVD-Info, një organizatë monitorimi të policisë.
Mijëra faqe interneti janë bllokuar dhe këtë verë qeveria kriminalizoi kërkimin e përmbajtjes së përcaktuar si “ekstremiste”, siç janë informacionet e lidhura me fondacionin antikorrupsion të udhëheqësit të ndjerë të opozitës Alexei Navalny, dhe madje edhe Meta. Reklamimi i VPN-ve, një mjet që u lejon rusëve të shmangin identifikimin dhe të anashkalojnë censurën, është gjithashtu i jashtëligjshëm.
Sarkis Darbinyan, bashkëthemelues i grupit të të drejtave të internetit RKS Global, e përshkroi Max-in si tullën e fundit në përpjekjet e Kremlinit për të ndërtuar versionin e vet të Murit të Madh të Kinezëve.
“Po përpiqet të kontrollojë komunikimin midis qytetarëve, jo vetëm sjelljen e tyre në platformat publike”, tha Darbinyan.
Ashtu si ekspertë të tjerë të teknologjisë, ai tha se nuk ka asgjë që e ndalon Max-in t'u dorëzojë autoriteteve të gjithë historikun e komunikimit të një përdoruesi, duke përfshirë draftet e padërguara dhe mesazhet e fshira. Ai tha se ata që shmangin rekrutimin, gazetarët, ata në komunitetin LGBTQ+ dhe grupet e tjera politikisht të cenueshme duhet të jenë të shqetësuara.
“Është një fantazmë në xhepin tënd”, shtoi Darbinyan.
Meqenëse kërkohet një numër telefoni rus ose bjellorus, aplikacioni është i vështirë për t’u aksesuar jashtë vendit, duke i izoluar banorët nga të afërmit dhe kontaktet jashtë vendit, ashtu si qeveria kufizon format e tjera të komunikimit.
Sipas një raporti nga media e pavarur Meduza, zyrtarët qeveritarë janë gjithashtu të kujdesshëm ndaj aplikacionit.
Maxim, një mësues 27-vjeçar nga Moska, mbiemri i të cilit nuk bëhet i ditur për arsye sigurie, tha se nuk do ta instalonte Max-in dhe kritikoi masat kundër WhatsApp dhe Telegram.
“Është një përpjekje nga qeveria për të kufizuar aftësinë tonë për të shkruar dhe komunikuar me njëri-tjetrin”, tha ai, duke shtuar “unë tashmë nuk mund të telefonoj jashtë vendit në një mënyrë të thjeshtë si më parë”.
Nikolai Petrov, një analist i lartë në Qendrën e Strategjive të Reja Euroaziatike me seli në Londër, tha se nxitimi i fundit i Kremlinit për kontroll dixhital mund të jetë ndikuar nga shtytja e Presidentit të SHBA-së Donald Trump për paqe në Ukrainë.
“Për Vladimir Putinin, është shumë e rëndësishme të heshtë çdo zë të mundshëm proteste nga i gjithë spektri politik”, tha Petrov, “përfshirë ultranacionalistët”, të cilët, sipas tij, do të ishin kundër çdo gjëje tjetër përveç kapitullimit të plotë të Ukrainës.
Por, ashtu si shumë analistë të pavarur rusë, Petrov tha se nuk sheh asnjë shenjë se Kremlini është vërtet i interesuar për paqen. Lëvizje si lançimi i Max synojnë “të sigurojnë kontroll të plotë mbi situatën, pavarësisht se si zhvillohen ngjarjet”, tha ai.
Vetëm pak vite më parë, modeli kinez i një interneti të kontrolluar dukej i paimagjinueshëm teknologjikisht dhe politikisht në Rusi. Por tashmë kjo po ndodh.
“Sot Kremlini kontrollon 90-95 përqind të komunikimit”, tha Petrov, i cili paralajmëron se nesër do të jetë 99 përqind”. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje