FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Sekretari i Shtetit Marco Rubio, duke dëshmuar të mërkurën e kaluar në Senat, tha se çështja e rajonit të Donetskut ishte bërë "pika e vetme e mbetur ngërçuese" në negociatat e paqes që kërkonte vëmendje...
Ndërsa negociatorët rusë dhe ukrainas ritakohen në Abu Dhabi më vonë këtë javë për bisedimet e paqes të organizuara nga administrata Trump, të paktën një çështje thelbësore mbetet e pazgjidhur: fati i rajonit të Donetskut.
Për muaj të tërë, zyrtarët rusë kanë sugjeruar se Moska nuk do të ndalojë luftimet derisa Ukraina të dorëzojë 2,082 milje katrorë të rajonit të Donetskut, të cilin Kievi ende e kontrollon.
Sekretari i Shtetit Marco Rubio, duke dëshmuar të mërkurën e kaluar në Senat, tha se çështja e rajonit të Donetskut ishte bërë "pika e vetme ngërçuese" në negociatat e paqes që kërkonte vëmendje, duke vënë në dukje se ishte një pengesë që ata ende nuk e kishin kapërcyer.
Një ditë më vonë, Moska e kundërshtoi këtë. Ndihmësi i politikës së jashtme të Kremlinit, Yuri Ushakov, tha se çështje të tjera ende duhen adresuar, përfshirë garancitë e sigurisë që vendet perëndimore i kanë ofruar Ukrainës.
Megjithatë, është e qartë se zona e tokës e kontrolluar nga Ukraina në rajonin e Donetskut, më e vogël se shteti i Delaware, është në qendër të bisedimeve. Kjo ka ngritur pyetjen: Pse Presidenti rus Vladimir Putin është kaq i interesuar për këtë copë toke të veçantë, krahasuar me pjesë të tjera të territorit ukrainas për të cilat Moska ka pretendime?
-Simbolizmi dhe Propaganda Shtetërore
Që kur Rusia pushtoi Ukrainën në vitin 2014, Donetsku ka qenë në qendër të përpjekjeve të Moskës për t'u shkëputur dhe më vonë për të aneksuar rajonin industrial kryesisht rusishtfolës të Ukrainës lindore, të cilin Kremlini e përshkruan si historikisht rus.
Rusia e ka hartuar pjesën më të madhe të propagandës së saj shtetërore rreth shpëtimit të njerëzve të rajoneve të Donetskut dhe Luhanskut, zona e njohur kolektivisht si Donbas. Rusia tani ka marrë kontrollin e plotë të rajonit të Luhanskut.
Në fund të vitit 2022, Kremlini njoftoi se kishte aneksuar katër rajone të Ukrainës - Luhanskun, Donetskun, Khersonin dhe Zaporizhzhjen.
Negociatorët rusë nuk kërkuan, në bisedimet e vitit të kaluar, pjesë të rajoneve të Khersonit dhe Zaporizhias që Rusia nuk i kontrollon tashmë. Nëse Kievi do të mbante pjesën më të madhe të Donetskut, Putini mund të përballet me një reagim të ashpër nga elementët nacionalistë pro-luftës të bazës së tij.
Pjesa e rajonit të Donetskut që Ukraina ende e mban ka rëndësi simbolike. Ajo përfshin Slovianskun, qytetin ku Moska nisi atë që e quajti një kryengritje “separatiste” pro-ruse në vitin 2014. Një dështim nga Moska për të marrë qytetin, të cilin propaganda ruse e përshkruan si djepin e “Pranverës Ruse”, pas 12 vitesh luftimesh, mund të intensifikojë kritikat nga nacionalistët pro-luftës.
Marrja e pjesës tjetër të Donetskut mund ta ndihmojë gjithashtu Putinin të formësojë një narrativë fitoreje. Putini e di se çdo vendim i Kievit për të dorëzuar territorin do të ishte veçanërisht i diskutueshëm brenda Ukrainës, ku trupat kanë vdekur për atë tokë për 12 vjet.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha të premten se ishte gati të bënte kompromise për t'i dhënë fund luftës, por jo të kompromentonte integritetin territorial të Ukrainës.
Në dhjetor, Zelensky tha se ishte gati të tërhiqte trupat e tij nga pjesa e rajonit të Donetskut që mbahet nga Kievi dhe t'i shndërronte ato zona në një zonë të çmilitarizuar. Por ai tha se Rusia do të duhej të tërhiqte forcat e saj nga një zonë ekuivalente toke në rajonin e Donetskut.
-'Formula e Ankorimit'
Ndërsa përpjekja e Presidentit Trump për të ndërmjetësuar paqen hasi në një pengesë verën e kaluar, administrata e tij hodhi poshtë një ide për shkëmbim territoresh që përfshinte Donetskun në një përpjekje për të ringjallur bisedimet me Kremlinin. Putin u kthye me një kundërpropozim, duke çuar në samitin e Alaskës.
Nuk është bërë publike saktësisht se për çfarë ranë dakord zoti Trump dhe zoti Putin gjatë atij takimi. Por që atëherë, udhëheqësit rusë, pa dhënë detaje, kanë këmbëngulur që çdo marrëveshje paqeje t'i përmbahet "frymës së Anchorage" ose "formulës së Anchorage".
Fraza shihet përgjithësisht si shkurtim i Kremlinit për marrëveshjen që zoti Putin ra dakord me zotin Trump në Alaska: Ai do ta ndalonte luftën nëse Ukraina do të dorëzonte pjesën tjetër të Donetskut dhe do të binte dakord për një sërë kërkesash të tjera jo-territoriale. Zelensky nuk u pajtua. Ai vuri në dukje se kushtetuta e Ukrainës ndalonte lëshimet territoriale pa një referendum mbarëkombëtar.
Çështja u rishfaq më pas në një formë të re në një plan prej 28 pikash të hartuar vjeshtën e kaluar nga negociatorët amerikanë, me kontributin e të dërguarit të posaçëm të zotit Putin, Kirill Dmitriev.
Ai plan propozonte që forcat ukrainase të tërhiqeshin nga pjesa e rajonit të Donetskut që ata ende e kontrollojnë dhe të krijonin një "zonë neutrale të demilitarizuar tampon". Do të njihej ndërkombëtarisht si territor rus, por trupat ruse nuk do të lejoheshin në terren. Duke qenë se kishte rënë dakord me ofertën me Trumpin në Alaska, Putini mund të mendonte se çdo devijim nga kjo do të ishte një marrëveshje e vështirë. Problemi ishte se Ukraina nuk u pajtua kurrë.
-Fortifikime dhe Ujë
Pjesa e rajonit të Donetskut që Ukraina ende e mban është një nga pjesët më të fortifikuara të frontit, sepse mbrojtjet datojnë që nga viti 2014, përpara se Rusia të niste pushtimin e saj në shkallë të plotë.
Humbja e këtyre fortifikimeve do ta bënte Ukrainën më të ndjeshme ndaj çdo sulmi të ardhshëm rus, kanë thënë disa analistë, duke e vendosur Moskën në një pozicion të mirë për të nisur një pushtim të ri nëse marrëveshja e paqes dështon.
Qyteti i Donetskut i pushtuar nga Rusia, kryeqyteti i rajonit të Donetskut, u godit gjithashtu nga një krizë e rëndë uji vitin e kaluar dhe vazhdon të përballet me probleme me mungesën e ujit.
Një kanal që furnizon me ujë rajonin, i njohur si Kanali Siverskyi Donets-Donbas, u shkatërrua në fillim të pushtimit në shkallë të plotë në vitin 2022. Ai gjithashtu fillon në verilindje të Slovianskut, në territorin ende të kontrolluar nga Ukraina.
Putin u pyet për mungesat e ujit gjatë konferencës së tij telefonike për shtyp në dhjetor. Ai shpjegoi se marrja kryesore e ujit është në territorin që "për fat të keq ende kontrollohet nga armiku".
Udhëheqësi rus tha se problemi mund të "zgjidhet në thelb" sapo "ky territor të jetë nën kontrollin e forcave tona të armatosura". / Përshtatur nga "The New York Times"
Lini një Përgjigje