FLASH
Shkruar nga Mero Baze
He left active politics in 2005, continuing to remain a moral icon for them, through his publications on the history of the socialist party and the morality of Albanian politics in transition...
When the history of a party degrades and passes into political crisis, it happens that some political figures turn into moral institutions and replace the real authority of the party. Servet Pëllumbi was one of them.
While the Labor Party was heading towards complete degradation in 1990, the party's shadow ideologist, who had also suffered the consequences of his brother's problems with the regime, found himself in the most important period of the Albanian left's transition from communism to social democracy, as a fortune for the Socialist Party. Educated in philosophy and literature at the University of Leningrad (St. Petersburg), he had spent the communist period as a lecturer at the Pedagogical Institute of Korça and then at the University of Tirana.
The establishment of the Socialist Party in 1991 gave it new weight in an unfavorable climate for the socialists, who were burdened by the crimes of communism and doubts about their democratic energies.
The paradox was that he would try to be an ideologue of Marxism even in democracy in a party, where its leader Fatos Nano was the man who believed less than anyone else in Marxism. And this binomial managed to coexist, giving the Socialist Party what it lacked in communism, the colors of political debate and the coexistence of traditional socialists with new socialists.
In the intense clashes within the Socialist Party in the period 1993–1996, Servet Pëllumbi was often the object of attacks even from within the Socialist Party as the man who kept the Marxist line alive and prevented them from becoming credible in Europe. And this happened every time they saw that he was more credible than them within the Albanian socialists.
During Nano's imprisonment after 1993, he bore a large part of the political burden of leading the socialist opposition. He organized the protests for Nano's release and led the political battle against Sali Berisha's government in 1992–1997.
Thanks to his prudence and deep socialist awareness, he managed to keep the socialists united even after bitter debates with Fatos Nano at a distance on the one hand and Ilir Meta's attempts to politically eliminate Fatos Nano with Berisha's help.
Qetësia e tij mes reporterit të përgjakur spanjoll më 28 maj në Sheshin Skënderbej ndërsa protestonin për zgjedhjet e vjedhura nga Sali Berisha, është fotografia ikonë e një politikani që nuk i trembet dhunës, por rrezaton qetësi dhe vendosmëri në portretin e tij. Ajo fotografi mund ta ketë dëmtuar Sali Berishën dhjetëra herë më shumë sesa raportet ndërkombëtare për vjedhjen e votave.
Në vjeshtën e vitit 1996, ai udhëhoqi një delegacion të Partisë Socialiste në Uashington, ku morën për herë të parë kontakte me zyrtarë amerikanë në përpjekje për të denoncuar atë që ndodhi në zgjedhjet e 26 majit. Vizita, e cila ishte shumë e rëndësishme për socialistët që ishin mpirë nga dhuna e zgjedhjeve, u kthye në një objekt debatesh në shtyp pasi Kastriot Islami raportoi në mënyrë informale se Pëllumbi ishte pyetur në SHBA për pikëpamjet e tij marksiste, çka ishte pjesë e diversioneve kundër tij si udhëheqës autoritar në PS.
Me rikthimin e socialistëve në pushtet në vitin 1997, Servet Pëllumbi u rikthye në rolin e tij si autoritet moral i socialistëve. Ai qëndroi jashtë përplasjeve mes Fatos Nanos, Pandeli Majkos dhe Ilir Metës.
Në vitin 2002, ai u zgjodh kryetar i Kuvendit të Shqipërisë, pas dorëheqjes së Namik Dokles, për shkak të një krize të krijimit të një politike tri-polare në Shqipëri. Ilir Meta, i cili u largua nga detyra e kryeministrit prej një aksioni të brendshëm politik të Fatos Nanos, bashkoi votat me Sali Berishën dhe mbështetësit e tij në Partinë Socialiste për të larguar nga detyra Prokurorin e Përgjithshëm Arben Rakipi. Për shumë arsye personale, shumë politikanë socialistë iu bashkuan Ilir Metës duke u nisur nga historia e përdorimit politik të prokurorisë. Mes tyre edhe Servet Pëllumbi. Kjo shkaktoi më pas dorëheqjen e Namik Dokles nga kreu i Kuvendit dhe ardhjen e Servet Pëllumbit. Muaj më vonë, Berisha i ktheu krahët Metës dhe hyri në një periudhë paqeje me Fatos Nanon, duke eliminuar pastaj edhe ish-kryetarin e SHISH, Fatos Klosin.
Në këtë dramë morale të socialistëve, ku Berisha sillej herë si aleat i një pale socialistësh e herë i një pale tjetër, Servet Pëllumbi ishte një garanci morale për socialistët se pushteti i tyre nuk do të degradonte nga luftërat e klaneve brenda Partisë Socialiste.
Ai u largua nga politika aktive në vitin 2005, duke vazhduar të mbetej një ikonë morale e tyre, përmes botimeve të tij mbi historinë e partisë socialiste dhe moralin e politikës shqiptare në tranzicion.
Janë të paktë politikanët shqiptarë që arrijnë të shkruajnë autobiografinë e tyre pas daljes nga politika. Kjo nuk ka lidhje me të pasurit një jetë aktive apo pasive në politikë, por me guximin për t'u ballafaquar me të vërtetat e tua.
Servet Pëllumbi është nga të paktët politikanë të Shqipërisë që ka guxuar ta shkruajë vetë historinë e tij politike. Kjo nuk është një gjë aq e lehtë.
When you judge yourself in the face of history, you must be clear about what you have done, where you have gone wrong and what you are proud of in your political life. Servet Pëllumbi has done this honor to Albanian society, having the courage to face his and his party's history, by writing and telling what is not easy for everyone. It is the ability of only a morally powerful politician, without being in power enough.
Si te ulesh ne tryeze me maloke fshatareke pa shkole e injorante ne kulm si te mos besh qef me otratorine "universale" te Shkolles se Partise.