FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në terma ekonomikë, produktiviteti i ulët kufizon potencialin për rritje të qëndrueshme të pagave dhe të ardhurave. Diferenca prej mbi 10 mijë euro për punonjës krahasuar me vendet e rajonit sinjalizon një hendek në efikasitetin e përdorimit të kapitalit dhe të punës...
Struktura e ekonomive në Ballkanin Perëndimor po përcakton qartë diferencat në produktivitetin e punës, ku Shqipëria rezulton me nivelin më të ulët të vlerës së prodhimit për punonjës në rajon. Të dhënat e përpunuara nga Instituti i Vjenës për Studime Ekonomike Ndërkombëtare (WiiW) për vitin 2024 tregojnë se hendeku me vendet fqinje mbetet i konsiderueshëm.
Mali i Zi dhe Serbia kryesojnë renditjen, me përkatësisht 47,050 dhe 46,260 euro për punonjës, që korrespondojnë me 57% dhe 56% të mesatares së Bashkimit Europian. Ky pozicionim lidhet drejtpërdrejt me strukturën e ekonomive të tyre. Mali i Zi përfiton nga një orientim më i fortë drejt shërbimeve me vlerë të shtuar më të lartë, ndërsa Serbia ka ndërtuar një bazë më të gjerë prodhuese të mbështetur nga investimet e huaja direkte dhe integrimi në zinxhirët industrialë.
Në një nivel të ndërmjetëm renditen Kosova dhe Maqedonia e Veriut. Kosova arrin 44,970 euro për punonjës, ose 55% të mesatares së BE-së, e ndikuar nga zgjerimi i sektorit të teknologjisë së informacionit dhe shërbimeve të kontraktuara. Maqedonia e Veriut regjistron 43,810 euro për punonjës, rreth 53% e mesatares së BE-së, duke reflektuar efektet e zonave të lira ekonomike që kanë tërhequr industri eksportuese, veçanërisht në sektorin automotive.
Në fund të renditjes qëndrojnë Bosnja dhe Hercegovina dhe Shqipëria. Bosnja regjistron 35,950 euro për punonjës, ndërsa Shqipëria 34,580 euro në vitin 2024, ose vetëm 42% të mesatares së BE-së. Ky nivel i ulët i produktivitetit lidhet me peshën e lartë të sektorëve me vlerë të shtuar të kufizuar, si bujqësia dhe fasoneria, si dhe me nivelin relativisht të ulët të teknologjisë dhe automatizimit në ekonomi. Pra duket se fajin e ka politika dështake e qeverisë.
Në terma ekonomikë, produktiviteti i ulët kufizon potencialin për rritje të qëndrueshme të pagave dhe të ardhurave. Diferenca prej mbi 10 mijë euro për punonjës krahasuar me vendet e rajonit sinjalizon një hendek në efikasitetin e përdorimit të kapitalit dhe të punës. Pa një zhvendosje drejt sektorëve me intensitet më të lartë kapitali dhe njohurie, procesi i konvergjencës me Bashkimin Europian mbetet i ngadaltë.
Të dhënat e WiiW sugjerojnë se rritja e produktivitetit kërkon politika të orientuara drejt inovacionit, arsimit profesional dhe përmirësimit të klimës së investimeve. Në mungesë të këtyre faktorëve, ekonomitë me bazë në aktivitete me vlerë të ulët të shtuar priren të mbeten në nivele më të ulëta të zhvillimit.
Në këtë kontekst, deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, interpreton të dhënat si tregues të dobësive strukturore të modelit ekonomik në Shqipëri. Ajo thekson se niveli prej 34,580 euro për punonjës reflekton një ekonomi që, sipas saj, nuk gjeneron mjaftueshëm vlerë të shtuar dhe mbetet pas vendeve të tjera të rajonit.
Sipas Tabakut, diferenca me fqinjët lidhet me orientimin e ekonomisë drejt ndërtimit dhe pasurive të paluajtshme, në vend të sektorëve prodhues dhe teknologjikë. Ky është një interpretim politik i të dhënave, i cili nënvizon lidhjen mes strukturës së investimeve dhe nivelit të produktivitetit.
“Raporti argumenton se produktiviteti i ulët shoqërohet me paga më të ulëta dhe me emigracion të fuqisë punëtore, veçanërisht të të rinjve dhe profesionistëve. Nga pikëpamja ekonomike, ky është një mekanizëm i njohur: kur ekonomia nuk rrit vlerën për punonjës, diferenca në paga me tregjet e tjera nxit migrimin e kapitalit njerëzor. Çdo shqiptar që punon sot prodhon mbi 10 mijë euro më pak në vit sesa fqinjët e tij. Kjo paaftësi nuk është rastësi por pasojë e një modeli të gabuar ekonomik. Një ekonomi që mbështetet tek ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme, jo tek prodhimi.
Një ekonomi që nuk investon tek teknologjia dhe inovacioni. Një ekonomi që nuk shpërblen punën, por lidhjen. Dhe pasojat i shohim çdo ditë. Pagat mbeten më të ulëtat në rajon. Të rinjtë dhe profesionistët largohen. Rajonet boshatisen. Shqipëria mbetet pas. Një vend me produktivitet të ulët nuk varfërohet brenda natës. Ai zbrazet pak nga pak: nga të rinjtë, nga profesionistët, nga klasa e mesme dhe nga besimi se puna e ndershme të çon përpara. Kjo është Shqipëria e sotme”, shprehet Tabaku.
Në përfundim, raporti i WiiW evidenton një problem strukturor për Shqipërinë: kapacitet të kufizuar për të gjeneruar vlerë për punonjës. Ky faktor ndikon drejtpërdrejt në mirëqenien, konkurrueshmërinë dhe ritmin e afrimit me standardet ekonomike të Bashkimit Europian. /Pamfleti
Lini një Përgjigje