FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Tregu global i naftës ka treguar një qëndrueshmëri të konsiderueshme gjatë muajve të fundit, por kjo rezistencë po përballet me sfidën më të madhe që nga fillimi i konfliktit mes Izraelit dhe Iranit, sipas një analize të CNN.
Pavarësisht tronditjes së madhe në tregjet energjetike, industria ka arritur të shmangë një krizë të thellë të inflacionit dhe të kostos së jetesës. Gjatë konfliktit, çmimi i naftës u rrit ndjeshëm, por mbeti nën nivelin prej 128 dollarësh për fuçi të regjistruar në vitin 2022 dhe larg rekordit historik prej 146 dollarësh për fuçi në prag të krizës financiare të vitit 2008.
Megjithatë, sipas analistëve, zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme kanë krijuar një situatë shumë më të rrezikshme.
"Kjo përplasje ka hyrë në një fazë dukshëm më të rrezikshme dhe mund të ndryshojë bindjen se tregu gjithmonë gjen një zgjidhje alternative", deklaroi Helima Croft, drejtuese e strategjisë globale në RBC Capital Markets.
Të enjten, çmimi i naftës kaloi kufirin e 100 dollarëve për fuçi për herë të parë që nga maji. Në të njëjtën kohë, çmimet e karburanteve në Shtetet e Bashkuara kanë vijuar të rriten, ndërsa tregjet financiare po sinjalizojnë shqetësime në rritje për inflacionin.
Ngushtohen rrugët alternative të furnizimit
Në muajt e parë të konfliktit, tregu arriti të shmangte ndërprerjet duke devijuar një pjesë të eksporteve përmes Detit të Kuq.
Sipas JPMorgan, rreth 7 milionë fuçi naftë në ditë u ridrejtuan përmes tubacioneve drejt Detit të Kuq, duke shmangur ngushticën e Hormuzit, pasi sulmet iraniane ndaj cisternave kufizuan lëvizjen në atë korridor strategjik.
Megjithatë, edhe kjo alternativë po vihet në rrezik. Capital Economics vlerëson se bllokada e rebelëve Huthi në ngushticën Bab el-Mandeb po pengon një tjetër rrugë kyçe për eksportin e rreth 5 milionë fuçive naftë saudite në ditë.
Edhe pse Arabia Saudite mund të përdorë Kanalin e Suezit, analistja Natasha Kaneva nga JPMorgan thekson se cisternat më të mëdha nuk mund ta kalojnë plotësisht të ngarkuara për shkak të kufizimeve në thellësi. Si rezultat, transporti bëhet më i kushtueshëm dhe koha e dorëzimit pothuajse dyfishohet.
Pasiguri në sigurimin e anijeve
Një tjetër faktor që po rëndon tregun është sigurimi detar. Gjatë konfliktit, anijet vazhdonin të siguroheshin, megjithëse me prime shumë të larta. Tani situata është bërë më e ndërlikuar.
Lloyd's Market Association (LMA) ka ngritur dyshime nëse kompanitë e sigurimit do të vazhdojnë të mbulojnë anijet që kalojnë përmes Hormuzit nëse ato paguajnë tarifat që Irani synon të rivendosë.
Sipas LMA-së, pagesa e një tarife ndaj Iranit mund të konsiderohet shkelje e sanksioneve amerikane dhe të bëjë të pavlefshme të gjithë policën e sigurimit. Kjo krijon një dilemë të madhe për kompanitë detare, pasi Irani ka paralajmëruar se mund të sulmojë anijet që refuzojnë të paguajnë.
Lufta po ndikon edhe në tregun rus të energjisë
Ndërkohë, presioni mbi tregun global nuk kufizohet vetëm në Lindjen e Mesme.
Sulmet me dronë të Ukrainës ndaj rafinerive ruse dhe terminalit të Konsorciumit të Tubacionit të Kaspikut në Detin e Zi kanë reduktuar furnizimin me karburante në Rusi.
Sipas Andy Lipow, president i Lipow Oil Associates, mungesat e brendshme e detyruan Rusinë të ndalojë eksportet e naftës dizel. Para këtij vendimi, Rusia eksportonte rreth 800 mijë fuçi dizel në ditë, ose afërsisht 12% të tregtisë botërore të këtij produkti.
Goditjet ndaj infrastrukturës në Detin e Zi rrezikojnë gjithashtu të largojnë deri në 1.7 milion fuçi naftë në ditë nga tregu ndërkombëtar, në një moment kur edhe rrugët alternative të furnizimit në Gjirin Persik po kufizohen.
Rezervat globale po bien
Një nga ndryshimet më të rëndësishme krahasuar me fillimin e konfliktit është niveli i rezervave botërore të naftës.
Sipas Dan Pickering, drejtues i investimeve në Pickering Energy Partners, rezervat globale janë pakësuar me rreth 1.3 miliardë fuçi gjatë pesë muajve të fundit.
Edhe Shtetet e Bashkuara përballen me kufizime. Rezerva Strategjike e Naftës ka rënë me 116 milionë fuçi që nga pranvera dhe ndodhet në nivelin më të ulët që nga viti 1983. Hapësira për përdorim të mëtejshëm është e kufizuar për shkak të kufijve të përcaktuar me ligj.
Ndërkohë, edhe rezervat komerciale amerikane po afrohen pranë niveleve minimale operative, çka mund të vështirësojë funksionimin normal të rrjetit të furnizimit.
Sipas analizës së CNN, kombinimi i këtyre zhvillimeve po dobëson mekanizmat që deri tani kanë amortizuar goditjet në tregun global të energjisë, duke rritur rrezikun që çmimet e naftës të vazhdojnë të ngjiten nëse tensionet gjeopolitike përshkallëzohen më tej.
Lini një Përgjigje